Kene: kedi ve köpekte kene, güvenli çıkarma ve korunma

Çıplak elle çıkarmayın. Eldiven takın ve ince uçlu bir cımbız ya da kene çıkarma aparatı kullanın. Sağlık Bakanlığı'na göre kenelerin çıplak elle ezilmesi Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi'nin bulaşma yollarındandır.

Kendiniz kazımaya ya da sıkmaya çalışmayın. CDC, cımbızla kolayca alınamayan ağız parçalarının kurcalanmamasını önerir; PDSA'ya göre kenenin bir parçası kalmış olabileceğinden şüpheleniyorsanız ya da ısırık yeri kızarıp şişiyorsa veteriner hekime danışmanız gerekir. Isırık yerini temizleyip sonraki günlerde izleyin; akıntı, büyüyen şişlik ya da halsizlik varsa beklemeyin.

Kene köpekten insana geçip size tutunabilir. Merck, bazı kene kaynaklı hastalıkların çatlak deriden ve mukozalardan insana geçebileceğini belirtir. Keneye çıplak elle dokunmayın; size kene tutunursa sağlık kuruluşuna başvurun.

PDSA'ya göre keneleri kapsayan düzenli koruyucu ürünler tutunan keneleri öldürür ve keneler genellikle 24–48 saat içinde düşer; gördüğünüz keneleri yine de çıkarın. Ürünü hekiminiz seçer.

Keneler ilkbahar ve yaz gibi sıcak aylarda daha etkindir; PDSA bu dönemde uzun otlardan uzak durmayı ve her yürüyüşten sonra kontrolü önerir. Ama risk kışın sıfırlanmaz: CAPC kedi ve köpeklerin bütün yıl boyunca kene kontrol ürünleriyle korunmasını önerir ve kahverengi köpek kenesi ev içinde de yaşayabilir. Koruma planını hekiminizle yıl boyu yapın.

Hayır, keneler uçamaz ve zıplayamaz. PDSA'ya göre uzun otların ve çalıların ucunda bekler, yanından geçen hayvanın tüyüne ya da insanın giysisine tırmanırlar. Bu yüzden kene riski en çok ormanlık alanlarda, uzun çimenlerde ve hayvanların dolaştığı yerlerde yürürken artar. Yürüyüşten sonra hayvanınızı ve kendinizi kontrol etmek en etkili önlemdir.

Eldiven takın, ince uçlu bir cımbızla ya da kene çıkarma aparatıyla keneyi deriye en yakın yerinden tutun ve CDC'nin önerdiği gibi kıvırmadan, ani hareket etmeden, sabit bir kuvvetle çekin. Kenenin gövdesini sıkmayın; kolonya, vazelin ya da oje sürmeyin, yakmayın. Ardından ısırık yerini ve ellerinizi yıkayın, keneyi ezmeden kapalı bir kaba koyup atın.

Kene ısırığı çoğunlukla deriye yapışmış küçük bir kabarcık gibi görünen kenenin kendisiyle fark edilir. Merck'e göre yeni tutunmuş kene toplu iğne başı kadar ve yassıdır, kan emdikçe büyüyüp yuvarlaklaşır. Kene düştükten sonra ısırık yerinde hafif kızarıklık kalabilir; büyüyen kızarıklık, şişlik ya da akıntı varsa hayvanınızı veteriner hekime gösterin.

Keneler en çok ormanlık alanlarda, uzun otlarda, çalılıklarda ve yaban ya da çiftlik hayvanlarının dolaştığı yerlerde bulunur. CAPC'ye göre kahverengi köpek kenesi evlerde, garajlarda ve köpek kulübelerinde çatlak ve aralıklarda da yaşayabilir. Hayvanın üzerinde ise en sık baş ve kulak çevresi, boyun, koltuk altı, kasık ve parmak aralarına tutunur.

Kenenin kendisi değil, taşıdığı hastalıklar ciddi sonuçlara yol açabilir. Merck'e göre köpeklerde erlihiyoz ve Lyme gibi enfeksiyonlar, bazı kenelerin toksinine bağlı felç ve yoğun kenede kansızlık görülebilir. İnsanda Sağlık Bakanlığı'na göre Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi ölümle sonuçlanabilir; bu yüzden keneye çıplak elle dokunulmaz, kene sonrası ateş ya da halsizlik olursa hemen sağlık kuruluşuna başvurulur.

Evet, ama köpeklere göre çok daha seyrektir; Merck'e göre özellikle dışarı çıkan ve doğada dolaşan kediler risk altındadır. Kedideki keneyi de eldiven ve cımbızla, köpekteki gibi çıkarın; kedi çok kıpırdıyorsa zorlamadan hekime götürün. Kediye yalnız kediler için ruhsatlı ve hekiminizin önerdiği koruyucu ürünü kullanın; bazı köpek ürünleri kediler için ölümcül olabilir.

İnsanda Sağlık Bakanlığı'na göre Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi'nin kuluçka süresi 1–14 gündür; bu yüzden kene ya da hayvan kanıyla temastan sonra 14 gün boyunca ateş, halsizlik ve kas ağrısı izlenir. Köpekte kene kaynaklı hastalıkların belirtileri kene düştükten sonraki günlerde ortaya çıkabilir; Merck bu dönemde halsizlik, iştahsızlık ve topallamanın izlenmesini önerir.

Her kene hastalık taşımaz, ama taşıyıp taşımadığı gözle anlaşılmaz. Sağlık Bakanlığı virüs taşıyan kenelerin çıplak elle ezilmesinin Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi'nin bulaşma yollarından olduğunu vurgular. Bu yüzden rengi ya da büyüklüğü ne olursa olsun her keneye eldivenle dokunun, ezmeden atın ve sonraki günlerde hem hayvanınızı hem kendinizi izleyin.