FIP hastalığı (kedi enfeksiyöz peritoniti): belirtiler ve bugünkü durum
FIP uzun yıllar kediler için umutsuz bir tanı sayıldı. Bugün antiviral tedaviyle kedilerin çoğu iyileşebiliyor; ama erken fark etmek ve tedaviyi veteriner hekim gözetiminde yürütmek şart.
FIP nedir, nasıl ortaya çıkar?
Kedi koronavirüsü (FCoV) kedilerde çok yaygındır; çoğunlukla bağırsakta yaşar ve az zarar verir. Avrupa Kedi Hastalıkları Danışma Kurulu'nun (ABCD) aktardığı bir analize göre dünya genelinde kedilerin yaklaşık %32'sinde bu virüse rastlanıyor.
Virüs bazı kedilerde vücut içinde değişime (mutasyona) uğrar, beyaz kan hücrelerine yerleşip vücuda yayılır. Bu ağır tabloya FIP denir. Cornell Kedi Sağlığı Merkezi'ne göre virüsle karşılaşan kedilerin yalnız yaklaşık %5–10'unda FIP gelişir; bu, karşılaşmadan haftalar hatta yıllar sonra olabilir.
Vakaların yaklaşık %70'i 1,5 yaşından küçük, %50'si 7 aylıktan küçük kedilerde görülür.
Barınak, üretim yeri ve çok kedili evler; stres ve kalabalık riski artırır.
Safkan kediler ve bazı çalışmalarda erkekler daha yatkın bulunmuştur.
Sahiplenme, barınakta kalma, kısırlaştırma ya da başka bir hastalık sık rastlanan öncül olaylardır.
Nasıl bulaşır?
ABCD'ye göre kedi koronavirüsü esas olarak dışkıyla, çoğunlukla ortak kullanılan kum kabından ya da kirlenmiş patilerin yalanmasıyla bulaşır. FIP ise genellikle virüsün kedinin kendi vücudunda değişime uğramasıyla gelişir; çok kedili ortamlardaki salgınlarda stres, kalabalık, genetik yatkınlık ve kediden kediye bulaşma olasılığı birlikte tartışılır.
- Kum kaplarını sık temizleyin ve mama-su kaplarından uzakta tutun.
- Cornell, kalabalığın yarattığı stresi azaltmak için bir odada üçten fazla kedi barındırılmamasını önerir.
- Koronavirüsün kediden insana geçtiği bilinmemektedir.
Acil durum
Bu belirtilerde vakit kaybetmeden veterinere
- Nefes darlığı, ağzı açık soluma (göğüste sıvı olabilir)
- Hızla şişen karın
- Nöbet, denge kaybı, yürüyememe
- Birkaç gündür süren ateş, iştahsızlık ve kilo kaybı (özellikle genç kedide)
Mesai dışında: 7/24 açık veterinerleri rehberde bulun.
213 Yakınınızdaki veterinerBelirtiler: yaş (efüzif) ve kuru form
| Yaş (efüzif) form | Kuru (efüzif olmayan) form | |
|---|---|---|
| Ne olur? | Karında ya da göğüste sıvı birikir | Sıvı birikmez; iç organlarda iltihabi odaklar oluşur |
| Görünüm | Karında şişlik, nefes darlığı | Gözde değişiklik, denge kaybı, nöbet gibi sinir sistemi belirtileri |
| Seyir | Genellikle günler ya da haftalar içinde ilerler | Daha yavaş, haftalar-aylar içinde; tanısı daha zor |
| Her ikisinde | Ateş, iştahsızlık, kilo kaybı, durgunluk | Ateş, iştahsızlık, kilo kaybı, durgunluk |
Tanı ve tedavide bugünkü durum
FIP'i tek başına kesin gösteren bir test yoktur. Cornell'e göre kan testleri yaygın koronavirüs ile FIP'e yol açan virüsü ayırt edemez; tanı öykü, muayene ve çeşitli laboratuvar testlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konur.
FIP uzun yıllar ölümcül kabul edildi. ABCD'ye göre bugün ağızdan verilen antiviral ilaçlar ve destek tedavisiyle kedilerin %85'inden fazlası iyileşebiliyor; iyileşme çoğu zaman tedavinin ilk günlerinde görülmeye başlıyor. İlaçlara erişim ülkeden ülkeye değişiyor.
- İlacı, süresini ve takibi yalnız veteriner hekim belirler; tedavi haftalarca sürer ve düzenli kontrol ister.
- Cornell, denetimsiz satılan "kaçak" ürünlerin içerik ve saflığının değişken olduğu konusunda uyarır. İnternetten ilaç alıp kendi başınıza tedaviye girişmeyin.
- Tedavi sırasında kedinin iştahını, kilosunu ve ateşini not alıp hekiminizle paylaşın.
Videolarla öğrenin
Veteriner hekimlerin ve eğitici kanalların anlatımları. Videolar kendi kanallarına aittir; tıklayınca YouTube'un çerezsiz oynatıcısı açılır.
Videolar genel bilgi içindir; ilaç ya da doz önerisi içeriyorsa uygulamayın, hayvanınıza özel kararı veteriner hekiminiz verir.
Safkan kedilerde risk daha yüksek
Sık sorulanlar
FIP bulaşıcı mı?
Bulaşan, kedilerde çok yaygın olan kedi koronavirüsüdür ve esas olarak dışkıyla, ortak kum kabıyla yayılır. FIP ise bu virüsün kedinin vücudunda değişime uğramasıyla gelişir ve virüs taşıyan kedilerin küçük bir bölümünde ortaya çıkar.
FIP insanlara ya da köpeklere geçer mi?
Cornell'e göre kedi koronavirüsünün kedilerden insanlara geçtiği bilinmemektedir.
FIP tedavi edilebilir mi?
Evet, artık çoğu kedi tedavi edilebiliyor. ABCD'ye göre ağızdan verilen antiviral ilaçlar ve destek tedavisiyle kedilerin %85'inden fazlası iyileşebiliyor. Tedaviyi veteriner hekim planlar ve izler.
FIP aşısı var mı?
Ruhsatlı bir FIP aşısı vardır, ama Cornell'e göre etkinliği tartışmalıdır ve rutin olarak önerilmez.
Evde FIP'li kedi varsa diğer kediler ne olacak?
Diğer kediler büyük olasılıkla zaten koronavirüsle karşılaşmıştır, ama bu onlarda FIP gelişeceği anlamına gelmez. Kum kabı hijyenini artırın, stresi azaltın ve diğer kedilerinizi hekiminizle birlikte izleyin.
Kaynaklar
- Feline Infectious Peritonitis · Cornell Feline Health Center, Cornell Üniversitesi Veteriner Fakültesi (kontrol: 26 Ekim 2026)
- Guideline for Feline Infectious Peritonitis · ABCD — European Advisory Board on Cat Diseases (kontrol: 26 Ekim 2026)
- When is it a pet emergency? · Animal Trust (Birleşik Krallık, kâr amacı gütmeyen veteriner hizmeti) (kontrol: 26 Ekim 2026)
Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 29 Ekim 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.
