Kaplumbağa bakımı: su ve kara kaplumbağasında ışık, ısı ve beslenme
Kaplumbağalar sanıldığı kadar "kolay" hayvanlar değildir: onlarca yıl yaşar, doğru ışık, ısı ve beslenme olmadan kabuk ve kemik hastalıklarına yakalanırlar. Almadan önce ihtiyaçlarını bilmek, en büyük iyiliktir.
Almadan önce bilinmesi gerekenler
Doğadan kaplumbağa toplamayın: RSPCA'ya göre kara kaplumbağası ticareti, hayvan refahı ve yabani popülasyonlar üzerindeki etkisi nedeniyle sıkı biçimde düzenlenir. Akdeniz kara kaplumbağası (Testudo graeca) Türkiye'nin de doğal türleri arasındadır. Bakamayacağınız bir kaplumbağayı da asla doğaya bırakmayın.
Su kaplumbağaları 30–40 yıl, Akdeniz kara kaplumbağaları 50–100 yıl yaşayabilir; sahibinden uzun yaşayabilir.
Kırmızı yanaklı su kaplumbağasında dişiler yaklaşık 25 cm, erkekler 21 cm kabuk boyuna ulaşır; küçük bir fanus yetmez.
UVB lamba ve ısıtıcı lamba olmadan sağlıklı kalamazlar; elektrik ve ekipman düzenli gider ister.
Kaplumbağalar özel muayene ve tedavi ister; yakınınızda sürüngenlere bakan bir hekim olup olmadığını önceden öğrenin.
Su kaplumbağası düzeni
| Konu | Öneri |
|---|---|
| Su hacmi | Her 5 cm kabuk boyu için 80 litre su; 25 cm'lik bir yetişkine yaklaşık 400 litre |
| Su derinliği | Dibe ve kenarlara değmeden yüzebileceği kadar |
| Güneşlenme alanı | Sudan rampayla çıkılan kuru bir alan, ısıtıcı lamba altında 30–35°C |
| UVB | Akvaryumun üçte ikisini kaplayan %7–12 UVB sürüngen lambası; UV çıkışını ölçerle düzenli kontrol |
| Su sıcaklığı | Yavrularda yaklaşık 25°C, yetişkinlerde 22°C; her gün kontrol |
| Su kalitesi | Haftada bir suyun %20'sini değiştirin, amonyak ve nitriti ölçün; filtre süngerlerini akvaryum suyuyla durulayın |
| Işık düzeni | Geceleri ışıklar zamanlayıcıyla kapansın |
Kaynak: 1
Beslenme
- Su kaplumbağası: RSPCA iki günde bir, yaklaşık beş dakikada yiyebileceği kadar yem vermeyi önerir; kaliteli kuru yem ile iyice çözülmüş tatlı su balığı birlikte verilebilir. Kalsiyum için mürekkep balığı kemiği koyun.
- Kara kaplumbağası: Az yağlı, az proteinli bitkisel besinlerle beslenir; RSPCA karahindiba, yonca ve sinirotu (plantago) gibi yabani bitkileri uygun sayar. RSPCA'ya göre fazla proteinli beslenme mesane taşlarına yol açabilir.
- Kara kaplumbağasının ortamı: RSPCA gündüz 20–25°C, gece yaklaşık 15°C ve her kaplumbağa için yaklaşık 35°C'lik bir güneşlenme noktası ile UVB ışık kaynağı önerir.
- Merck'e göre esir sürüngenlerde, özellikle kaplumbağalarda mineral eksiklikleri sık görülür; bitkiyle beslenen kaplumbağalarda A vitamini eksikliği de yaygındır. Takviyeleri hekiminizle planlayın.
Sağlık ve hijyen
Sağlıklı bir kaplumbağanın gözleri parlak ve berrak, kabuğu sert ve düzgündür; derisinde yara, mantar lekesi ya da kabarcık yoktur, rahat nefes alır. Merck'e göre kalsiyum, fosfor ya da D vitamini dengesizliği yumuşak ya da şekli bozuk kabuğa ve kırıklara; A vitamini eksikliği göz kapaklarında şişme, göz akıntısı ve solunum yolu hastalığına yol açabilir.
VCA'ya göre bütün sürüngenler bağırsaklarında Salmonella taşıyabilir ve dışkılarıyla saçabilir. RSPCA, kaplumbağaya, yemine ya da eşyalarına dokunmadan önce ve sonra ellerinizi yıkamanızı önerir.
Hemen veterinere
- Ağzı açık soluma, hırıltı, burun ya da ağızda mukus
- Kabukta kırık ya da derin yara
- Hareketsizlik, suda yan yatma ya da batıp çıkamama
Kısa sürede muayene
- Şişmiş, kapanmış gözler
- Yumuşak ya da şekli bozulan kabuk
- Uzun süre yememe
- Dışkıda kan
Düzenli kontrol edin
- UVB lambanın ve ısının ölçümü
- Kilo ve iştah
Videolarla öğrenin
Veteriner hekimlerin ve eğitici kanalların anlatımları. Videolar kendi kanallarına aittir; tıklayınca YouTube'un çerezsiz oynatıcısı açılır.
Videolar genel bilgi içindir; ilaç ya da doz önerisi içeriyorsa uygulamayın, hayvanınıza özel kararı veteriner hekiminiz verir.
Sürüngenler
Sık sorulanlar
Kaplumbağalar kaç yıl yaşar?
RSPCA'ya göre su kaplumbağaları bakım altında 30–40 yıl, Akdeniz kara kaplumbağası gibi türler 50–100 yıl yaşayabilir.
Su kaplumbağasına UV lamba gerekir mi?
Evet. Merck'e göre UVB ışığı sürüngenlerin D3 vitamini üretmesini ve böylece kalsiyumu kullanabilmesini sağlar. RSPCA %7–12 UVB sürüngen lambası önerir; lambanın UV çıkışı zamanla azaldığı için düzenli ölçün.
Kaplumbağa Salmonella bulaştırır mı?
VCA'ya göre bütün sürüngenler Salmonella taşıyabilir. Kaplumbağaya ve eşyalarına dokunmadan önce ve sonra ellerinizi yıkayın.
Doğada bulduğum kaplumbağayı evde besleyebilir miyim?
Hayır, doğadan kaplumbağa toplamayın. Kara kaplumbağası ticareti sıkı biçimde düzenlenir. Yaralı bir yabani kaplumbağa bulursanız bir veteriner hekime ya da Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) birimine haber verin.
Su kaplumbağası ne sıklıkla beslenir?
RSPCA iki günde bir, yaklaşık beş dakikada yiyebileceği kadar yem vermeyi önerir.
Kaynaklar
- How to care for a terrapin · RSPCA (kontrol: 26 Ekim 2026)
- Spur-thighed, Hermann's, marginated and Horsfield's tortoises (bilgi notu) · RSPCA (kontrol: 26 Ekim 2026)
- Providing a Home for a Reptile · MSD/Merck Veterinary Manual (hayvan sahibi sürümü) (kontrol: 26 Ekim 2026)
- Housing Aquatic Turtles · VCA Animal Hospitals (kontrol: 26 Ekim 2026)
Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 29 Ekim 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.
