Köpek kulübesi nasıl seçilir? Kış için ölçü, yalıtım ve yer

Köpek kulübesi seçerken en önemli ölçüt boyuttur: kulübe, köpeğin içinde rahatça oturup ayağa kalkabileceği ve uzanabileceği kadar büyük olmalı, ama bundan büyük olmamalıdır. Kanada'daki Winnipeg Humane Society kış barınağı rehberinde bunu açıkça yazar ve gereğinden büyük bir kulübenin ısıyı tutamayacağını ekler. Kışın kulübeyi ısıtan şey çoğu zaman köpeğin kendi vücut ısısıdır; iç hacim büyüdükçe ısıtılacak hava da artar.

Boyutun ardından gelen ölçütler sırayla şunlardır: zeminin yerden yükseltilmesi, kalın ve yalıtımlı duvarlar, sağlam malzeme, kapının rüzgâra ters yönde ve perdeli olması, kapının tam ortada değil yana yakın açılması, içine nem tutmayan kuru saman serilmesi ve yanında donmayan temiz su bulunması. Bu sekiz ölçütü aşağıda tek tek açıklıyor, yazının sonunda da satın almadan önce bakabileceğiniz bir kontrol listesi veriyoruz.

Bir uyarıyla başlamak gerekir: Birleşik Krallık'taki hayvan refahı kuruluşu RSPCA, köpeklerin hangi havada olursa olsun dışarıda tutulmasını önermez. Kulübe, bahçede vakit geçiren, çiftlikte ya da müstakil evde yaşayan ve dışarıda kalmaya alışmış sağlıklı köpekler için bir sığınaktır; evin yerini tutmaz. Hangi köpeklerin kışın içeride kalması gerektiğini ayrı bir bölümde anlattık.

Kulübenin boyu köpeğin ölçüsüne göre seçilir: köpek içeride başını eğmeden ayakta durabilmeli, rahatça dönebilmeli ve uzanabilmelidir. Bunu bulmak için iki ölçü yeterlidir: köpeğin burnunun ucundan kuyruğunun başladığı yere kadar olan gövde uzunluğu ve köpek ayaktayken yerden başının tepesine kadar olan yükseklik. Ölçüyü köpek rahat dururken alın; kuyruğu uzunluğa eklemeyin.

Sayısal bir alt sınır arayanlar için kaynak gösterebileceğimiz en açık ölçü, ABD'nin Hayvan Refahı Yasası yönetmeliğidir. Yönetmelik köpek barındırılan kapalı alanlar için taban alanını şöyle hesaplar: köpeğin burun ucundan kuyruk köküne uzunluğuna 6 inç, yani yaklaşık 15 santimetre eklenir ve bu sayının karesi alınır. İç yükseklik de ayakta duran en uzun köpeğin başından en az 6 inç, yani yaklaşık 15 santimetre yüksek olmalıdır. Örneğin gövdesi 70 santimetre olan bir köpek için bu, kenarı yaklaşık 85 santimetre olan bir taban demektir.

Bu iki kaynağı birlikte okumak gerekir. Yönetmelikteki ölçü, köpeğin yaşadığı alan için bir alt sınırdır; kış gecesi uyunacak kulübe için ise Winnipeg Humane Society'nin uyarısı geçerlidir: fazla büyük kulübe soğuk kalır. Bizim önerimiz, tabanı bu alt sınırın biraz üstünde tutmak, ama köpeğin boyunun iki katına çıkan kulübelerden kaçınmaktır. Yavru köpek için kulübe alıyorsanız ırkın yetişkin boyunu esas alın, kış için iç hacmi samanla ve yan bölmeyle daraltın. Yetişkin boyları ırk sayfalarımızda bulabilirsiniz; örneğin Kangal ve Alman çoban köpeği gibi iri ırkların kulübesi, küçük ırklarınkinin birkaç katıdır.

Kulübe yerden yükseltilir, çünkü donmuş ya da ıslak toprak zemini soğutur ve köpek gece boyunca ısısını zemine kaptırır. Winnipeg Humane Society, kulübenin tuğla ya da ahşap palet gibi bir altlıkla yerden kaldırılmasını ve böylece donmuş zeminle kulübe tabanı arasında bir engel bırakılmasını önerir. Yerden kesilen taban aynı zamanda yağmur suyunun içeri sızmasını ve tabanın çürümesini de geciktirir.

Hazır kulübelerin çoğu ayaklı ya da kızaklı gelir. Ayaksız bir kulübe aldıysanız altına düz bir palet ya da birkaç sıra tuğla koyabilirsiniz; önemli olan kulübenin sallanmaması ve köpek girip çıkarken devrilmemesidir. Yağışlı bölgelerde kulübeyi hafif eğimli bir yere, suyun biriktiği çukurlardan uzağa yerleştirmek de tabanın kuru kalmasına yardım eder.

Kış için kalın duvarlı ve yalıtımlı bir kulübe seçilmelidir; Winnipeg Humane Society dış yüzeyde plastik yerine kontrplak gibi dayanıklı bir malzeme önerir. Ahşap ısıyı plastiğe göre daha iyi tutar ve onarılabilir; ama boyası ve vernikleri köpeğin kemirebileceği yerlerde dikkatle seçilmelidir. Plastik kulübeler hafiftir, kolay yıkanır ve küf tutmaz; ince duvarlı olanlar ise kışın soğuk kalır.

Yalıtım, iki kat duvar arasına yerleştirilen bir dolgu ya da hazır yalıtımlı paneller olabilir. Yalıtım malzemesi köpeğin ulaşamayacağı biçimde kapalı olmalıdır; açıkta kalan köpük ya da yünü kemiren köpek bunu yutabilir. Çatı da en az duvarlar kadar önemlidir: ısı yukarı kaçtığı için yalıtımsız ince bir çatı, yalıtımlı duvarların etkisini azaltır. Çatının kolay açılabilir ya da sökülebilir olması ise samanı değiştirmeyi ve içini temizlemeyi kolaylaştırır.

Kulübenin kapısı bölgede en sık esen rüzgârın ters yönüne bakmalı ve kışın kalın bir perdeyle kapatılmalıdır. Winnipeg Humane Society, kulübenin en az rüzgâr alacak yöne çevrilmesini ve kapının rüzgârı kesen bir perdeyle örtülmesini önerir. Perde için kalın, esnek ve köpeğin kafasıyla iterek geçebileceği bir malzeme seçilir; köpeği ilk günlerde perdenin arkasından ödülle çağırarak alıştırabilirsiniz.

Aynı rehberin daha az bilinen bir önerisi de kapının yerine ilişkindir: kapı tam ortada değil bir yana yakın açılmalıdır. Böylece köpek kulübenin kapalı köşesinde, kapının doğrudan karşısında olmadan kıvrılıp yatabilir ve içeri giren soğuk hava onu doğrudan vurmaz. Bazı kulübelerde aynı amaçla kapının arkasında küçük bir ara bölme bulunur. Kapı aralığı köpeğin omuzlarının geçebileceği kadar olmalı, daha geniş olmamalıdır.

Kışın kulübenin içine battaniye değil kuru saman konur. Winnipeg Humane Society saman önerir ve battaniyenin hiçbir zaman önerilmediğini, çünkü ıslanıp donabileceğini vurgular. Battaniye, havlu ya da yastık nemi süngerden farksız biçimde çeker; ıslak bir altlık köpeği ısıtmak yerine soğutur.

Saman ile kuru ot (balya otu) birbirine karıştırılmamalıdır. Sokak hayvanları için barınak kuran ABD'li Alley Cat Allies, kuru otun nemi emdiğini, barınağı ıslak ve soğuk bıraktığını ve küf tutabildiğini; samanın ise hasattan sonra kalan kuru sap olduğu için nemi itip kuru kaldığını anlatır. Saman sarı, sert ve hafiftir; kuru ot daha yeşil ve ağırdır. Hayvanlar samanın içine gömülerek kendilerine sıcak bir yuva yapabilir.

Saman da zamanla nemlenir ve ezilir; düzenli olarak kontrol edilip ıslanan ya da kirlenen kısmı değiştirilmelidir. Kulübe kapalı bir verandada ya da sundurmanın altındaysa ve hiç ıslanmıyorsa yıkanabilir bir köpek yatağı da kullanılabilir; ama bahçedeki açık bir kulübede kış boyunca en güvenli altlık kuru samandır. Benzer bir barınağı sokak kedileri için nasıl kurabileceğinizi sokak kedileri kışın ne yer yazımızda anlattık.

Kulübe rüzgârın en az estiği, yağmur ve kar suyunun birikmediği, yazın da doğrudan güneş almayan bir yere konmalıdır. RSPCA dışarıda kalmak zorunda olan bir köpeğin yağmurdan, rüzgârdan ve doğrudan güneşten korunacağı bir barınağa, temiz, rahat ve kuru bir uyku alanına ihtiyaç duyduğunu yazar. Evin duvarının ya da bir çitin rüzgâr almayan tarafı genellikle en iyi yerdir.

Su kabı kulübenin yanında olmalı ve donmamalıdır. Winnipeg Humane Society karın su yerine geçmediğini, kar yemenin köpeğin vücut ısısını düşürdüğünü ve karda yol tuzu gibi kirleticiler bulunabileceğini hatırlatır. Kışın su kabını gün içinde birkaç kez kontrol edin, buz tuttuysa değiştirin. Aynı rehber, dışarıda kalan köpeklerin ısınmak için daha fazla enerji harcadığını ve öğün miktarının buna göre ayarlanması gerekebileceğini de belirtir; miktarı köpeğin kilosuna ve kondisyonuna göre veteriner hekiminizle belirleyin. Köpeğin gün içinde ne yediğini köpek ne yer rehberimizde ayrıca anlattık.

İyi yalıtılmış, doğru boyda ve samanla döşenmiş bir kulübe sağlıklı bir köpek için çoğu kış gecesinde yeterli olur; ısıtma ancak güvenli bir düzenekle yapılmalıdır. RSPCA dışarıdaki köpeğin uyku alanında güvenli bir ısı kaynağı bulunmasını, Winnipeg Humane Society de örnek kulübesinde çatıya sabitlenmiş bir ısı lambasını gösterir.

Isıtma düşünüyorsanız kabloların köpeğin ulaşamayacağı ve kemiremeyeceği biçimde korunması, ısı kaynağının samana ve köpeğe değmeyecek uzaklıkta sabitlenmesi ve dış mekâna uygun elektrik ekipmanı kullanılması gerekir. Kulübe içinde açık alevli ya da yakıtlı ısıtıcı kullanılmaz. Kar ve ayaz günlerinde ise ısıtmadan daha güvenli çözüm köpeği bir garaja, sundurmaya ya da eve almaktır; Winnipeg Humane Society de çok sert havalarda kulübesi olan köpeklerin bile içeri alınması gerektiğini yazar.

Yaşlı köpekler, yavrular, ince ya da kısa tüylü köpekler, küçük ırklar ve sağlık sorunu olan köpekler kışın kulübede değil evde kalmalıdır. RSPCA kış mont önerisinde bu grupları ayrıca sayar: yaşlı köpekler, genç köpekler, ince ya da kısa tüylü köpekler ve önceden sağlık sorunu olanlar. Yere yakın duran küçük köpeklerin de soğuktan daha çok etkilendiğini ekler. PDSA da genç, yaşlı, zayıf düşmüş, küçük ve yeni doğmuş hayvanların soğukta özellikle risk altında olduğunu yazar.

Kalın tüylü ırklar soğuğa daha dayanıklıdır, ama bu onların sınırsız dışarıda kalabileceği anlamına gelmez. Winnipeg Humane Society, Sibirya husky gibi soğuğa dayanıklı ırkların bile uygun bir düzen olmadan uzun süre dışarıda bırakılamayacağını vurgular. Kangal gibi bahçede ve kırda yaşayan çoban köpekleri de RSPCA'nın saydığı gibi yağmurdan, rüzgârdan ve doğrudan güneşten korunacakları kuru bir barınağa ihtiyaç duyar. Köpeğinizin soğuğa ne kadar dayanabileceğini ırk sayfasındaki tüy yapısına ve köpeğin yaşına bakarak değerlendirebilir, emin olamadığınızda hangi köpek ırkı bana uygun testimizdeki iklim sorularına göz atabilirsiniz.

Kediler için aynı soruyu kediler üşür mü yazımızda ele aldık; o yazının sonundaki kısa karşılaştırma köpeklerde de işe yarar.

Titreyen, kulübeye girmek istemeyen, kıvrılıp küçülen ya da yürürken patisini kaldıran köpek üşüyordur; titremenin durması ve uyuşukluk ise ağır soğuk çarpmasının işareti olabilir. PDSA hipotermi belirtilerini titreme, uyku hâli ve şaşkınlık, koordinasyon kaybı, solgun diş etleri ve en ağır durumda bayılma olarak sayar. Soğuk çok ağırlaştığında köpeğin titremeyi tamamen bırakabileceğini vurgular; yani titremeyen köpek her zaman ısınmış köpek değildir.

Üşüyen köpeği hemen içeri alın, ıslaksa havluyla kurulayın ve battaniyeyle sarın. PDSA, köpeği yavaş yavaş ısıtmayı, sıcak su torbası gibi ısı kaynaklarını doğrudan derisine değdirmemeyi ve uyanıksa yalnız ılık su vermeyi önerir. Köpek toparlanmış görünse bile veteriner hekim kontrolü gerekir.

Satın almadan ya da yapmadan önce aşağıdaki sekiz soruya evet diyebiliyorsanız seçtiğiniz kulübe kış için uygundur. Liste, yukarıda andığımız rehberlerin ortak önerilerini bir araya getirir; bir maddeye hayır diyorsanız çoğu zaman küçük bir ekle, örneğin palet, perde ya da samanla düzeltilebilir. Köpeği yeni sahiplendiyseniz ilk haftalarda nelere dikkat edeceğinizi köpek sahiplenme rehberimizde topladık.