Köpekler kaç ayda doğurur? Gebelik süresi, belirtiler ve doğum

Köpekler yaklaşık iki ayda, yani dokuz hafta civarında doğurur; VCA'ya göre köpekte gebelik 57 ile 65 gün arasında sürer ve ortalama süre 63 gündür. Çiftleşme iki kez olduysa doğum, kaydedilen tarihlerden 63 ile 65 gün sonrasına denk gelebilir. “Köpekler kaç ay hamile kalır?” sorusunun kısa cevabı bu yüzden “iki ay ve birkaç gün”dür.

Tarihin neden bu kadar oynadığını merak edenler için açıklama basittir: sayaç çiftleşme gününden değil, yumurtlamadan başlar. AKC'ye göre gebelik yumurtlamadan itibaren yaklaşık 63 gün sürer; hesap ilk kabul edilen çiftleşmeden yapılırsa beklenen doğum aralığı 58 ile 72 güne kadar genişleyebilir. Yumurtlama günü bilinmediğinde bu birkaç günlük kayma olağandır.

Biz takvimi tutarken çiftleşme tarihlerini not etmeyi ve doğum için tek bir gün yerine bir zaman aralığı beklemeyi öneririz. Kesin tahmin için veteriner hekiminiz gebeliği doğrularken doğum zamanını da sizinle birlikte planlar.

Köpekte gebelik ilk üç haftada çoğu zaman dışarıdan fark edilmez, ikinci ayda ise karın büyümesi, iştah artışı ve yuva arama gibi değişiklikler belirginleşir. Aşağıdaki tabloyu yalnız kaynaklarımızda geçen bilgilerle hazırladık; günler yaklaşık değerlerdir ve köpekten köpeğe değişir.

Köpeğin hamile olduğunu evde ilk olarak memelerdeki değişiklikten, ardından iştah artışı, kilo alma ve karın büyümesinden anlarız; ama bu işaretler gebeliği kesinleştirmez. PDSA'ya göre erken dönemde memeler biraz büyür ve pembeleşir, vulva şişebilir. Sonraki haftalarda kilo alımı, sertleşip sarkan yuvarlak bir karın, artan açlık, enerji düşüklüğü ve daha sakin, yuva arayan bir davranış görülür.

AKC ilk ayda daha sevecen davranma ve hareketin azalmasını, ikinci ayda ise sık idrara çıkma ve kokusuz, berrak bir akıntıyı da sayar. Bu işaretleri izlerken iki şeyi akılda tutmak gerekir. Birincisi, birçok köpek ilk üç haftada hiçbir belirti göstermez. İkincisi, yalancı gebelik aynı tabloyu taklit edebilir.

Köpekte gebeliği kesin olarak veteriner hekim doğrular; kullanılan başlıca yöntemler karın muayenesi, ultrason, kanda gebelik hormonu testi ve gebeliğin son döneminde röntgendir. Hangi yöntemin ne zaman uygulanacağına hekim karar verir; aşağıda her birinin neyi gösterdiğini özetledik. Gebelikten şüphelendiğinizde il il veteriner rehberinden size yakın bir klinik bulabilirsiniz.

Hamile köpek, gebeliğin ilk üçte ikisinde her zamanki düzeninde beslenir; son haftalarda ise ihtiyacı artar ve öğünler küçük, sık porsiyonlara bölünür. VCA, gebeliğin ilk yaklaşık altı haftasında mama miktarının değiştirilmemesini, sonra kademeli olarak artırılmasını önerir. PDSA da büyüyen rahim mideye bastırdığı için küçük ve sık öğünleri önerir.

Mama seçimi için PDSA kaliteli bir yavru maması ya da gebe ve emziren köpekler için üretilmiş bir mama önerir; doğru beslenme gebelik toksemisi ve kan kalsiyumu düşüklüğü riskini azaltmaya yardım eder. Yavru maması seçerken bakmanız gerekenleri yavru köpek mamaları sayfamızda topladık. VCA ise etiketinde “gebelik ve emzirme” ya da “tüm yaşam evreleri” için uygun olduğu yazan bir mamayı işaret eder.

İki noktada dikkatli olmak gerekir. VCA'ya göre gebe ve emziren köpeğe kalsiyum takviyesi ya da süt ürünü vermek genellikle önerilmez; fazla kalsiyum, doğum sonrasında eklampsi riskini artırabilir. Takviye düşünüyorsanız önce veteriner hekime danışın. Mama miktarını ve geçiş zamanını da köpeğin kilosuna ve kondisyonuna göre hekiminizle birlikte belirleyin; biz burada miktar vermiyoruz.

Doğum yeri, köpeğin rahatça dönebileceği büyüklükte, alçak kenarlı bir kutunun evin sessiz bir köşesine kurulmasıyla hazırlanır ve köpek doğumdan önce bu kutuya alıştırılır. Hazırlığı son güne bırakmamak için şu sırayı izliyoruz:

Köpekte doğum, vücut ısısındaki düşüş ve yuva yapma davranışıyla başlar; ardından yavruların doğduğu ıkınma evresi gelir. VCA'ya göre son 24 saat içinde rektal ısının 37,2 °C'nin altına düşmesi doğumun yaklaştığını gösterir; AKC de ısı düşüşünün doğumdan 12 ile 24 saat önce olduğunu belirtir. Bazı köpekler son gün yemeyi bırakır, ama bu her köpekte görülmez.

Birinci evrede köpek sessiz bir yer arar, eşeler ve yatağını hazırlar; VCA'ya göre bu evre 24 saate kadar sürebilir. İkinci evrede ıkınma başlar ve yavrular doğar. Her yavru birkaç kasılmayla gelir; VCA bir yavru için 10 ile 15 dakikayı makul sayar. İnce kafalı ırklarda doğum 2 ile 3 saatte bitebilirken basık burunlu ya da iri kafalı ırklarda anne bir iki yavrudan sonra dinlenip yeniden doğuma devam edebilir.

Yavrular doğduktan sonra eşler de atılır; VCA'ya göre atılmayan eş genellikle 24 ile 48 saat içinde çözülüp dışarı çıkar. Röntgende kaç yavru görüldüğünü biliyorsanız doğumun bitip bitmediğini daha kolay anlarsınız. Bu süreçte annenin sakin kalması için ortamı kalabalıklaştırmamanızı, yalnız gözlem yapmanızı öneririz.

Uzun süren güçlü ıkınmaya rağmen yavru gelmiyorsa, doğum arasında dinlenme saatlerce uzuyorsa ya da annede belirgin ağrı varsa bu bir doğum güçlüğü (distosi) olabilir ve beklemeden veteriner hekime gidilmelidir. Merck, distosinin rahim sorunları, dar doğum kanalı, iri ya da ters duran yavru gibi birçok nedenden kaynaklanabileceğini belirtir. Aşağıdaki işaretleri VCA ve Merck'in uyarılarından derledik; listede olmayan ama sizi kaygılandıran her durumda da hekiminizi arayın. Tüm acil işaretlerin genel listesi için acil durum rehberimize bakabilirsiniz.

Doğumdan sonraki ilk günlerde annenin iştahını, akıntısını, memelerini ve yavrulara ilgisini her gün kontrol ederiz; yavruların nefes alıp emdiğini ve sıcak kaldığını da izleriz. VCA, özellikle ilk doğumda annenin aşırı yalama ile yavruya zarar verebileceğini, bu yüzden yakından izlenmesi gerektiğini belirtir. Yavrular yerleştikten sonra annenin dinlenmesine izin verin ve gereğinden fazla müdahale etmeyin.

Bu dönemde üç sorun öne çıkar. Merck'e göre metritte (rahim iltihabı) vulvadan irinli akıntı, halsizlik, ateş, iştahsızlık ve yavruları ihmal etme görülür. Mastitte (meme iltihabı) memeler sıcak ve ağrılıdır, süt görünümü değişir. VCA'ya göre eklampsi, yani kan kalsiyumunun tehlikeli düşüşü, en sık yavrular 1 ile 4 haftalıkken görülür ve gerçek bir acil durumdur; küçük ırklar daha fazla risk altındadır.

Yavruların ilk haftalarındaki bakımı, ısı düzenini ve gelişim takibini yavru köpek bakımı rehberimizde ayrıntılı anlattık. Yavruların ilk aşılarını ve parazit uygulamalarını ne zaman yaptıracağınızı planlamak için köpek aşı takvimine ve iç ve dış parazit rehberimize göz atabilirsiniz; uygulamaların zamanlamasını veteriner hekiminiz belirler.