Pumi: Macar Çoban Köpeğinin Karakteri, Bakımı ve Eğitimi

Pumi nasıl bir köpek?

Pumi (Macarca okunuşu "pumi"; AKC çoğulunun "Pumik" olduğunu belirtir), FCI'nin 1. gruptaki çoban köpekleri arasında saydığı ve kökenini Macaristan olarak kaydettiği orta boy bir sürü köpeğidir. FCI standardı onu "terrier tipi bir çoban köpeği" diye tanımlar: büyükbaş hayvanları gütmeye de uygundur, koku alma yeteneği gelişmiştir, yırtıcılara ve kemirgenlere karşı çok başarılı olduğunu kanıtlamıştır. Aynı standart Pumi'nin mükemmel bir ev köpeği olduğunu, kesinlikle ev içinde tutulabileceğini, bol egzersiz istediğini ve harika bir yol arkadaşı ve spor köpeği olduğunu ekler.

FCI'ye göre Pumi 17. ve 18. yüzyıllarda Macaristan'da, eski Puli'nin Almanya ve Fransa'dan getirilen dik kulaklı terrier tipi köpeklerle melezlenmesiyle oluşmuş, 20. yüzyılın başında bağımsız bir ırk olarak tanınmıştır. AKC de Macaristan'ın üç yerli çoban köpeğini, Mudi, Puli ve Pumi'yi sayar; Puli'nin en eskisi olduğunu, Pumi'nin uzun yıllar Puli'nin bölgesel bir çeşidi sayıldığını ve iki ırkın standartlaşmasının 20. yüzyıl başında başladığını yazar. AKC'ye göre "Pumi" adı ilk kez 1815'te bir tür çoban köpeğini anlatmak için geçer.

AKC, Pumi'nin batı Macaristan'daki otlakları birbirine bağlayan dar yollarda sürüleri hareket ettirebilecek, derli toplu, hızlı ve korkusuz bir çoban köpeği olarak geliştirildiğini anlatır. Tirbuşon kıvrımlı tüyü, daire çizen kuyruğu ve ifadeli kulaklarıyla sevimli bir görünüşü vardır; ama AKC'nin deyişiyle kıvırcıkların altında, çalışmaya ve oyuna bitmez tükenmez kapasitesi olan, ince yapılı, derin göğüslü bir çoban köpeği yatar. AKC Pumi'yi 2016'da kaydına almış ve Çoban (Herding) grubuna yerleştirmiştir.

FCI standardına göre erkeklerin omuz yüksekliği 41–47 cm (ideal 43–45 cm), dişilerin 38–44 cm (ideal 40–42 cm); ağırlık erkeklerde 10–15 kg (ideal 12–13 kg), dişilerde 8–13 kg'dır (ideal 10–11 kg). Gövdesi karedir: gövde uzunluğu omuz yüksekliğine eşittir. Dalgalı, kıvırcık tüy 4–7 cm uzunluğunda küçük ya da büyük tutamlar oluşturur; hiçbir zaman düz ya da keçeli (kordonlu) değildir. AKC yaşam süresini 12–13 yıl olarak verir.

Karakter olarak FCI Pumi'yi oldukça hareketli, yerinde duramayan, son derece cesur ve yabancılara biraz şüpheci bir köpek olarak tanımlar; oldukça sesli olduğunu, her zaman hareket hâlinde ve göreve hazır olduğunu, çekingen ya da uyuşuk davranışın ırka yakışmadığını yazar. AKC de onu düşünen bir köpek olarak tanımlar: her yeni durumu değerlendirir, hızla öğrenir ve takıntılı olmadan sınırsız bir çalışma isteği taşır. Her gün egzersiz ve zihinsel etkinlik sağlandığında harika bir ev köpeği olduğunu ekler.

Biz bu sayfada Pumi'yi arayanların merak ettiği her şeyi tek yerde topladık: ne kadar büyüdüğü, ömrü, renkleri, tüy bakımı, egzersiz ve eğitim ihtiyacı, sağlık testleri, çocuklarla ve diğer hayvanlarla ilişkisi, Puli'den farkı ve sahiplenmeden önce sormanız gerekenler. Sayısal bilgileri FCI ve AKC standartları ile ırkın ABD'deki ana kulübünün sağlık beyanından aldık; kaynakların değer vermediği konularda bunu açıkça belirttik.

Pumi özellikleri

Pumi temel özellikleri
Irk boyutu	Orta [1]
Boy (erkek)	41–47 cm; ideal 43–45 cm [1]
Boy (dişi)	38–44 cm; ideal 40–42 cm [1]
Ağırlık (erkek)	10–15 kg; ideal 12–13 kg [1]
Ağırlık (dişi)	8–13 kg; ideal 10–11 kg [1]
Boy ve ağırlık (AKC)	Erkek 16–18,5 inç, 27–29 libre; dişi 15–17,5 inç, 22–24 libre [2]
Yaşam süresi	12–13 yıl [2]
Tüy yapısı	Dalgalı, kıvırcık, 4–7 cm; güçlü üst tüy ve yumuşak alt tüy; düz ya da keçeli değil [1]
Renkler	Gri tonları, siyah, fakó (kızıl, sarı, krem) ve beyaz; her zaman tek ve yoğun renk [1]
Tüy dökme	Dökmez; tüy yalnız tımar sırasında çıkar [2]

Tüy bakımı	Üç ila altı haftada bir tarama, ıslatma ve düzeltme [2]
Enerji	Çok yüksek; AKC 5 üzerinden 5 [2]
Eğitilebilirlik	Çok yüksek; AKC 5 üzerinden 5 [2]
Ses	Oldukça sesli (FCI) [1]
Köken	Macaristan; eski Puli ile Alman ve Fransız terrier tipi köpeklerin melezlenmesi [1]
FCI grubu	1. grup, Bölüm 1 çoban köpekleri, çalışma sınavsız [1]
AKC grubu	Çoban (Herding) grubu; 2016'da kayda alındı [2]
Kullanım amacı	Terrier tipi çoban köpeği; ev, yol arkadaşı ve spor köpeği [1]

Pumi karakteri

FCI standardı Pumi'yi oldukça hareketli ve yerinde duramayan bir çoban köpeği olarak tanımlar: son derece cesurdur, yabancılara karşı biraz şüphecidir, akıllıca davranışı, canlılığı ve ifadeli yüzüyle her yerde dikkat çeker. Standart onun oldukça sesli olduğunu, her zaman faal ve göreve hazır olduğunu, hareketliliği yüzünden vücudunun her yerinin sürekli kıpır kıpır olduğunu yazar; çekingen ya da uyuşuk davranışı ırka özgü saymaz. AKC Pumi'yi enerjik, canlı ve çalışmaya hazır bir köpek olarak özetler; aileye bağlılığını 5 üzerinden 5, enerji, zihinsel uğraş ihtiyacı ve eğitilebilirliğini de en yüksek puanla gösterir. AKC'ye göre her yeni durumu değerlendiren bir "düşünen köpek"tir; bu yüzden yavrulukta erken sosyalleşme hayati önemdedir. Bekçilik eğilimi belirgindir (AKC 5 üzerinden 4).

Aileye bağlılık
Küçük çocuklarla
Diğer köpeklerle
Yabancılara karşı
Enerji
Eğitilebilirlik
Zihinsel uğraş ihtiyacı
Havlama
Tüy dökme

Ölçekler kulüp standartları ve kaynaklardaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her köpek kendine özgüdür.

Pumi renkleri

Aşağıdaki 5 rengin hepsi ırk standardında kabul edilir.

Gri
çeşitli tonlarda
FCI'ye göre gri Pumi'ler genellikle siyah doğar ve zamanla grileşir; açık gümüşten koyu kurşuniye kadar tonlar görülür.
Siyah
Yoğun, tek renk siyah standarda uygundur.
Fakó
kızıl, sarı, krem
Macarca "fakó" denen bu rengin ana tonları kızıl, sarı ve kremdir; FCI siyah ya da gri bir gölge ve belirgin bir maskenin istendiğini yazar.
Beyaz
Tamamen beyaz Pumi de standarda uygundur.
Küçük beyaz işaretler
FCI, göğüste çapı 3 cm'den küçük beyaz bir leke ve parmaklarda ince beyaz çizgiyi kusur saymaz; ama renk her zaman yoğun ve tek olmalıdır.

Kendini bul

Pumi kime uygun?

Daha önce köpek beslemiş ya da beslemeye hazırlanan biri gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.

Uygun2 durum

Koşu ve spor arkadaşı arıyorum
AKC enerji ve zihinsel uğraş ihtiyacını en yüksek puanla verir; agility ve itaatte başarılıdır.
Çok soruluyor
Tüy dökümüne tahammülüm yok
AKC Pumi'nin tüy dökmediğini yazar; alerji için kaynaklar değer vermiyor.

Dikkat ister4 durum

Küçük çocuğum var
AKC çocuklarla uyumu gözetimle önerir; gütme içgüdüsüyle koşan çocukları toplamaya çalışabilir.
Evde zaten bir köpeğim var
AKC diğer köpeklerle uyumunu gözetimle önerir; erken sosyalleşme önemlidir.
İlk kez köpek sahipleneceğim
Hızlı öğrenir, ama her gün yoğun uğraş, sosyalleşme ve ses kontrolü ister.
Apartmanda yaşıyorum
FCI ev içinde tutulabileceğini yazar; ama bol egzersiz ister ve oldukça seslidir.
Çok soruluyor

Uygun değil2 durum

Sessiz bir köpek istiyorum
FCI Pumi'yi oldukça sesli bir köpek olarak tanımlar.
Gün boyu işteyim
Her gün düzenli egzersiz ve zihinsel uğraş ister; uzun yalnızlık bu ırka uymaz.

Kısaca

Kimler için ideal: Her gün egzersize ve eğitime zaman ayıran, agility, itaat ya da çoban çalışmaları gibi köpek sporlarıyla ilgilenen, zeki ve hareketli bir arkadaş arayan kişiler ve aileler için uygundur. Tüy dökmeyen bir köpek isteyenler için de iyi bir seçenektir.

Kimler için zor: Gün boyu evden uzakta olanlar, sakin ve kanepede uzanan bir köpek arayanlar, havlamaya tahammülü olmayanlar ya da ince duvarlı apartmanda komşu şikâyetinden çekinenler için uygun değildir.

Pumi evde bakımı zor mu?

Ev hayatı panosu: kaynaklardaki değerlendirmelerden. “Kime uygun?” bölümünde seçtiğin durumla ilgili gösterge vurgulanır.

Bakım zorluğuOrta

Apartman yaşamıKoşullu

Günlük egzersizHer gün düzenli egzersiz ve zihinsel uğraş

Tüy dökmeAz

HavlamaOrta

EnerjiÇok hareketli

Pumi'nin tüy bakımı birçok kıvırcık tüylü ırka göre kolaydır. AKC tüyün yarısının yumuşak, yarısının daha sert kıllardan oluştuğunu, hepsinin aynı uzunlukta olduğunu yazar; üç ila altı haftada bir taranır, sonra kıvrımların geri gelmesi için iyice ıslatılır, kıvrımlar oluşunca düzeltilir. AKC Pumi'nin tüy dökmediğini, ama tımar sırasında tüy çıkacağını belirtir. Fön kullanmak karakteristik kıvrımları açtığı için önerilmez.

Asıl emek egzersiz ve zihinsel uğraştır. FCI Pumi'nin mükemmel bir ev köpeği olduğunu ve kesinlikle ev içinde tutulabileceğini, ama bol egzersiz istediğini yazar. AKC de her gün egzersiz ve zihinsel etkinlik sağlandığında harika bir ev köpeği olduğunu belirtir. Oldukça sesli olması ve bekçilik eğilimi apartmanda komşuları zorlayabilir; AKC havlamanın pekiştirilmemesi gerektiğini ekler. Yüksek yerlere tırmanıp çevreyi izlemeyi sevdiği için evde ve bahçede kaçış ve düşme noktalarını önceden düşünün.

Pumi bakımı

Tüy bakımı3–6 haftada bir

Tüy taranır, kıvrımlar geri gelsin diye ıslatılır, kıvrımlar oluşunca düzeltilir; fön kullanılmaz.

KırpımTüy kıvrıldıktan sonra

FCI elle düzeltmeyi ister; baş ve bacaklarda makasla küçük düzeltmeler yapılabilir, tüm tüy makasla…

Kulak ve gözHaftalık kontrol

Kulaklardaki sert tüy ve kir kontrol edilir; gözler ve yüz uzun tüyden açıktır.

EgzersizHer gün

Bol hareket ve zihinsel uğraş: top, frizbi, agility ve itaat çalışmaları.

Tüy bakımı

Üç ila altı haftada bir

AKC'ye göre Pumi'nin tüyü yüzde 50 yumuşak, yüzde 50 daha sert kıllardan oluşur ve hepsi aynı uzunluktadır. Tüy üç ila altı haftada bir taranır, ardından kıvrımların yeniden oluşması için iyice ıslatılır; kıvrımlar geri geldiğinde tüy düzgün görünsün diye kırpılabilir. FCI standardı tüyü dalgalı, kıvırcık, küçük ya da büyük tutamlar oluşturan, 4–7 cm uzunluğunda, elastik, dağınık ve sık olarak tanımlar; güçlü ama kaba olmayan bir üst tüy ile yumuşak bir alt tüyden oluşur. AKC, fön kullanmanın ırkın karakteristik kıvrımlarını açacağı için önerilmediğini vurgular. Pumi tüy dökmez, ama tarama sırasında ölü tüy çıkar. Arada uzun yürüyüşlerden sonra tüye takılan ot ve dikenleri elle temizleyin.

Kırpım ve şekil

Tüy kıvrıldıktan sonra, gerektikçe

FCI'ye göre istenen tüy görünümü elle düzeltmeyle (hand trimming) elde edilir; baş ve bacaklarda makasla küçük düzeltmeler yapılabilir, ama tüm tüyü makasla şekillendirmek istenmez. Gözler ve burun üstü uzun tüyden açık olmalıdır; kulaklardaki sık, sert koruyucu tüyler yukarı doğru uzar. Şov köpeği değilse kısa ve bakımı kolay bir düzen de seçebilirsiniz; ilk kırpımları Pumi ya da kıvırcık tüylü çoban köpeklerini bilen bir tımarcıya yaptırmak iyi olur. Ayrıntılı ipuçları için tüy bakımı rehberimize bakabilirsiniz.

Kulak bakımı

Haftada 1 kontrol

Pumi'nin dik kulaklarının üst üçte biri öne kıvrıktır ve FCI'ye göre kulaklarda yukarı doğru uzayan, sık ve sert koruyucu tüyler bulunur. Bu tüyler kulak girişinde kir tutabilir; haftada bir kulak içine bakın. Koku, kızarıklık, akıntı ya da sık baş sallama görürseniz kulak enfeksiyonu rehberimize göz atın ve veteriner hekiminize danışın.

Tırnak ve diş bakımı

Tırnak ayda 1–2, diş haftada birkaç kez

FCI standardı Pumi'nin ayaklarını yuvarlak, sık parmaklı kedi ayağı olarak, tırnaklarını güçlü, siyah ya da kurşuni gri olarak tanımlar. Sert zeminde çok koşan köpeklerde tırnaklar kendiliğinden aşınabilir, ama yerde tıkırdama sesi duyuyorsanız kesme zamanıdır; tırnak kesimi rehberimiz adım adım anlatır. Dişleri köpeklere özel macunla düzenli fırçalamak diş taşı ve diş eti sorunlarını azaltır; diş bakımı rehberimize bakabilirsiniz.

Banyo

Tarama sonrası ıslatma; banyo gerektikçe

AKC'nin önerdiği bakım düzeninde tarama sonrasında tüy iyice ıslatılır ve kendiliğinden kurumaya bırakılır; böylece kıvrımlar geri gelir. Yıkama gerektiğinde köpek şampuanı kullanın, tüyü havluyla bastırarak kurutun ve fönden kaçının. Çok sık banyo derinin doğal yağını azaltabilir; çamurlu yürüyüşlerden sonra çoğu zaman suyla durulamak yeter.

İlgili rehberTüy bakımı: kedi ve köpek ne sıklıkla taranır?Tırnak kesimi

Pumi ne yer? Yaşa göre beslenme

Günde 3–4 öğün, sonra 2–3

AKC, Pumi'nin ticari olarak üretilmiş ya da veteriner hekim gözetiminde ve onayıyla evde hazırlanmış kaliteli bir mamayla iyi beslendiğini, her diyetin köpeğin yaşına (yavru, yetişkin, yaşlı) uygun olması gerektiğini yazar. VCA'nın yavru beslenmesi rehberi, yavruların yaşa ve vücut kondisyonuna göre ölçülü miktarlarda ve düzenli saatlerde beslenmesini önerir. Pumi yavruları çok hareketli olduğu için iştahlıdır; mamayı paketteki tabloya değil, yavrunun kondisyonuna göre ayarlayın. Veteriner hekiminiz önermedikçe ek vitamin ya da mineral vermeyin.

Bu ırka uygun mamalar ve güncel fiyatlar

71 mama 5 mağazada her gün izleniyor; stoktaki en düşük kg fiyatı 135 ₺ (son ölçüm). Yaşa, boya ve içeriğe göre süzüp mağaza mağaza karşılaştırın.

Mamaları karşılaştır

Yavru köpek mamaları

İlgili rehberKöpek ne yer?Yavru köpek bakımı

Pumi eğitimi

Eğitim zorluğuKolay

AKC Pumi'yi her yeni durumu değerlendirmesi gereken "düşünen bir köpek" olarak tanımlar ve bu yüzden yavrulukta erken sosyalleşmenin hayati olduğunu yazar. Pumi hızlı öğrenir ve takıntılı olmadan sınırsız bir çalışma isteği taşır; AKC eğitilebilirliğini 5 üzerinden 5 olarak gösterir. Kısa, çeşitli ve ödüllü oturumlar bu zeki ırkı hem eğitir hem yorar; aynı alıştırmayı defalarca tekrarlamak yerine yeni görevler eklemek ilgisini canlı tutar.

Ses en çok dikkat isteyen konudur. FCI Pumi'nin oldukça sesli olduğunu, AKC de Pumi'lerin sesini kullanmayı sevdiğini ve havlamanın pekiştirilmemesi gerektiğini yazar: havladığında ilgi göstermek yerine sessiz kaldığı anı ödüllendirin. FCI'ye göre yabancılara biraz şüphecidir; farklı insanlar, sesler ve ortamlarla erken ve olumlu tanışmalar ileride aşırı tepkileri azaltır. Temel bilgiler için köpek eğitimi ve tuvalet eğitimi rehberlerimize bakabilirsiniz.

Öncelik sırası

Erken sosyalleşme: farklı insanlar, sesler, araçlar ve ortamlar
Havlamayı pekiştirmeme; sessizliği ödüllendirme
Geri çağırma ve bekle komutu
Tasmada çekmeden yürüme
Gütme içgüdüsünü oyunlarla yönlendirme (topuğa, çocuklara ve bisikletlilere atılmama)
Tımara ve dokunulmaya alışma
Kısa sürelerle yalnız kalmaya alışma

İlgili rehberKöpek eğitimi Köpek tuvalet eğitimi

Pumi egzersiz ve oyun

Günlük ihtiyaç Her gün düzenli egzersiz ve zihinsel uğraş

AKC Pumi'nin çok zeki ve enerjik olduğunu, düzenli egzersiz ve zihinsel uyarı gerektirdiğini yazar; enerji düzeyini ve zihinsel uğraş ihtiyacını 5 üzerinden 5 olarak gösterir. Çevik bir köpektir, nesnelerin üstünden ve altından geçer, olup biteni görmek için yüksek yerlerde durmayı sever. En sevdiği oyuncaklar çoğu zaman tenis topları ve uçan disklerdir; AKC bir Pumi'nin bunlarla iyi bir kovala-getir oyunu isteyeceğini belirtir. Bu özellikler Pumi'yi agility, itaat ve diğer köpek sporlarında giderek daha popüler hâle getirmiştir. FCI de onu mükemmel bir spor köpeği olarak tanımlar. Kaynaklar günlük egzersiz süresi için sayısal bir değer vermiyor; biz enerjisini her gün hem yürüyüş ve koşuyla hem de öğrenme oyunlarıyla harcamasını öneriyoruz. Sıcak havalarda yoğun oyunu serin saatlere kaydırın; yaz sıcağında evcil hayvan rehberimiz ipuçları içerir.

Sevdiği oyunlar

Agility
İtaat ve rally
Tenis topu ve frizbi
Çoban (herding) çalışmaları
Koku ve ödül bulma oyunları
Yeni numaralar öğrenme
Doğa yürüyüşleri

Pumi çocuklarla ve diğer hayvanlarla

Çocuklarla

AKC Pumi'nin küçük çocuklarla uyumunu 5 üzerinden 3 (gözetimle) olarak gösterir. Oyunbaz ve enerjik bir köpektir, ailesine çok bağlıdır, ama bir çoban köpeği olarak koşan çocukları toplamaya, topuklarına atılmaya çalışabilir. Çocuklarla oyunu yetişkin gözetiminde yapın, çocuklara köpeği kovalamamayı ve köpeğin dinlenme alanına saygı göstermeyi öğretin; köpeğe de gütme içgüdüsünü top ve oyuncağa yöneltmeyi öğretin.

Kedilerle

FCI'ye göre Pumi yırtıcılara ve kemirgenlere karşı başarılı olduğunu kanıtlamış, terrier karakteri taşıyan bir çoban köpeğidir. Kaynaklar kedilerle uyum konusunda bir değer vermiyor. Yavruluktan kedilerle büyüyen bir Pumi genellikle daha kolay uyum sağlar; yetişkin bir köpeği kediyle tasmalı ve kontrollü tanıştırın, kemirgen ve kuş gibi küçük hayvanlarla birlikteliği gözetim altında tutun.

Köpeklerle

AKC diğer köpeklerle uyumunu 5 üzerinden 3 (gözetimle) olarak gösterir. Cesur ve kendinden emin bir köpek olduğu için iyi sosyalleşmemiş bir Pumi diğer köpeklerle sınır tartışmasına girebilir. Yavrulukta farklı köpeklerle olumlu deneyimler yaşatmak ve ilk tanışmaları tarafsız alanda yapmak işinizi kolaylaştırır.

Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler

AKC Pumi'yi genel olarak çok sağlıklı bir ırk olarak tanımlar ve yaşam süresini 12–13 yıl olarak verir. AKC'ye göre sorumlu yetiştiriciler dirsek ve kalça displazisi, diz kayması, dejeneratif miyelopati (DM) ve göz bozuklukları için tarama yapar. Irkın ABD'deki ana kulübü Hungarian Pumi Club of America'nın 2020 tarihli sağlık beyanı da Pumi'nin genel olarak sağlıklı bir ırk olduğunu, kulübün etik kurallarının yetiştirilecek bütün köpeklerde kalça displazisi, diz kayması, primer lens kayması (PLL, DNA testi) ve dejeneratif miyelopati (DNA testi) testlerini zorunlu tuttuğunu yazar; uzman göz muayenesi ve dirsek değerlendirmesi isteğe bağlıdır. Kaynaklar bu hastalıkların ırktaki sıklığı konusunda sayısal bir değer vermiyor. Köpeklerin ömrünü etkileyen etkenler için köpek kaç yıl yaşar rehberimize, aşılar için köpek aşı takvimi sayfamıza bakabilirsiniz.

Kalça displazisi

Hungarian Pumi Club of America'nın etik kuralları, yetiştirilecek bütün köpeklerin kalça displazisi için değerlendirilmesini zorunlu tutar. VCA kalça eklemi gelişim bozukluğunun topallık ve kalkmakta zorlanma ile kendini gösterebildiğini yazar.

Diz kayması (patella lüksasyonu)

Kulüp diz kayması değerlendirmesini zorunlu testler arasında sayar. VCA, diz kapağının yerinden çıkmasının aralıklı topallama ve arka bacağı bir süre havada tutma ile fark edildiğini açıklar.

Primer lens kayması (PLL)

Göz merceğinin yerinden çıkmasına yol açan kalıtsal bir hastalıktır; kulüp yetiştirmeden önce DNA testini zorunlu tutar. Gözde ani kızarıklık, bulanıklık ya da ağrı acil muayene gerektirir.

Dejeneratif miyelopati (DM)

Omuriliği etkileyen, genellikle ileri yaşta arka bacaklarda ilerleyici güçsüzlükle başlayan kalıtsal bir hastalıktır. Kulüp DNA testini zorunlu tutar; AKC de sorumlu yetiştiricilerin DM için tarama yaptığını yazar.

Dirsek displazisi ve göz hastalıkları

AKC, sorumlu yetiştiricilerin dirsek displazisi ve göz bozuklukları için de tarama yaptığını belirtir; kulüp uzman göz muayenesi ve dirsek değerlendirmesini isteğe bağlı testler arasında sayar.

Sağlık rehberleriKöpek aşı takvimi İç ve dış parazitler

Pumi sahiplenme

Pumi sahiplenmek

Pumi sahiplenmek için önce barınakları, hayvan derneklerini ve çoban köpekleriyle ilgilenen sahiplendirme gruplarını kontrol edin; yetişkin bir köpeğin enerji düzeyi, sesi ve diğer hayvanlarla ilişkisi belli olduğu için yaşamınıza uyup uymadığını daha kolay görürsünüz. Yavru almak istiyorsanız ebeveynlerin sağlık testlerini paylaşan, kayıtlı ve sizi de sorgulayan bir yetiştiriciyle çalışın. Irk Türkiye'de az bulunduğu için yurt dışındaki kulüp kayıtlı yetiştiricilerle görüşmek gerekebilir.

Belediye hayvan bakımevleri ve hayvan hakları derneklerinin sahiplendirme ilanları
Çoban köpekleri ve kıvırcık tüylü ırklarla ilgilenen sahiplendirme ve kurtarma grupları
Ebeveynlerin kalça, diz, PLL ve DM testlerini belgeleyen, FCI'ye bağlı kulüplerde kayıtlı yetiştiriciler
İlan platformları (satıcının kimliğini, yavrunun belgelerini ve görüşme imkânını doğrulayarak)

Pumi mi, Puli mi, Mudi mi?

AKC Macaristan'ın üç yerli çoban köpeğini Mudi, Puli ve Pumi olarak sayar. FCI'ye göre Pumi, Puli'nin terrier tipi köpeklerle melezlenmesinden doğmuştur ve FCI standardı yuvarlak, Puli'yi andıran başı Pumi için diskalifiye edici kusur sayar.

Pumi: uzun yüzlü, ucu öne kıvrık dik kulaklı, kıvırcık tutamlı tüylü; tüy hiçbir zaman keçeli (kordonlu) olmaz.
Puli: AKC'ye göre üçünün en eskisidir; kendine özgü tüy yapısıyla bilinir.
Satıcıdan ırk belgesini ve ebeveyn bilgisini isteyin; tüy görünüşü tek başına ırk kanıtı değildir.

Yavru mu yetişkin mi sahiplenmeli?

Pumi yavrusu çok hareketli ve meraklıdır; ilk aylar sosyalleşme, ses kontrolü ve temel eğitimle yoğun geçer. Yetişkin bir köpeğin ise sesi, enerjisi ve yabancılara tepkisi bellidir.

Yavru: erken sosyalleşmeyi baştan siz şekillendirirsiniz; bu ırkta bu çok önemlidir.
Yetişkin: mizacı ve alışkanlıkları bellidir; ev yaşamına uyumu baştan gözlenebilir.
Yaşlı köpek: daha sakin olabilir; eklem ve göz durumunu veterinerle konuşun.

Barınaktan sahiplenme

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'na göre büyükşehir ve il belediyeleri ile nüfusu 25 bini aşan belediyeler hayvan bakımevi kurmakla yükümlüdür. Kimliklendirme yönetmeliğine göre bakımevinden sahiplenilen köpekin pasaportunu ve PETVET kaydını belediyenin yetkili veteriner hekimi sahiplendirmeden itibaren 10 gün içinde yapar. Güncel uygulamayı bulunduğunuz belediyeden ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden doğrulayın.

Bulunduğunuz yerin belediye bakımevini arayın; sahiplendirme şartlarını ve istenen belgeleri sorun.
Köpeki birkaç kez ziyaret edin; insanlarla ve diğer hayvanlarla ilişkisini gözleyin.
Mikroçip numarasının PETVET'te sizin adınıza işlendiğini kontrol edin; bir kişiden sahiplendiyseniz sahip değişikliğini 60 gün içinde bildirin.
Kuduz Yönetmeliği'ne göre üç aydan büyük kedi ve köpekler yılda bir kez kuduza karşı aşılanır.
Köpek kaybolursa 7 gün içinde il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne bildirin; ev hayvanını terk etmek yasaktır.

İlk günler: eve alışma

Dogs Trust yeni gelen köpeğe sakin bir dinlenme alanı ayırmayı, ilk günlerde ziyaretçi ve yeni ortam yükünü azaltmayı ve rutini baştan kurmayı önerir. Pumi her yeni durumu değerlendiren bir köpektir; ilk günlerde kalabalığı azaltın, ona çevreyi kendi hızında keşfetme fırsatı verin.

Rahat bir yatak, su kabı, tenis topu ve zekâ oyuncakları hazırlayın.
İlk günlerde önceki mamasını verin; değiştirecekseniz kademeli geçin.
İlk hafta veteriner kontrolüne gidin; aşı ve parazit takvimini konuşun.
Yüksek yerlere tırmanmayı sevdiği için balkon ve pencere önlerini güvenli hâle getirin.

Sahiplenmeden önce: kontrol listeleri

Pumi'yi kıvırcık tüyü ve komik kulakları için değil, her gün hareket ve görev isteyen, zeki ve sesli bir çoban köpeğiyle yaşamaya hazır olduğunuz için seçin. Aşağıdaki sorulara dürüstçe "evet" diyebiliyorsanız doğru yoldasınız.

Kendinize sorun

Her gün, hava ne olursa olsun, yürüyüş, koşu ve oyun için zaman ayırabilir miyim?
Zeki bir köpeği her gün yeni şeylerle zihinsel olarak meşgul edebilir miyim?
Havlamaya ve sesli tepkilere ben ve komşularım katlanabilir miyiz?
Yavrulukta erken sosyalleşmeye ve düzenli eğitime zaman ayırabilir miyim?
Üç ila altı haftada bir tarama ve düzeltme bakımını yapabilir ya da yaptırabilir miyim?
Köpek sporlarıyla ya da düzenli eğitim sınıflarıyla ilgilenmek istiyor muyum?
Mama, veteriner, aşı ve bakım masraflarını uzun yıllar karşılayabilir miyim?

İlan seçerken nelere bakılmalı?

Yavruyu annesiyle birlikte, yaşadığı ortamda görmeyi isteyin; babanın da fotoğraf ve belgelerini görün.
Ebeveynlerin kalça ve diz değerlendirmelerini, PLL ve DM DNA testlerini belge olarak isteyin (Hungarian Pumi Club of America önerisi).
Annenin ve yavruların insanlara yaklaşımını gözleyin; FCI çekingen ya da saldırgan köpekleri diskalifiye eder.
Yavrunun kulaklarının, gözlerinin temiz, tüyünün dalgalı ve canlı olduğuna bakın.
Aşı karnesini, iç-dış parazit uygulamalarını ve mikroçip kaydını görün; numarayı belgeyle karşılaştırın.
Yavru en az 8 haftalık olmadan ve sütten kesilmeden annesinden ayrılmamalıdır (RSPCA önerisi).
Görüşmeye ya da video görüşmeye yanaşmayan, ön ödeme isteyen ilanlardan uzak durun.
Satıcının size egzersiz ve eğitim planınızı sorması iyi bir işarettir.

Pumi nereden sahiplenilir?

Pumi sahiplenmek için önce barınakları ve çoban köpekleriyle ilgilenen sahiplendirme gruplarını kontrol edin. Yavru almak istiyorsanız ebeveynlerin sağlık testlerini paylaşan, FCI'ye bağlı bir kulüpte kayıtlı yetiştiriciyle çalışın; ırk Türkiye'de az bulunduğu için bekleme listesine girmek ya da yurt dışındaki yetiştiricilerle görüşmek gerekebilir. İlan platformlarında ilanı verenin kimliğini, yavrunun belgelerini ve görüşme imkânını mutlaka doğrulayın.

Barınaklarda saf Pumi çok az görülür, ama kıvırcık tüylü çoban köpeği melezleri yuva bekleyebilir. Yetişkin bir köpek, yavru dönemindeki yoğun eğitim yükü olmadan size uygun bir arkadaş olabilir.

İlgili rehberKöpek sahiplenme Barınaktan sahiplenme

Pumi sahiplenirken fiyatı neler etkiler?

Irkın Türkiye'de az bulunması ve yurt dışından getirilme masrafı
Şecere ve FCI'ye bağlı kulüp kaydı
Ebeveynlerin kalça, diz, PLL ve DM test belgeleri
Ebeveyn hattı: çalışma ve spor hattı ya da şov hattı
Renk (gri, siyah, fakó, beyaz)
Yavrunun yaşı, aşı, parazit ve mikroçip kayıtları

Pumi Türkiye'de az bulunan bir ırktır; önce barınakları ve çoban köpekleriyle ilgilenen sahiplendirme gruplarını kontrol edin. Yavru alırken ebeveynlerin kalça ve diz değerlendirmelerini, PLL ve DM DNA testlerini, aşı karnesini ve mikroçip kaydını isteyin. Pumi, Puli ve Mudi ile karıştırılabilir; ırk belgesini kontrol edin.

Pumi fiyatı ve bakım maliyeti 2026

Pumi için yavru fiyatı, mama, kuaför ve veteriner kalemlerini kaynaklı verilerden tek tabloda topladık. Veteriner rakamları oda tarifelerindeki alt sınır (en az) ücrettir; muayene, anestezi ve ilaç ayrıca eklenir. Kaynağı olmayan hücreye "veri yok" yazdık, tahmin yapmadık.

Pumi bakım maliyeti kalemleri
Kalem	Tutar	Kaynak
Yavru fiyatı (ilan ve üretici sayfaları)	veri yok	En az üç tarihli kaynak bulunmadığı için yazılmadı
Kuru mama, kg fiyatı (ortanca)	425 ₺ / kg	71 köpek kuru maması, mağaza fiyatları
Aylık mama maliyeti	veri yok	Irka özgü günlük mama miktarı için kaynaklı veri yok; tutar mamanın paket tablosuna ve köpeğin kilosuna göre hesaplanmalı
Kuaför: köpek tıraş (orta ırk, 10–25 kg)	2.250 ₺ – 3.500 ₺ (ortanca 3.100 ₺)	4 işletme fiyatı
Kuaför: köpek banyo (orta ırk)	2.000 ₺ (ortanca 2.000 ₺)	2 işletme fiyatı
Karma aşı (doz)	1.700 ₺ – 2.000 ₺	Veteriner hekim odası 2026 alt sınır tarifeleri (İstanbul, Ankara, Eskişehir-Bilecik)
Kuduz aşısı (doz)	1.250 ₺ – 1.750 ₺	Veteriner hekim odası 2026 alt sınır tarifeleri (İstanbul, Ankara, Eskişehir-Bilecik)
Genel muayene	1.500 ₺ – 2.000 ₺	Veteriner hekim odası 2026 alt sınır tarifeleri (İstanbul, Ankara, Eskişehir-Bilecik)
Kısırlaştırma, dişi (orta ırk)	11.000 ₺ – 12.800 ₺	Veteriner hekim odası 2026 alt sınır tarifeleri (İstanbul, Ankara, Eskişehir-Bilecik)
Kısırlaştırma, erkek (orta ırk)	8.000 ₺ – 9.100 ₺	Veteriner hekim odası 2026 alt sınır tarifeleri (İstanbul, Ankara, Eskişehir-Bilecik)

Pumi hakkında sık sorulanlar

Pumi nereden gelir?

FCI Pumi'nin kökenini Macaristan olarak kaydeder. Irk 17. ve 18. yüzyıllarda eski Puli'nin Almanya ve Fransa'dan gelen dik kulaklı terrier tipi köpeklerle melezlenmesiyle oluşmuş, 20. yüzyılın başında bağımsız ırk olarak tanınmıştır. AKC'ye göre "Pumi" adı ilk kez 1815'te geçer.

Pumi ne kadar büyür?

FCI'ye göre erkeklerin omuz yüksekliği 41–47 cm, dişilerin 38–44 cm'dir. Ağırlık erkeklerde 10–15 kg (ideal 12–13 kg), dişilerde 8–13 kg'dır (ideal 10–11 kg).

Pumi kaç yıl yaşar?

AKC Pumi'nin yaşam süresini 12–13 yıl olarak verir. Düzenli veteriner kontrolü, ideal kilo ve yeterli egzersiz bu sürenin sağlıklı geçmesine yardım eder.

Pumi tüy döker mi?

AKC'ye göre Pumi tüy dökmez, ama tımar sırasında tüy çıkar. AKC tüy dökme düzeyini 5 üzerinden 1 olarak gösterir.

Pumi alerjisi olanlara uygun mu?

Kaynaklar Pumi için alerji konusunda bir değer vermiyor. Tüy dökmemesi evdeki tüyü azaltır, ama hiçbir köpek tamamen alerjen içermez; alerjisi olanların sahiplenmeden önce köpekle zaman geçirip tepkilerini görmesini öneriyoruz.

Pumi'nin tüy bakımı nasıl yapılır?

AKC tüyün üç ila altı haftada bir taranmasını, ardından kıvrımlar geri gelsin diye iyice ıslatılmasını ve kıvrımlar oluşunca düzeltilmesini önerir. Fön kullanmak karakteristik kıvrımları açtığı için önerilmez. FCI elle düzeltmeyi ister, tüm tüyün makasla şekillendirilmesini istemez.

Pumi apartmanda yaşar mı?

Yaşayabilir, ama kolay değildir. FCI Pumi'nin mükemmel bir ev köpeği olduğunu ve kesinlikle ev içinde tutulabileceğini, ama bol egzersiz istediğini yazar. Oldukça sesli olduğu için apartmanda havlama eğitimi ve her gün yoğun egzersiz şarttır.

Pumi çok havlar mı?

Evet, sesli bir ırktır. FCI Pumi'yi oldukça sesli olarak tanımlar; AKC de Pumi'lerin seslerini kullanmayı sevdiğini ve havlamanın pekiştirilmemesi gerektiğini yazar. AKC'nin ölçeğinde havlama 5 üzerinden 3 görünür.

Pumi ne kadar egzersiz ister?

AKC Pumi'nin çok zeki ve enerjik olduğunu, düzenli egzersiz ve zihinsel uyarı gerektirdiğini yazar; enerji ve zihinsel uğraş ihtiyacını en yüksek puanla verir. Kaynaklar günlük süre için sayısal bir değer vermiyor; tenis topu, frizbi, agility ve itaat çalışmaları bu ihtiyacı karşılamanın iyi yollarıdır.

Pumi eğitilmesi kolay mı?

Evet. AKC eğitilebilirliğini 5 üzerinden 5 olarak verir; Pumi'nin hızlı öğrendiğini ve takıntılı olmadan sınırsız bir çalışma isteği taşıdığını yazar. Her yeni durumu değerlendiren bir köpek olduğu için erken sosyalleşme çok önemlidir.

Pumi çocuklarla anlaşır mı?

AKC küçük çocuklarla uyumunu 5 üzerinden 3 (gözetimle) olarak gösterir. Ailesine çok bağlı ve oyunbazdır, ama çoban köpeği olarak koşan çocukları toplamaya çalışabilir; oyun gözetim altında olmalıdır.

Pumi diğer köpeklerle ve kedilerle anlaşır mı?

AKC diğer köpeklerle uyumunu 5 üzerinden 3 (gözetimle) olarak verir. Kedilerle uyum konusunda kaynaklar bir değer vermiyor; FCI'ye göre kemirgenlere ve yırtıcılara karşı başarılı bir köpektir. Erken sosyalleşme ve kontrollü tanışma önemlidir.

Pumi yabancılara nasıl davranır?

FCI Pumi'yi son derece cesur ve yabancılara biraz şüpheci olarak tanımlar. AKC yabancılara açıklığını 5 üzerinden 3, bekçilik eğilimini 4 olarak gösterir; misafir geldiğinde sesli tepki verebilir.

Pumi ile Puli arasındaki fark nedir?

Pumi, Puli'nin terrier tipi köpeklerle melezlenmesinden doğmuştur (FCI). Pumi'nin yüzü daha uzundur, kulaklarının ucu öne kıvrıktır ve tüyü kıvırcık tutamlar oluşturur; FCI standardına göre tüy hiçbir zaman keçeli (kordonlu) olmaz ve yuvarlak, Puli'yi andıran baş diskalifiye edici kusurdur.

Pumi'nin sağlık sorunları nelerdir?

AKC Pumi'yi genel olarak çok sağlıklı bir ırk olarak tanımlar. Sorumlu yetiştiriciler kalça ve dirsek displazisi, diz kayması, dejeneratif miyelopati ve göz bozuklukları için tarama yapar; ABD'deki ana kulüp kalça, diz, PLL ve DM testlerini zorunlu tutar.

Pumi nasıl beslenmeli?

AKC yaşa uygun kaliteli bir mama önerir; bazı Pumi'lerin kilo almaya yatkın olduğunu, kaloriyi ve ödülleri izlemek gerektiğini yazar. Her zaman temiz, taze su bulunmalıdır.

Pumi Türkiye'de bulunur mu?

Türkiye'de çok az bulunan bir ırktır. Önce barınakları ve çoban köpeği sahiplendirme gruplarını kontrol etmenizi, yavru almak istiyorsanız FCI'ye bağlı kulüplerde kayıtlı ve sağlık testlerini paylaşan yetiştiricilerle görüşmenizi öneriyoruz; yurt dışından getirme gerekebilir.

Kaynaklar

Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 29 Ekim 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.