Yayın Balığı

Diğer adları: Yayın, Avrupa yayın balığı, Wels catfish, Silurus glanis

Türkiye tatlı sularının yerli türüAvrupa'nın en iri tatlı su balıklarındanAkvaryum balığı değildir

Yayın balığı (Silurus glanis), Türkiye'nin göl, baraj ve yavaş akan nehirlerinde yaşayan, pulsuz derili, bıyıklı ve çok iri boylara ulaşabilen yerli bir tatlı su balığıdır. Akvaryumda beslenecek bir tür değildir. Avı, iç sularda Tarım ve Orman Bakanlığının su ürünleri avcılığı tebliğleriyle düzenlenir ve üreme döneminde yasaktır.

Yaşadığı yer: Avrupa ve Asya tatlı suları; Türkiye ve Ege havzası yerli alanı (FishBase)
Bilimsel ad: Silurus glanis (yayın balıkları, Siluridae)
Boy ve ağırlık: En çok 273 cm; yayımlanmış en yüksek ağırlık 130 kg (FishBase)
Beslenme: Gece avlanan yırtıcı: balık, kerevit, kurbağa, su kuşu (ADW)
Koruma: IUCN: Asgari endişe (FishBase, 2022 değerlendirmesi)
Türkiye: İç sularda üreme döneminde av yasağı; tarihler bölgeye göre değişir
Yaşam süresi: Doğada tipik 20–30 yıl; en yüksek kayıt 80 yıl (Animal Diversity Web)

Yayın Balığı nasıl bir balık?

Yayın balığı (Silurus glanis), yayın balıkları (Siluridae) ailesinden, uzun ve yassılaşan gövdesi, pulsuz kaygan derisi, geniş ağzı ve ağzının çevresindeki uzun bıyıklarıyla tanınan iri bir tatlı su balığıdır. Türkiye'nin yerli türlerindendir: FishBase, türün doğal yayılış alanının Avrupa ve Asya'yı, bu arada Ege Denizi havzasını ve Türkiye'yi kapsadığını yazar. Göllerde, baraj göllerinde ve yavaş akan büyük nehirlerde yaşar. Akvaryum balığı değildir; bu sayfa yayın balığını merak eden, gölde ya da nehirde onunla karşılaşan ve avını düşünen okurlar için hazırlanmış bir bilgi sayfasıdır.

Yayın balığını arayanların ilk sorusu genellikle boyudur. FishBase, kaydedilmiş en büyük boyu 273 cm total boy, yayımlanmış en yüksek ağırlığı 130 kg olarak verir ve eski kaynaklarda geçen 5 metre ve 306 kilogram gibi rakamların tür karışıklığından ve ölçü birimi hatalarından kaynaklandığını not eder. Animal Diversity Web (ADW) ise türün yaklaşık 3 metreye kadar büyüyebildiğini, bireylerin çoğunun 1,3–1,6 metre olduğunu yazar. Yani 'insan boyunda yayın balığı' haberleri abartı değildir, ama 5 metrelik dev yayın hikâyeleri bilimsel kayıtlarla desteklenmez.

Yayın balığının görünüşü ilk kez görenleri şaşırtır. ADW'ye göre gövde pulsuz ve uzundur; sırt koyu, yanlar ve karın daha açık renklidir, gövde çoğu zaman alacalı ve kahverengi lekelidir. Sırt yüzgeci çok küçüktür, buna karşılık anal yüzgeç gövdenin arka yarısı boyunca uzanır. Ağzın çevresinde bıyıklar bulunur.

Yayın balığı gece avlanan bir yırtıcıdır. FishBase, yetişkinlerin balıklarla ve diğer suda yaşayan omurgalılarla beslendiğini, avını dipte ve su ortasında aradığını yazar. ADW yetişkinlerin menüsüne ördek, kerevit, yılan balığı, kurbağa, sıçan ve yılanı da ekler; yayın, büyük ağzını birden açarak oluşturduğu emme etkisiyle avını yutar. Fransa'da Tarn Nehri'nde yapılan ve 2012'de PLoS ONE dergisinde yayımlanan bir çalışma, bazı yayın balıklarının kıyıya kadar atılıp kıyıdaki güvercinleri yakaladığını filme almıştır; gözlenen girişimlerin yaklaşık üçte birinden azı başarılı olmuştur.

Üreme ilkbahar ve yaz başındadır. ADW, üreme döneminin mayıstan temmuza uzandığını, erkeğin sığ suda bitki parçalarından bir yuva yaptığını, dişinin yumurtaları bu yuvaya bıraktığını ve erkeğin yumurtaları açılana kadar beklediğini yazar; dişi vücut ağırlığının her kilogramı için yaklaşık 30.000 yumurta bırakabilir. FishBase de yumurtaların yaklaşık 3 mm olduğunu ve 2–3 günde açıldığını, larvaların besin kesesi bitene kadar yuvada kaldığını belirtir. Türkiye'de iç sularda yayın avının üreme mevsiminde yasak olmasının nedeni budur.

Yayın balığı uzun yaşar. ADW, doğada tipik ömrün 20–30 yıl, bilinen en uzun ömrün 80 yıl olduğunu yazar; FishBase de kaydedilmiş en yüksek yaşı 80 yıl olarak verir. Erkekler yaklaşık 3, dişiler yaklaşık 4 yaşında üreme olgunluğuna ulaşır (ADW). Türkiye'deki bir baraj gölünde yapılan yaş ve büyüme çalışması (Alp ve arkadaşları, 2011), buradaki yayınların diğer yerli popülasyonlardan hızlı büyüdüğünü ve erkeklerin dişilerden daha hızlı büyüdüğünü göstermiştir.

Biz bu sayfada yayın balığının nerede yaşadığını, ne yediğini, insanlar için tehlikeli olup olmadığını, etini ve Türkiye'deki av mevzuatını kaynaklarıyla anlatıyoruz. Akvaryumda beslenebilen kedi balığı akrabalarını merak ediyorsanız koridoras, cam kedi balığı ve pangasius sayfalarımıza bakabilirsiniz; bütün balık türlerine balık türleri sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Yayın Balığı özellikleri

Yayın Balığı temel özellikleri
Bilimsel ad ve aile	Silurus glanis; yayın balıkları (Siluridae) [1]
Yaşam alanı	Tatlı ve acı su; dibe yakın, göç etmeyen; 0–30 m derinlik [1]
Doğal yayılış	Avrupa ve Asya; Ege havzası ve Türkiye dahil [1]
En büyük boy	273 cm total boy [1]
Yaygın boy	Bireylerin çoğu 1,3–1,6 m [2]
En yüksek ağırlık	Yayımlanmış en yüksek 130 kg; 5 m ve 306 kg iddiaları hatalı [1]
Su sıcaklığı	Ilıman; 4–20 °C [1]

Görünüm	Pulsuz deri, koyu sırt, alacalı yanlar, küçük sırt yüzgeci, uzun anal yüzgeç, bıyıklar [2]
Beslenme	Gece avlanan yırtıcı; balık ve suda yaşayan diğer omurgalılar [1]
Üreme	Mayıs–temmuz; erkek yuva yapar ve yumurtayı bekler; kilogram başına ~30.000 yumurta [2]
Yumurta	Yaklaşık 3 mm; 2–3 günde açılır [1]
Olgunluk	Erkek ~3, dişi ~4 yaşında [2]
Yaşam süresi	Doğada tipik 20–30 yıl; en yüksek kayıt 80 yıl [2]
Koruma durumu	IUCN Kırmızı Liste: Asgari endişe (2022); Bern Sözleşmesi Ek III [2]

Yayın Balığı karakteri

Yayın balığı yalnız yaşayan ve çoğunlukla gece hareketlenen bir balıktır. ADW'ye göre yumuşak ve çamurlu tabanlı durgun suları sever; gündüzleri nehir yatağındaki çukurlarda, kıyı oyuklarının altında ve suya batmış ağaçların arasında saklanır. Gece avlanmaya çıkar ve avını dipte olduğu kadar su ortasında da arar (FishBase). Üreme döneminde erkek yayın, yuvasını ve yumurtalarını yumurtadan çıkış tamamlanana kadar korur. Tarn Nehri'ndeki çalışma, yayın balıklarının yeni av yöntemleri öğrenebildiğini ve kıyıdaki kuşları yakalamak için suyun dışına kadar atılabildiğini göstermiştir. İri yetişkinlerin doğada insan dışında az düşmanı vardır; ADW, turna balığını küçük yayınların başlıca doğal düşmanları arasında sayar.

Boyut
Gece aktifliği
Yırtıcılık
Uzun ömür
Akvaryuma uygunluk

Ölçekler kulüp standartları ve kaynaklardaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her balık kendine özgüdür.

Kendini bul

Yayın Balığı kime uygun?

Akvaryumu olan ya da ilk akvaryumunu kuracak biri gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.

Uygun1 durum

Doğa ve balık gözlemcisi
Yayın, Türkiye'nin yerli tatlı su türlerinin en ilginçlerinden biridir; gece davranışları, yuva bekleyen erkekleri ve iri boyuyla doğa gözlemi için zengin bir konudur.

Dikkat ister2 durum

Amatör balıkçı
İç sularda yayın avı serbest dönemlerde yapılabilir. Av yasağı tarihleri, boy ve miktar sınırları için yürürlükteki 6/2 Numaralı Amatör Avcılık Tebliği'ne ve il müdürlüğü duyurusuna bakılmalıdır.
Gölde ya da nehirde yüzen
Yayın insanlar için genel bir tehlike değildir; ama üreme döneminde yuvasını koruyan iri erkeklerin yüzücüleri ısırdığı nadir olaylar kaydedilmiştir. Bu dönemde sazlık ve sığ yuva alanlarından uzak durmak iyi bir önlemdir.

Uygun değil1 durum

Akvaryumda beslemek isteyen
Yayın balığı 2 metreyi aşabilen, onlarca yıl yaşayan bir yırtıcıdır. Ev akvaryumunda doğru koşullarda tutulamaz; doğadan alınan yavru da büyüdükçe bakılamaz hâle gelir.

Kısaca

Kimler için ideal: Yayın balığını tanımak isteyenler için en iyi yol, onu doğal ortamında, yani göllerde, baraj göllerinde ve büyük nehirlerde izlemek ve hakkında okumaktır. Amatör balıkçılar yayın avını, tebliğde belirtilen serbest dönemlerde, boy ve miktar kurallarına uyarak yapabilir; yakalanan küçük bireyleri suya geri bırakmak, türün sürdürülebilirliğine katkıdır. Çocuklarla göl kıyısında vakit geçiren aileler için yayın balığı, tatlı sularımızın ne kadar zengin bir yaşam barındırdığını anlatmanın etkili bir örneğidir.

Kimler için zor: Yayın balığı ev akvaryumu için uygun değildir. Çok iri boyu, uzun ömrü ve yırtıcı beslenmesi nedeniyle ev koşullarında sağlıklı tutulamaz; akvaryumdaki diğer balıkları da yer. Bir başka sorun, büyüyen balığın 'kurtarmak' için rastgele göllere ve derelere bırakılmasıdır: ADW, yayın balığının dışarıdan getirildiği sularda diğer ticari balık popülasyonlarının azalmasıyla ilişkilendirildiğini yazar. Akvaryumda bir kedi balığı beslemek isteyenler koridoras ya da vatoz pleco gibi türlere yönelmelidir.

Yayın Balığı ne yer? Yaşa göre beslenme

Sürekli

FishBase, yayın larvalarının ve gençlerinin omurgasızlarla ve balıkla beslendiğini yazar. ADW bu dönemi biraz daha ayrıntılı anlatır: ilk yılında yavru yayın plankton yer; büyüdükçe solucanlara, salyangozlara, kabuklulara, su böceklerine ve küçük balıklara geçer. Larvalar yumurtadan çıktıklarında yaklaşık 8,5 mm boyundadır ve besin keseleri tükenene kadar erkeğin koruduğu yuvada kalır (FishBase).

Yayın Balığı çocuklarla ve diğer hayvanlarla

Çocuklarla

Göl ve baraj kıyısında çocuklarla vakit geçirirken yayın balığı korkulacak bir canavar değil, tatlı sularımızın ilginç bir sakinidir. Yine de mayıs–temmuz arasındaki üreme döneminde çocukların sazlıklı ve sığ kıyılarda, yuva alanlarına yakın yerlerde yüzmemesini öneriyoruz.

Köpeklerle

Yüzmeyi seven köpekler yayın yuvalarının bulunduğu sığ ve bitkili kıyılara girdiğinde, yuvasını koruyan bir erkekle karşılaşabilir. Üreme döneminde köpekleri sazlık kıyılarda yüzdürmemek daha güvenlidir.

Diğer hayvanlarla

Yayın, su kuşları ve küçük memeliler için doğal bir avcıdır. Kıyıya yakın yüzen ördek yavruları ve sudaki kerevitler de menüsündedir; bu, bir göl ekosisteminin doğal parçasıdır.

Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler

Yayın balığı insanlar için genel bir tehlike oluşturmaz. FishBase türü insanlarla ilişkisi bakımından 'olası zararlı' (potential pest) olarak sınıflandırır; bu ifade, türün dışarıdan getirildiği sularda diğer balık türlerine verdiği ekolojik zararla ilgilidir, insanlara saldırıyla değil. Yine de nadir ısırma olayları vardır: Wikipedia'daki derlemeye göre Haziran ve Temmuz 2025'te Almanya'nın Bavyera eyaletindeki Brombachsee gölünde yaklaşık iki metrelik bir yayın balığı yüzücüleri ısırmış, toplam altı kişi yaralanmıştır. Uzmanlar bu davranışı, üreme döneminde yuvasını koruyan erkeklerin savunmasıyla ilişkilendirmiş ve yayınların insanları doğrudan ısırmasının alışılmadık, nadir bir davranış olduğunu belirtmiştir. İri bir yayını oltadan çıkaran amatör balıkçılara, balığın ağırlığı ve gücü nedeniyle eldivenle ve mümkünse iki kişiyle çalışmalarını öneriyoruz. Doğada yaşayan bir hayvanla ilgili acil durumlarda atılacak ilk adımları acil durum rehberimizde de anlatıyoruz.

Yuva savunması

Üreme döneminde (mayıs–temmuz) yuvasını koruyan erkek yayın, yuvaya çok yaklaşan yüzücüyü ısırabilir; bu olaylar nadirdir.

Oltadan çıkarma

İri bir yayın oltada güçlü çırpınabilir; balığı tutarken eldiven kullanmak ve iğneyi dikkatle çıkarmak yaralanma riskini azaltır.

İstilacı etkiler

Yayının dışarıdan getirildiği sularda yerli balık popülasyonlarında azalma bildirilmiştir (ADW); balık bir sudan başka suya taşınmamalıdır.

Aşırı avcılık

Demirköprü Baraj Gölü çalışmasında yakalanan yayınların çok büyük bölümü 90 cm asgari av boyunun altındaydı; araştırmacılar tür üzerinde yüksek av baskısı olduğunu bildirmiştir.

Yaşam alanı kaybı

Yayın yumurtalarını sığ ve bitkili kıyılara bırakır; su seviyesinin düşmesi ve kıyı bitkilerinin yok olması üreme alanlarını daraltır.

Sağlık rehberleriAkvaryum su değerleri

Yayın Balığı sahiplenme ve sorumluluk

Yayın balığı evcil bir tür değildir ve ev akvaryumunda beslenmez. Türkiye'de iç sularda yayın avı, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu'na dayanarak çıkarılan ve 11 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan iki tebliğle düzenlenir: ticari avcılık için 6/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2024/20), amatör avcılık için 6/2 Numaralı Amatör Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2024/21). Amatör tebliğ 1 Eylül 2024'te yürürlüğe girmiştir; içsularda avlanabilecek türlerin asgari boy ve alıkonulabilir miktarlarını Çizelge 5'te, bölge ve illere göre av yasağı dönemlerini Çizelge 6'da verir. Aynı tebliğe göre kilogram sınırı verilen türlerde bir amatör balıkçının alıkoyabileceği av 5 kg'ı geçemez; tek bir balık 5 kg'dan ağırsa sınır içinde kabul edilir. Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 2024 duyurusu, yayın balığını sazan, kadife ve siraz ile birlikte iç sularda 15 Mart–15 Haziran arasında avlanması yasak türler arasında sayar; yasak döneminde avlayan ya da satanlara idari para cezası verilir ve ürüne el konur. Yasak tarihleri bölgeye ve ile göre değişebildiği için avdan önce bulunduğunuz ilin Tarım ve Orman Müdürlüğü duyurusuna bakmanızı öneriyoruz. Yakalanan bir yayını başka bir göle ya da dereye taşımak da doğru değildir; yerli olmadığı sularda diğer türlere zarar verebilir.

Yayın Balığı hakkında sık sorulanlar

Yayın balığı ne kadar büyür?

FishBase'e göre kaydedilmiş en büyük yayın balığı 273 cm total boydadır ve yayımlanmış en yüksek ağırlık 130 kg'dır. ADW bireylerin çoğunun 1,3–1,6 metre olduğunu yazar. FishBase, eski kaynaklardaki 5 metre ve 306 kilogram gibi rakamların tür karışıklığı ve ölçü birimi hatası olduğunu belirtir.

Yayın balığı insana saldırır mı?

Yayın balığı insanları av olarak görmez ve genel olarak tehlikeli bir tür değildir. Wikipedia'daki derlemeye göre 2025'te Almanya'daki Brombachsee gölünde iri bir yayın altı yüzücüyü ısırmıştır; uzmanlar bunu üreme döneminde yuvasını koruyan erkeğin savunmasıyla açıklamış ve doğrudan ısırmanın nadir bir davranış olduğunu belirtmiştir. Mayıs–temmuz arasında sazlıklı ve sığ yuva alanlarından uzak durmak yeterli bir önlemdir.

Yayın balığı ne yer?

Yayın balığı gece avlanan bir yırtıcıdır; FishBase yetişkinlerin balıklarla ve suda yaşayan diğer omurgalılarla beslendiğini yazar. ADW menüye ördek, kerevit, yılan balığı, kurbağa, sıçan ve yılanı da ekler. Yavrular ise ilk yıl planktonla, sonra solucan, salyangoz, su böceği ve küçük balıklarla beslenir.

Yayın balığı nerede yaşar?

Yayın balığı Avrupa ve Asya'nın tatlı sularında yaşar; FishBase, doğal yayılış alanının Ege havzasını ve Türkiye'yi kapsadığını yazar. Durgun ya da yavaş akan, yumuşak çamurlu tabanlı suları sever; göllerde, baraj göllerinde ve büyük nehirlerde dibe yakın yaşar. Acı suya da dayanabilir (ADW).

Yayın balığı kaç yıl yaşar?

ADW'ye göre yayın balığı doğada tipik olarak 20–30 yıl yaşar; bilinen en uzun ömür 80 yıldır. FishBase de kaydedilmiş en yüksek yaşı 80 yıl olarak verir. Erkekler yaklaşık 3, dişiler yaklaşık 4 yaşında üreme olgunluğuna ulaşır.

Yayın balığı avı ne zaman yasak?

Yayın balığı avı iç sularda üreme döneminde yasaktır. Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 2024 duyurusu yayını, sazan ve kadife gibi türlerle birlikte 15 Mart–15 Haziran arasında yasak türler arasında sayar. Güncel düzenleme 6/2 Numaralı Amatör Avcılık Tebliği'nin (2024/21) Çizelge 6'sındadır ve tarihler bölgeye göre değişebilir; avdan önce ilinizin Tarım ve Orman Müdürlüğü duyurusuna bakın.

Yayın balığı eti yenir mi, nasıldır?

Evet, yayın balığı yenen bir balıktır. ADW etinin kılçıksız, beyaz ve az yağlı olduğunu yazar; FishBase de türün ticari balıkçılıkta ve yetiştiricilikte kullanıldığını, taze, konserve ve dondurulmuş olarak pazarlandığını belirtir. Yasak döneminde avlanan ya da satılan yayına el konur ve ceza uygulanır.

Yayın balığının pulu var mı?

Hayır, yayın balığının pulu yoktur. ADW gövdenin pulsuz ve uzun olduğunu, derinin kaygan olduğunu yazar. Sırt koyu, yanlar ve karın daha açık renklidir; gövde çoğu zaman alacalı ve kahverengi lekelidir.

Yayın balığı akvaryumda beslenir mi?

Hayır. Yayın balığı 2 metreyi aşabilen, onlarca yıl yaşayan ve diğer balıkları yiyen bir yırtıcıdır; ev akvaryumunda sağlıklı tutulamaz. Büyüyen balığı göle ya da dereye bırakmak da doğru değildir, çünkü ADW türün dışarıdan getirildiği sularda diğer balık popülasyonlarının azalmasıyla ilişkilendirildiğini yazar.

Yayın balığı güvercin yer mi?

Evet. Fransa'daki Tarn Nehri'nde yapılan ve 2012'de PLoS ONE'da yayımlanan çalışma, 90–150 cm boyundaki bazı yayınların kıyıya atılarak kıyıdaki kaya güvercinlerini yakaladığını belgelemiştir. Gözlenen 54 girişimin 15'i başarılı olmuştur. Bu davranış yayınların yeni av yöntemleri öğrenebildiğini gösterir.

Yayın balığı nasıl ürer?

ADW'ye göre yayın mayıs–temmuz arasında ürer. Erkek sığ suda bitki parçalarından bir yuva yapar, dişi yumurtaları bu yuvaya bırakır ve erkek yumurtalar açılana kadar yuvayı korur. Dişi her kilogram vücut ağırlığı için yaklaşık 30.000 yumurta bırakabilir; FishBase yumurtaların 2–3 günde açıldığını yazar.

Yayın balığı en küçük kaç cm avlanabilir?

Amatör avcılıkta asgari av boyu ve alıkonulabilir miktar 6/2 Numaralı Tebliğ'in (2024/21) Çizelge 5'inde verilir. Demirköprü Baraj Gölü'nde yapılan bilimsel çalışmada (Dereli ve ark., 2026) yayın için esas alınan asgari av boyu 90 cm'dir ve yakalanan bireylerin çok büyük bölümü bu boyun altında kalmıştır. Avdan önce güncel çizelgeyi ilinizin müdürlüğünden teyit etmenizi öneriyoruz.

Türkiye'deki yayın balıkları hızlı büyür mü?

Türkiye'deki bir baraj gölünde yapılan yaş ve büyüme çalışması (Alp ve ark., 2011, Reviews in Fish Biology and Fisheries), buradaki yayınların diğer yerli popülasyonlardan daha hızlı büyüdüğünü ve büyüme hızının benzer enlemlerdeki dışarıdan getirilmiş popülasyonlara yakın olduğunu göstermiştir. Aynı çalışmada erkekler dişilerden anlamlı ölçüde hızlı büyümüştür. Yaş halkalarının mayıs–haziran arasında oluştuğu da belirlenmiştir.

Yayın balığı tehlike altında mı?

Hayır, yayın balığı IUCN Kırmızı Listesinde 'Asgari endişe' kategorisindedir (FishBase, 2022 değerlendirmesi). ADW türün Bern Sözleşmesi Ek III'te listelendiğini yazar. Yine de Türkiye'deki Demirköprü Baraj Gölü çalışması, yakalanan bireylerin çoğunun asgari boyun altında olduğunu ve tür üzerinde yüksek av baskısı bulunduğunu göstermiştir.

Kaynaklar

Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.

Yayın Balığı

Yayın Balığı nasıl bir balık?

Yayın Balığı özellikleri

Yayın Balığı karakteri