Kedi kızgınlığı: belirtileri, kaç gün sürer, dişi kedi nasıl rahatlatılır

Kedide kızgınlığın en belirgin işaretleri davranıştadır: kedi çok sesli, aşırı sevecen ve ilgi isteyen hâle gelir, eşyalara ve sahibine sürtünür, yerde yuvarlanır. VCA hastaneleri, kızgınlıktaki kedinin sırtı okşandığında arka kısmını kaldırdığını ve arka ayaklarıyla yere bastığını da anlatır. Bu değişiklikler o kadar belirgin olabilir ki VCA'ya göre bazı sahipler kedilerinin hasta olduğunu sanar.

PetMD, kızgınlıktaki kedide iştahın azalabileceğini, kedinin huzursuz olup bir yerde duramayabileceğini, daha sık ya da kum kabı dışına idrar yapabileceğini de sayar. VCA bazı dişi kedilerin kızgınlıkta dikey yüzeylere idrar püskürterek işaret bıraktığını, bu idrardaki feromonların erkek kedileri çektiğini belirtir. Köpeklerden farklı olarak kediler kızgınlıkta normalde kanamaz; PetMD herhangi bir vajinal kanamanın acil durum olarak ele alınmasını söyler.

Yüksek sesli miyavlama kızgınlığın en çok şikâyet edilen belirtisidir. Kedinin seslerinin başka hangi anlamlara gelebileceğini kedi neden miyavlar rehberimizde anlattık. Kucakta ön patilerle yapılan masaj ise kızgınlıkla ilgili değildir; bu davranışı kediler neden masaj yapar yazımızda ayrıca ele aldık.

Kedi kızgınlığı çoğunlukla yaklaşık bir hafta sürer; VCA ortalama süreyi yedi gün olarak verir ve bu sürenin 1 ile 21 gün arasında değişebileceğini belirtir. PetMD de kızgınlık evresinin genellikle 3 ile 14 gün sürdüğünü, kedilerin çoğunun yaklaşık bir hafta kızgın kaldığını yazar.

Kedi çiftleşmezse kızgınlık kısa bir aradan sonra yeniden başlar. VCA'ya göre çiftleşmeyen kedi genellikle yaklaşık yedi gün (2 ile 19 gün arası) kızgınlıktan çıkar; böylece kızgınlık döngüsünün tamamı bir ile altı hafta arasında değişir ve ortalama üç hafta sürer. International Cat Care da üreme döneminde gebe kalmayan dişi kedinin genellikle yaklaşık üç haftada bir "kızgınlık çağrısı" yaptığını belirtir. Blue Cross, kısırlaştırılmamış dişi kedilerin tekrar tekrar kızgınlığa girerek neredeyse sürekli kızgın olabildiğini ekler.

Bu yüzden "kızgınlık bitti mi" sorusunun cevabı çoğu zaman "birkaç gün sonra yeniden başlayacak" olur. Kızgınlığın tarihlerini ve süresini bir deftere ya da telefona not etmenizi öneririz; veteriner hekiminiz kısırlaştırma zamanını planlarken ve olası bir sorunu değerlendirirken bu kayıt işe yarar.

Dişi kediler ilk kızgınlığa çoğunlukla altı ay civarında girer, ama bu daha erken de olabilir. VCA, kedilerde ergenliğin ortalama altı aylıkken başladığını ve gün ışığı süresine göre biraz değişebileceğini yazar. International Cat Care yavru kedilerin yaklaşık dört aylıktan itibaren cinsel olgunluğa ulaşabileceğini, ilk kızgınlığın genellikle altı ay civarında ama bazen daha erken görüldüğünü belirtir; Blue Cross da dişi kedilerin dört aylıktan itibaren üreyebildiğini söyler.

Kediler gün ışığına bağlı, mevsimsel olarak birden çok kez kızgınlığa giren hayvanlardır. VCA, Kuzey Yarımküre'de kedilerin genellikle ocaktan sonbahar sonuna kadar döngüye girdiğini, ev içinde yaşayan ya da tropik bölgelerdeki kedilerin ise uzun gün ışığı nedeniyle yıl boyunca kızgınlığa girebileceğini anlatır. PetMD de kızgınlık etkinliğinin şubat ile nisan arasında zirve yaptığını ve çoğu zaman ekim ya da kasıma kadar sürdüğünü yazar. Yani evde yaşayan bir kedinin kışın da kızgınlığa girmesi şaşırtıcı değildir.

Yavru kedinizin ilk aylarında hangi işlerin sırayla yapılacağını, aşı ve parazit takvimiyle birlikte yavru kedi bakımı rehberimizde topladık.

Kızgınlıktaki dişi kedi evde tutularak, oyun ve ilgiyle oyalanarak ve günlük düzeni bozulmadan rahatlatılır; PetMD bunları sayarken kızgınlığa kalıcı çözümün yalnız kısırlaştırma olduğunu vurgular. Kızgınlık bir hastalık değildir; amaç kediyi ve ev halkını bu dönemde mümkün olduğunca az strese sokmak ve istenmeyen bir gebeliği önlemektir.

Kızgınlığı kalıcı olarak önlemenin güvenilir tek yolu kısırlaştırmadır. PetMD bunu açıkça yazar; VCA da kedinin gebe kalmasını önlemenin en iyi yolunun, ilk kızgınlığından önce kısırlaştırılması olduğunu belirtir. Blue Cross, kısırlaştırmanın kızgınlık çağrısı davranışlarını önlediğini ve dişi kedinin artık kızgınlığa girmediğini ekler.

Kısırlaştırma zamanı konusunda kaynaklar yakın yaşları verir. International Cat Care ve RSPCA kısırlaştırmanın dört ay civarında, kedi cinsel olgunluğa ulaşmadan yapılmasını önerir; VCA, ilk kızgınlığı önceden kestirmek zor olduğu için çoğu veteriner hekimin altı aylıkta yapılmasını önerdiğini, PetMD ise beş ila altı ayı yazar. Maine Coon gibi çok iri ırklarda International Cat Care zamanlamanın veteriner hekimle konuşulmasını önerir. PetMD, kedinin kızgınlık sırasında da kısırlaştırılabileceğini belirtir; doğru zamanı veteriner hekiminiz belirler.

Kısırlaştırmanın sağlık kazançları da vardır. International Cat Care, kısırlaştırılmamış dişi kedilerin rahim iltihabına (piyometra) yakalanabildiğini ve meme tümörlerine daha yatkın olduğunu; Blue Cross da erken kısırlaştırmanın meme kanseri riskini büyük ölçüde azalttığını ve piyometrayı önlediğini yazar. VCA, kediye kısırlaştırmadan önce bir kızgınlık ya da bir doğum yaşatmanın geçerli bir nedeni olmadığını, "bir kez doğurursa daha uysal olur" inancının doğru olmadığını vurgular. Ameliyat süreci ve sonrası bakım için kedi kısırlaştırma rehberimize, illere göre tarife bilgisi için kedi kısırlaştırma ücreti sayfamıza bakabilirsiniz. International Cat Care kısırlaştırılan kedinin kilo almaya daha yatkın olduğunu da hatırlatır; mama seçimi için kısırlaştırılmış kedi mamaları listemizi hazırladık.

Kızgınlıktaki kedi bu dönemin herhangi bir anında gebe kalabilir; VCA kedilerin çiftleşmeyle yumurtlayan hayvanlar olduğunu, yani yumurtlamanın çiftleşmeyle tetiklendiğini anlatır. VCA'ya göre dişi kedilerin çoğunda yumurtlama için 24 saat içinde üç dört çiftleşme gerekir; çiftleşme bir iki dakika sürer ve kısa sürede birden çok kez tekrarlanabilir.

Dişi kedi bu dönemde birden fazla erkekle çiftleşebilir; VCA bu yüzden aynı batındaki yavruların farklı babalardan olabileceğini belirtir. Yumurtlama gerçekleştikten sonra kedi bir iki gün içinde kızgınlıktan çıkar. VCA'ya göre kedilerde gebelik 64 ile 71 gün arasında, ortalama 65 gün sürer. International Cat Care, aynı batından kardeşlerin cinsel olgunluğa ulaşınca birbiriyle çiftleşebileceğini ve dişi kedinin yılda üç kez doğurabileceğini hatırlatır.

Kızgınlıktan sonra kedinizin iştahı ve karnı değişiyorsa gebelik ihtimalini veteriner hekimle konuşun. Gebeliğin belirtilerini, hafta hafta seyrini ve doğuma hazırlığı kedi hamileliği rehberimizde anlattık.

Hayır, erkek kediler kızgınlığa girmez; ama kısırlaştırılmamış erkek kedi yıl boyunca çiftleşmeye hazırdır. PetMD erkek kedilerin yumurtalığı olmadığı için kızgınlık döngüsü yaşamadığını, ancak dişilerle her zaman çiftleşebileceğini yazar.

Kızgın bir dişinin kokusu ve sesi erkek kediyi harekete geçirir. VCA, erkek kedilerin bölgeyi ve dişiyi sahiplenmek için eve idrar püskürtebileceğini, hatta eve girmeye çalışabileceğini anlatır. International Cat Care, kısırlaştırılmamış erkeklerin eş aramak için evden uzaklara gittiğini, keskin kokulu idrarla işaret bıraktığını, kavgaya daha yatkın olduğunu ve ısırıkla bulaşan FIV ve FeLV gibi hastalıkları yayma olasılığının arttığını belirtir. Blue Cross da ev içinde yaşayan erkek kedinin eş bulma dürtüsüyle üst kattaki açık pencerelerden bile kaçmaya çalışabileceğini ve ciddi yaralanabileceğini vurgular. Evde hem dişi hem erkek kedi varsa ikisini de kısırlaştırmak bu yüzden önemlidir.

Kızgınlıkta kanama, irinli akıntı, kusma, ishal, halsizlik ve uzun süren iştahsızlık normal değildir; bu belirtilerde veteriner hekime danışmanızı öneririz. PetMD, kızgınlık sırasında ya da sonrasında akıntı, iştahsızlık, ishal ya da kusma görülürse veteriner hekime başvurulmasını söyler. Merck Veteriner El Kitabı, kısırlaştırılmamış kedilerde hormonal değişikliklere bağlı rahim iltihabı olan piyometranın belirtilerini halsizlik, iştahsızlık, çok su içip çok idrar yapma ve kusma olarak sayar; rahim ağzı açıksa çoğu zaman kanlı, irinli bir akıntı görülür, kapalıysa akıntı olmaz ama karın şişebilir. Merck belirtilerin hızla şoka ve ölüme ilerleyebileceğini vurgular.

Kısırlaştırılmış bir kedide kızgınlık belirtileri görmek de veteriner hekime gitmeyi gerektirir. Merck, kısırlaştırma sırasında geride kalan yumurtalık dokusunun kediyi yeniden kızgınlığa sokabildiğini, bu durumun tanısı için kedinin kızgınlık belirtileri gösterirken muayene edilmesi gerektiğini yazar.