Kediler neden masaj yapar? Yoğurma davranışının 6 nedeni

Kediler masaj yapar, çünkü yavruyken annelerinin karnını yoğurarak sütün akmasını sağlamışlar ve bu davranış bazı kedilerde yetişkinlikte de sürer. Halk arasında "masaj yapmak", "yoğurmak" ya da "hamur yoğurmak" denen davranış, kedinin ön patilerini sırayla yumuşak bir yüzeye bastırmasıdır. Cats Protection bu davranışı battaniyede ya da üzerinde durdukları sahibin kucağında sık görülen, ön patilerin tekrar tekrar yumuşak bir yüzeye bastırılması olarak tanımlar.

Yetişkin kedinin neden yoğurmaya devam ettiği konusunda tek bir kesin cevap yoktur. Cats Protection, yoğurmanın yavrulukta açık bir amacı olduğunu ama yetişkinlikte neden sürdüğünü kimsenin tam olarak bilmediğini açıkça yazar. Veteriner hekimlerin ve davranış uzmanlarının üzerinde birleştiği açıklamalar ise şunlardır: yavruluk alışkanlığı, rahatlama ve güven duygusu, sevgi gösterme, koku bırakarak sahiplenme, yatağı uykuya hazırlama ve kasları esnetme. Aşağıda her birini ayrı ayrı anlattık.

Kedinin sesleri ve beden diliyle birlikte okunduğunda masaj daha anlamlı hâle gelir. Mırlamanın ne anlattığını kedi neden mırlar, miyavlamanın türlerini kedi neden miyavlar rehberlerimizde ayrıca topladık.

Yoğurmanın kökü emzirme dönemidir: yavru kediler annelerini emerken meme çevresini yoğurarak sütün akışını uyarır. Blue Cross, yavruların bu yolla sütün memeden ağızlarına akmasını sağladığını anlatır. Cats Protection da yavrunun bu davranış karşılığında besleyici sütle ödüllendirildiğini, bu yüzden davranışın pekiştiğini belirtir.

Bazı kedilerin masaj yaparken salya akıtması da bu dönemden gelir. Blue Cross'a göre kedi, yavruyken annesini yoğurduktan sonra gelen sütü bekler ve ağzı bu beklentiyle sulanır. Kucağınızda masaj yapan kedinin ıslak bir iz bırakması bu yüzden şaşırtıcı değildir; sağlıklı bir kedide bu durum tek başına hastalık belirtisi sayılmaz.

PetMD, emzirmenin ve anne kedinin sakinleştirici feromonlarının yavruda bir huzur duygusu yarattığını, pek çok kedinin bu duyguyu yeniden yaşamak için yetişkinlikte de yoğurmaya devam ettiğini yazar. Cats Protection ise yoğurmanın bilinçli bir seçimden çok, patilerin altında belirli bir dokuyu hissedince kendiliğinden başlayan, beyne yerleşmiş bir tepki olabileceğini de ihtimal olarak sayar. Yavru kedinin ilk haftalarında ve sütten kesilme döneminde neye ihtiyaç duyduğunu yavru kedi bakımı rehberimizde anlattık.

Evet, kedinin kucağınızda masaj yapması çoğu zaman kendini güvende ve mutlu hissettiğini gösterir. Blue Cross, kucakta yoğurmanın kedinin annesinin yanındaki gibi güvende hissettiğine işaret edebileceğini yazar ve bir uyarı ekler: kedi ne kadar mutluysa o kadar sert yoğurabilir. PetMD de yoğurmanın kedinin yavruyken annesiyle yaptığı bir davranış olduğu için sahibine duyduğu rahatlık ve güvenin bir ifadesi olabileceğini belirtir.

Cats Protection'ın en yaygın kabul gören açıklaması da budur: kedi yoğururken yavruluktaki mutluluk duygusuna benzer bir his yaşar. PetMD, yoğurmanın beyinde rahatlatıcı ve iyi hissettiren dopamin salınımına yol açtığını, bunun da kediyi davranışı sürdürmeye yönelttiğini anlatır. Bu yüzden pek çok kedi uykuya dalmadan hemen önce, en rahat anında masaj yapar ve ardından patilerini altına toplayıp kıvrılır.

Masajı sevgi işareti olarak okurken kedinin bütün beden diline bakmak gerekir. Kedi yoğururken mırlıyor, gözlerini yarı kapatıyor ve gevşek duruyorsa keyiflidir. Kediyle aranızdaki bağı güçlendirmek isteyenler için oyun ve ilgi önerilerini kedi oyuncakları rehberimizde topladık. Kedi sahiplenmeyi yeni düşünüyorsanız ilk günlerde bu tür güven işaretlerinin zamanla geldiğini bilmek de işe yarar; süreci kedi sahiplenme rehberimizde anlattık.

Kedi masaj yaparken aynı zamanda kokusunu bırakır: pati yastıklarının arasındaki koku bezleri, dokunduğu yüzeye kediye özgü bir koku aktarır. Cats Protection, pati yastıkları arasındaki bezlerin her kediye özgü bir koku ürettiğini ve kedi tırmaladığında bu kokunun yüzeyde kaldığını anlatır. PetMD de yoğurmayla birlikte bu kokunun battaniyeye ya da sahibin üzerine bırakıldığını, kedinin böylece o nesneyi ya da kişiyi "kendinin" diye işaretlediğini belirtir.

İkinci açıklama yatak hazırlamadır. Blue Cross, bazı kedilerin uyumadan önce yatağını hazırlamak için yoğurduğunu ve bu davranışın doğada uzun otları bastırarak uyuyacak yer açan kedi türlerinden geldiğinin düşünüldüğünü yazar. PetMD de yaban kedilerinin dinlenmeden önce yumuşak otları ve yatak malzemesini yoğurduğunu belirtir. Cats Protection ise bu açıklamayı daha az desteklenen bir teori olarak anar; çünkü ev kedilerinin atası Afrika yaban kedisi genellikle yerde değil yüksek yerlerde uyumayı tercih eder.

Tırmalama da aynı koku bırakma işlevini taşıdığı için yoğurma ile tırmalama sık sık birbirine karışır. Kedinin mobilyayı tırmalamasının nedenlerini ve tırmalama tahtası seçimini kedi tırmalama rehberimizde ayrıca ele aldık.

Kedinin battaniyeyi yoğururken emmesi çoğunlukla zararsız bir rahatlama davranışıdır, ama kumaşı çiğneyip yutmaya başlarsa veteriner hekime danışmak gerekir. PetMD, yumuşak nesneleri yoğurmanın kediye emzirme dönemini hatırlatabileceğini ve bazı kedilerin yoğururken battaniyeyi emerek emzirmeyi taklit ettiğini yazar.

Emme davranışının kumaş yemeye dönüşmesi ise başka bir durumdur. International Cat Care, kedinin yenmeyecek maddeleri, örneğin yün gibi kumaşları, kartonu ya da plastiği yemesine pika adını verir. Bu davranış her kedide görülebilir ama Siyam, Burma, Tonkinez ve diğer Oryantal ırklarda daha sık görülür; bu ırklarda tercih edilen malzeme çoğu zaman yün olduğu için davranışa "yün yeme" de denir. International Cat Care pikanın bazen altta yatan bir hastalıktan kaynaklanabileceğini ve yutulan malzemenin bağırsakta tıkanmaya yol açarak hayati risk oluşturabileceğini vurgular.

Bu yüzden kediniz yalnız emiyor ve kumaş sağlam kalıyorsa izlemek yeterlidir. Kumaşta delikler, eksik parçalar görüyor ya da kedinin kustuğunu, dışkılamakta zorlandığını fark ediyorsanız beklemeden veteriner hekime gidin. Bu davranışa yatkın ırkların özelliklerini Siyam kedisi ve Burma kedisi sayfalarımızda bulabilirsiniz.

Yoğurma genellikle normal bir kedi davranışıdır; ancak birden artan ya da durmadan süren masaj, kedinin stres, kaygı ya da ağrı yaşadığını gösterebilir. PetMD, artan ya da aşırı yoğurmanın kedinin rahatsız ya da kaygılı olduğuna ve kendini yatıştırmaya çalıştığına işaret edebileceğini yazar. Aynı kaynak, dopamin salınımının davranışı sürdürmeye yönelttiği için aşırı yoğurmanın zorlantılı bir davranış bozukluğunun belirtisi olabileceğini, yaralanma ya da eklem iltihabı (artrit) nedeniyle ağrısı olan kedilerin de kaslarını esnetmek için yoğurabileceğini belirtir.

Kedinizin masaj alışkanlığında belirgin bir değişiklik fark ederseniz PetMD'nin önerisi açıktır: altta yatan tıbbi ya da davranışsal bir sorun olup olmadığını anlamak için veteriner hekime danışın. Davranışla birlikte iştahsızlık, saklanma, topallama ya da dokunulmaktan kaçma gibi başka değişiklikler de varsa bu görüşmeyi ertelememenizi öneririz.

Bir de karıştırılan durum vardır: kısırlaştırılmamış dişi kedinin arka ayaklarıyla basması. VCA hastaneleri, kızgınlıktaki dişi kedinin sırtı okşandığında arka kısmını kaldırdığını ve arka ayaklarıyla yere bastığını, ayrıca çok sesli ve ilgi isteyen hâle geldiğini anlatır. Bu, ön patilerle yapılan masajdan farklı bir davranıştır; belirtilerini ve kızgınlık döneminde neler yapılabileceğini kedi kızgınlığı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Hayır, her yetişkin kedi masaj yapmaz; yoğurma yavrulukta neredeyse bütün kedilerde görülür ama yetişkinliğe yalnız bazı kedilerde taşınır. Cats Protection, yoğurmanın kedilerin yavruyken öğrendiği ve bazen yetişkinliğe kadar süren bir davranış olduğunu yazar. PetMD de bazı kedilerin ömür boyu yoğurduğunu, bazılarının ise bu davranışı yavruluktan sonra bıraktığını belirtir.

Kediniz hiç masaj yapmıyorsa bu, size güvenmediği ya da mutsuz olduğu anlamına gelmez. Kediler sevgi ve güveni farklı yollarla gösterir: yanınızda uyumak, başını size sürtmek, kuyruğu dik karşılamak ya da yavaşça göz kırpmak bunlardan birkaçıdır. Davranışı zorla öğretmeye çalışmanın da bir anlamı yoktur; masaj yapan kediyi ise rahat bırakmak en iyisidir. Kaynaklarımızın ortak görüşü, yoğurmanın kedinin doğal davranış dağarcığının bir parçası olduğu ve kedinin bunu ifade edebilmesi gerektiğidir.

Gördüğünüz davranışı ve ona eşlik eden işaretleri birlikte değerlendirmek, masajın ne anlattığını anlamanın en kolay yoludur; kaynaklarımızın açıklamalarını tek tabloda topladık.

Masaj yapan kedinin tırnakları batıyorsa davranışı durdurmaya çalışmak yerine kucağınıza kalın bir battaniye sermek ve tırnaklarını düzenli kısaltmak en doğru yoldur. Blue Cross, yoğurmanın kedinin doğasının bir parçası olduğunu, mutlu olduğu için yaptığını ve kısa cevabıyla durdurulamayacağını yazar; bacaklarınızı korumak için bir sonraki kucaklaşmada kalın bir battaniye kullanmayı önerir.

PetMD de kedinin yoğurdu diye asla cezalandırılmaması gerektiğini vurgular: bağırmak, vurmak ya da su püskürtmek, tamamen normal bir davranış için kedide korku ve kaygı yaratır, davranışı düzeltmez, hatta kötüleştirebilir. Bunun yerine kedinin yoğurabileceği bir yer belirlemeyi ve kedi orayı kullandıkça onu ödüllendirmeyi önerir. Tırnak sökme ameliyatının (deklavasyon) ise kesinlikle bir çözüm olmadığını, ağrılı bir işlem olduğunu ve topallığa, kalıcı sinir hasarına yol açabileceğini belirtir.

Tırnakları kısa tutmak hem cildinizi hem mobilyalarınızı korur. Kediyi küçük yaşta tırnak kesimine alıştırmak işi kolaylaştırır; adım adım yöntemi tırnak kesimi rehberimizde anlattık. Bazı kediler yoğururken sevilmekten hoşlanır, bazıları hoşlanmaz; PetMD kedinin beden dilini izlemenizi ve rahatsız görünürse sevmeyi bırakmanızı önerir.