İrlanda Seteri (Irish Setter): Karakteri, Bakımı ve Sağlığı

İrlanda Seteri nasıl bir köpek?

İrlanda Seteri, FCI'nin İrlanda kökenli saydığı ve resmî adını Irish Red Setter olarak kaydettiği bir av köpeğidir. FCI standardına göre ırk İrlanda'da av hayvanı bulmak için çalışan bir köpek olarak geliştirilmiştir ve İrlanda Kırmızı-Beyaz Seteri ile kökeni bilinmeyen düz kırmızı renkli bir köpekten türemiştir. Türkçede çoğu zaman "İrlanda seteri", "kırmızı setter" ya da İngilizce adıyla "Irish Setter" diye anılır. Amerikan Kennel Kulübü (AKC) ırkı Irish Setter adıyla tanır.

FCI'ye göre İrlanda Seteri 18. yüzyılda açıkça tanınan bir tipti. Irish Red Setter Club 1882'de kuruldu, ırk standardını 1886'da yayımladı ve o günden beri saha denemeleri ve sergilerle ırkın hem görünüşünü hem çalışma yeteneğini korudu; kulüp 1998'de ırkın çalışma tarzını da yazılı hâle getirdi. The Royal Kennel Club ırka "Kırmızı Setter" denmesinin, onu geleneksel kırmızı-beyaz setter ve artık soyu tükendiği düşünülen beyaz benekli "Hail Setter"dan ayırmak için olduğunu yazar.

Seçici renk ıslahı ve daha atletik bir yapı için yapılan dış kan katımı, akrabalarına göre daha ince kemikli, daha uzun başlı ve parlak tüylü bir köpek ortaya çıkardı. The Royal Kennel Club'a göre ırk 19. yüzyıl ortasında sergilerde büyük başarı kazandı ve popülerlikte kırmızı-beyaz akrabasını geçti. Bugün hem kuş avında hem aile köpeği olarak yaşar; FCI standardı ırkın kullanım amacını "av köpeği ve aile köpeği" olarak yazar.

FCI İrlanda Seteri'ni çevik ve atletik, kaliteli, yumuşak bakışlı, dengeli ve orantılı bir köpek olarak tarif eder. Omuz yüksekliği erkeklerde 58–67 cm, dişilerde 55–62 cm arasındadır. AKC erkekleri yaklaşık 69 cm (27 inç) ve 32 kg (70 libre), dişileri yaklaşık 64 cm (25 inç) ve 27 kg (60 libre) olarak verir. Tüy baş ve bacak önünde kısa ve ince, gövdede orta uzunlukta ve düz; kulak, bacak arkası, karın ve kuyrukta uzun saçaklar oluşturur.

Mizacı FCI'ye göre hevesli, zeki, enerjik, sevecen ve sadıktır. VCA ırkı çok enerjik, kolay heyecanlanan, şefkatli, nazik ve tatlı huylu, ama zaman zaman haylaz ve aşırı coşkulu bir köpek olarak anlatır; mesafeli, aşırı bağımsız ya da yabancılara karşı kuşkulu olmanın bu ırka özgü olmadığını belirtir. Bu enerji günlük uzun egzersizle karşılanmazsa evde huzursuzluk ve istenmeyen davranış olarak geri döner.

Bu sayfada İrlanda Seteri'nin kökenini, boyunu ve kilosunu, renklerini, tüy ve kulak bakımını, beslenmesini, eğitimini, egzersiz ihtiyacını, sağlık risklerini, çocuklar ve diğer hayvanlarla ilişkisini, kimlere uygun olduğunu ve Türkiye'de nasıl sahiplenileceğini kaynaklarıyla birlikte topladık. Benzer ırkları merak ediyorsanız İngiliz Seter, Gordon Seter ve İrlanda Kırmızı-Beyaz Seteri sayfalarımıza da bakabilirsiniz.

İrlanda Seteri özellikleri

İrlanda Seteri temel özellikleri
Irk boyutu	Büyük (The Royal Kennel Club) [3]
Boy (erkek)	58–67 cm (23–26,5 inç) [1]
Boy (dişi)	55–62 cm (21,5–24,5 inç) [1]
Boy ve kilo (AKC)	Erkek yaklaşık 69 cm ve 32 kg (70 libre); dişi yaklaşık 64 cm ve 27 kg (60 libre) [2]
Ağırlık aralığı (VCA)	Yaklaşık 25–34 kg (55–75 libre) [4]
Tüy yapısı	Baş ve bacak önünde kısa ve ince; gövdede orta uzun, düz, kıvrımsız; uzun ipeksi saçaklar [1]
Renk	Siyahsız zengin kestane; göğüs, boğaz ve parmaklarda beyaz, alında küçük yıldız ya da yüzde ince akıtma kabul [1]

Mizaç	Hevesli, zeki, enerjik, sevecen ve sadık [1]
Egzersiz	Günde 2 saatten fazla [3]
Tüy bakımı	Haftada birkaç kez; tüy döker [3]
Ev ve bahçe	Büyük ev ve büyük bahçe önerilir; şehirde ya da kırsalda yaşayabilir [3]
Yaşam süresi	12–15 yıl (AKC); 10 yılın üzerinde (The Royal Kennel Club) [2]
Önerilen sağlık testleri	PRA rcd4 ve rcd1, CLAD DNA testleri; kalça, dirsek ve göz taraması [3]
FCI sınıfı	7. grup, 2. bölüm (Britanya ve İrlanda pointer ve setterleri); çalışma sınavlı; standart no. 120 [1]

İrlanda Seteri karakteri

FCI standardı İrlanda Seteri'ni hevesli, zeki, enerjik, sevecen ve sadık bir köpek olarak tanımlar. VCA da ırkı çok enerjik, kolay heyecanlanan, gündelik olaylara bile coşkuyla tepki veren, şefkatli, nazik ve tatlı huylu bir köpek olarak anlatır; oyuncu ve haylaz olduğunu, zaman zaman aşırı coşkulu davrandığını ve iradesinin güçlü olduğunu ekler. VCA'ya göre yabancılara önce temkinli yaklaşabilir, ama sahibi rahatsa genellikle onlara da ısınır; mesafeli, aşırı bağımsız ya da kuşkulu olmak bu ırka özgü değildir. Bu yüzden İrlanda Seteri iyi bir bekçi değil, iyi bir aile arkadaşıdır. Uzun yürüyüş ve koşularda sahibinin yanından ayrılmak istemeyen, ama yeterince yorulmadığında evde yerinde duramayan bir köpektir.

Aileye bağlılık
Enerji düzeyi
Eğitilebilirlik
Tüy bakımı ihtiyacı
Yabancılara açıklık

Ölçekler kulüp standartları ve kaynaklardaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her köpek kendine özgüdür.

İrlanda Seteri renkleri

Kestane kırmızısı
FCI'nin tek kabul ettiği renk, siyah iz taşımayan zengin kestane kırmızısıdır. VCA bu rengi maun ya da kestane tonunda düz kırmızı olarak tarif eder.
Kırmızı, göğüste beyaz
Göğüs, boğaz ve parmaklarda beyaz, alında küçük bir yıldız ya da burunda ve yüzde ince bir akıtma köpeği diskalifiye etmez (FCI).
Kırmızı-beyazstandart dışı
Büyük beyaz alanlı köpekler ayrı bir ırk olan İrlanda Kırmızı-Beyaz Seteri'dir; bu renk İrlanda Seteri standardında yer almaz. Ayrıntı için İrlanda Kırmızı-Beyaz Seteri sayfamız.

Kendini bul

İrlanda Seteri kime uygun?

Daha önce köpek beslemiş ya da beslemeye hazırlanan biri gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.

Uygun2 durum

Koşu ve yürüyüş arkadaşı arıyorum
The Royal Kennel Club günde iki saatten fazla egzersiz önerir; VCA uzun yürüyüş ve koşularda iyi bir arkadaş olduğunu yazar.
Çok soruluyor
Çocuklarım var
AKC çocuklar için neşeli oyun arkadaşı der; iri ve coşkulu olduğu için küçük çocuklarla gözetim şart.

Dikkat ister3 durum

Apartmanda yaşıyorum
Büyük ev ve bahçe önerilir; apartmanda ancak her gün uzun egzersiz ve serbest koşuyla mutlu olur.
Çok soruluyor
İlk kez köpek sahipleneceğim
Deneyim şart değil, ama iri, enerjik ve iradesi güçlü bir köpek sabırlı ve tutarlı eğitim ister.
Gün boyu işteyim
Önce bol egzersizle yalnız kalabilir; VCA ideal sahibin evden çalışan ya da gündüz bakımevi kullanan biri olduğunu yazar.

Uygun değil1 durum

Az bakım isteyen bir köpek istiyorum
Uzun ipeksi tüyü haftada en az iki kez fırçalama, düzenli düzeltme ister ve tüy döker.

Kısaca

Kimler için ideal: Her gün uzun yürüyüş, koşu ve doğa gezisi yapan, köpeğini güvenli bir alanda serbest koşturabilen, tüy bakımına haftada birkaç kez zaman ayırabilen ve neşeli, sevecen bir aile köpeği arayan kişiler ve aileler için uygundur. Büyük çocuklu ailelerde iyi bir oyun arkadaşıdır.

Kimler için zor: Sakin, evde uzun süre uyuyan bir köpek isteyenler, egzersize her gün iki saat ayıramayanlar, tüy bakımına ve tüy dökümüne katlanamayanlar ve iyi bir bekçi köpeği arayanlar için uygun değildir. Coşkulu ve iri yapısı nedeniyle çok küçük çocuklu evlerde sürekli gözetim gerekir.

İrlanda Seteri evde bakımı zor mu?

Ev hayatı panosu: kaynaklardaki değerlendirmelerden. “Kime uygun?” bölümünde seçtiğin durumla ilgili gösterge vurgulanır.

Bakım zorluğuOrta

Apartman yaşamıKoşullu

Günlük egzersizGünde 2 saatten fazla

Enerji düzeyiÇok enerjik

Aileye bağlılıkÇok bağlı

Tüy bakımı ihtiyacıÇok

İrlanda Seteri'nin bakımı tüy ve enerji açısından emek ister. VCA ırkın uzun ve ipeksi tüyünün karıştığını ve keçelendiğini, bu yüzden haftada en az iki kez iyice fırçalanıp taranması gerektiğini yazar; The Royal Kennel Club da haftada birden fazla bakım önerir ve ırkın tüy döktüğünü belirtir. Sarkık kulaklar, kulak arkasındaki ve bacaklardaki saçaklar diken, kılçık ve çamur toplar; yürüyüşten sonra hızlı bir kontrol alışkanlığı işinizi kolaylaştırır.

The Royal Kennel Club İrlanda Seteri için büyük bir ev ve büyük bir bahçe önerir ve günde iki saatten fazla egzersiz ihtiyacı olduğunu yazar. VCA ideal sahibini çok hareketli, evden çalışabilen ya da köpeğini gündüz bakımevine bırakabilen, çitle çevrili bir bahçeye erişimi olan biri olarak tarif eder. Apartmanda yaşayabilir, ama bu ancak her gün uzun yürüyüş ve koşu, güvenli bir alanda serbest koşma ve zihinsel oyun sağlanırsa mümkündür; aksi hâlde evde huzursuzluk, çiğneme ve havlama görülür.

İrlanda Seteri bakımı

Tüy bakımıHaftada en az 2 kez

Uzun saçaklar fırça ve tarakla açılır; kulak arkası, koltuk altı ve bacak arkası keçelenmeye en…

Kulak bakımıHaftada 1 kontrol

Sarkık kulaklar kontrol edilir; kötü koku, kızarıklık ya da baş sallama varsa veteriner hekime…

Saçak düzeltme3–4 ayda bir

VCA saçaklar yıprandığında yaklaşık üç-dört ayda bir makasla düzeltilmesini önerir; pati altındaki tüyler de kısaltılır.

Tırnak ve dişTırnak ayda 1–2, diş haftada birkaç kez

Tırnaklar zeminde tıkırdamaya başlayınca kısaltılır; dişler köpek diş macunuyla fırçalanır.

Tüy bakımı

Haftada en az 2 kez

VCA İrlanda Seteri'nin uzun ve ipeksi tüyünün karışıp keçelendiğini, bu yüzden haftada en az iki kez iyice fırçalanıp ardından taranması gerektiğini yazar; fırçalamadan önce tüye hafifçe su püskürtmek işi kolaylaştırır. The Royal Kennel Club da haftada birden fazla bakım önerir ve ırkın tüy döktüğünü belirtir. FCI standardına göre tüy gövdede düz ve olabildiğince kıvrımsızdır; kulakların üst kısmında uzun ve ipeksi, ön ve arka bacakların arkasında uzun ve ince saçaklar, karında da göğse ve boğaza uzanabilen bir saçak bulunur. Fırçalamaya kulak arkası, koltuk altı ve arka bacakların iç yüzünden başlayın; buralar en çabuk keçelenen yerlerdir. Keçeyi çekiştirmek yerine parmakla açın, açılmıyorsa makasla dikkatlice kesin. Ayrıntılı yöntem için tüy bakımı rehberimize bakabilirsiniz.

Saçakların düzeltilmesi

3–4 ayda bir

VCA orta-uzun tüyün yıprandığı görüldüğünde yaklaşık üç-dört ayda bir makasla düzeltilmesini önerir. Ev köpeğinde amaç sergi görünümü değil, temizlik ve rahatlıktır: patilerin altındaki ve parmak aralarındaki tüyleri kısaltmak kaymayı ve çamur toplamayı azaltır, kulak içindeki fazla tüyü düzeltmek havalanmayı artırır. FCI standardı parmak aralarının saçaklı, tüm saçakların düz ve yatık olmasını ister; sergiye çıkacak bir köpekte düzeltmeyi deneyimli bir bakımcıya bırakın. Tıraş önerilmez; uzun tüy yazın da güneşe ve diken otlara karşı koruma sağlar.

Kulak bakımı

Haftada 1 kontrol

FCI standardı İrlanda Seteri'nin kulaklarını orta büyüklükte, ince dokulu, alçak ve geride takılı, başa yakın düzgün bir kıvrımla sarkan kulaklar olarak tarif eder. VCA sarkık kulaklı köpeklerin kulak kanalının daha az havalandığını ve kulak enfeksiyonuna daha yatkın olduğunu belirtir. Haftada bir kulak içini kontrol edin; kötü koku, kahverengi akıntı, kızarıklık, sık kaşıma ya da baş sallama varsa evde ilaç denemeden veteriner hekime gidin. Yüzme ve banyodan sonra kulakları kurulayın; kulak arkasındaki saçaklarda kılçık kalıp kalmadığına bakın. Bkz. köpeklerde kulak enfeksiyonu.

Pati, tırnak ve diş bakımı

Tırnak ayda 1–2, diş haftada birkaç kez

FCI patileri küçük, çok sağlam, güçlü, kavisli ve sıkı parmaklı olarak tarif eder. Çok koşan bir köpekte tırnaklar kendiliğinden aşınabilir, ama çoğu ev köpeğinde ayda bir-iki kez kısaltmak gerekir; tırnak sert zeminde tıkırdıyorsa zamanı gelmiştir. Kırlık alanlarda koşulan günlerin sonunda parmak aralarını diken ve kılçık açısından kontrol edin. Dişleri köpek diş macunuyla haftada birkaç kez fırçalayın. Yavruyken patilere, ağza ve kulaklara dokunmaya alıştırılan köpek bu bakımları yetişkinlikte sorunsuz kabul eder. Bkz. tırnak kesimi ve diş bakımı.

Banyo

Gerektiğinde

VCA ırkın hijyen için ara sıra yıkanmasını yeterli görür. Kırda koşan bir setter çamura ve suya girmeyi sever; banyo yerine çoğu zaman çamurun kurumasını bekleyip fırçalamak yeterlidir. Yıkayacaksanız köpek şampuanı kullanın, tüyü iyice durulayın, saçakları havluyla sıkıp fön makinesini ılık ayarda ve uzaktan tutarak kurutun; nemli kalan saçak keçelenir. Banyodan önce tüyü fırçalayıp keçeleri açmak, sudan sonra açılmaz düğümlerin oluşmasını önler.

Kene ve parazit kontrolü

Her yürüyüşten sonra

Av köpeği olarak çalılık ve uzun otlarda koşmayı seven İrlanda Seteri, uzun tüyü nedeniyle keneyi kolay saklar. Yürüyüşten sonra kulak çevresini, koltuk altlarını, kasıkları ve parmak aralarını elle tarayın. Parazit koruması için hangi yöntemin uygun olduğunu veteriner hekiminize danışın; ayrıntı için köpeklerde kene ve iç-dış parazit rehberlerimiz.

İlgili rehberTüy bakımı: kedi ve köpek ne sıklıkla taranır?Tırnak kesimi

İrlanda Seteri ne yer? Yaşa göre beslenme

Günde 3–4 öğün, sonra 2–3

VCA büyük ırk yavruların, büyük ırklar için hazırlanmış dengeli bir yavru mamasıyla beslenmesini önerir; bu mamalar kalsiyum, fosfor ve enerji yoğunluğu açısından ölçülüdür ve hızlı büyümenin eklemlere yükünü azaltmayı amaçlar. Yavruyu tartarak ve vücut kondisyonunu izleyerek besleyin; tombul bir yavru sağlıklı değil, eklemleri fazla yüklenen bir yavrudur. Veteriner hekim önermedikçe kalsiyum ya da vitamin takviyesi vermeyin. Büyüme döneminde uzun koşu, merdiven ve yüksekten atlamayı sınırlayın; İrlanda Seteri'nde kalça displazisi bildirilen sorunlar arasındadır (VCA). Genel bilgi için köpek ne yer rehberimize bakabilirsiniz.

Bu ırka uygun mamalar ve güncel fiyatlar

71 mama 5 mağazada her gün izleniyor; stoktaki en düşük kg fiyatı 135 ₺ (son ölçüm). Yaşa, boya ve içeriğe göre süzüp mağaza mağaza karşılaştırın.

Mamaları karşılaştır

Yavru köpek mamaları Büyük ırk köpek mamaları

İlgili rehberKöpek ne yer?Yavru köpek bakımı

İrlanda Seteri eğitimi

Eğitim zorluğuOrta

VCA İrlanda Seteri'ni memnun etmeye istekli, ama iradesi güçlü ve hassas bir köpek olarak tanımlar; sert yöntemlere iyi karşılık vermediğini, inatçı alışkanlıklar yerleşmeden erken yaşta itaat eğitimine başlanması gerektiğini yazar. Irk tutarlı, sabırlı ve kararlı, ama köpeğin oyunbazlığına teslim olmayan bir eğitici ister. Kısa, eğlenceli ve ödüllü oturumlar uzun ve tekrar dolu derslerden çok daha iyi sonuç verir; ayrıntılı yöntemler için köpek eğitimi rehberimize bakabilirsiniz.

VCA tuvalet eğitimine hemen başlanmasını önerir; eğitimsiz bir İrlanda Seteri'nin evin içine zarar verebileceğini belirtir. En zor konu genellikle geri çağırmadır: av köpeği olarak geniş alanlarda kuş aramak için yetiştirilmiştir ve bir kuş ya da koku gördüğünde uzaklaşabilir. Geri çağırma uzun bir eğitim tasmasıyla, güvenli alanlarda ve yüksek değerli ödüllerle yıllarca pekiştirilmelidir. Coşkulu bir köpek olduğu için insanlara zıplamamayı ve tasmada çekmemeyi erken öğretmek, iri bir yetişkinle yaşamı çok kolaylaştırır.

Öncelik sırası

Erken sosyalleşme (insanlar, köpekler, şehir sesleri)
Tuvalet eğitimi ve kafes alışkanlığı
Güvenilir geri çağırma
Tasmada çekmeden yürüme
İnsanlara zıplamama ve sakin karşılama
Bekle ve bırak komutları
Kısa süre yalnız kalma alıştırması

İlgili rehberKöpek eğitimi Köpek tuvalet eğitimi

İrlanda Seteri egzersiz ve oyun

Günlük ihtiyaç Günde 2 saatten fazla

The Royal Kennel Club İrlanda Seteri için günde iki saatten fazla egzersiz önerir; VCA da en az bir saat yoğun günlük egzersiz gerektiğini, bu egzersiz olmadan eğitimin de zorlaştığını yazar. VCA ırkı özellikle uzun yürüyüş ve koşularda iyi bir arkadaş olarak tanımlar. Günlük programın bir bölümü tasmalı tempolu yürüyüş, bir bölümü de tamamen çitle çevrili güvenli bir alanda serbest koşu olmalıdır. Zihinsel iş de en az beden kadar önemlidir: saklanan oyuncağı bulma, koku oyunları ve kısa itaat çalışmaları köpeği tatmin eder. Büyüme döneminde uzun koşu, bisiklet yanında koşu, merdiven ve yüksekten atlamayı sınırlayın; tempolu koşuya eklemler gelişimini tamamladıktan sonra, veteriner hekiminizle konuşarak başlayın. Yaz aylarında yürüyüşleri sabah erken ve akşam serinliğine kaydırın; ayrıntı için yaz sıcağında evcil hayvan rehberimiz. Mide dönmesi riski nedeniyle yemekten hemen önce ve sonra yoğun egzersiz yaptırmayın.

Sevdiği oyunlar

Uzun tempolu yürüyüşler ve doğa yürüyüşü
Çitle çevrili alanda serbest koşu
Getir-götür ve frizbi
Yüzme
Koku ve saklanan oyuncak oyunları
Agility ve av köpeği spor çalışmaları
Kısa itaat ve numara çalışmaları

İrlanda Seteri çocuklarla ve diğer hayvanlarla

Çocuklarla

AKC İrlanda Seteri'ni aileleriyle iyi geçinen, çocuklar için neşeli oyun arkadaşları olarak tanımlar. VCA ise ırkın büyük çocuklarla iyi anlaştığını yazar. Asıl dikkat edilmesi gereken iri ve coşkulu yapısıdır: yaklaşık 27–32 kg'lık, kolay heyecanlanan bir köpek oyun sırasında küçük bir çocuğu farkında olmadan devirebilir. Köpek ile küçük çocuklar hiçbir zaman gözetimsiz bırakılmamalı; çocuklara köpeğin yemeğine ve yatağına dokunmamayı, köpeğe de çocukların üzerine zıplamamayı öğretmek gerekir.

Kedilerle

Kaynaklar İrlanda Seteri'nin kedilerle ilişkisi için ırka özgü bir değerlendirme vermez. Kuş avı için yetiştirilmiş bir köpek olduğundan küçük ve hızlı hareket eden hayvanlara ilgi duyabilir. Kediyle birlikte büyüyen setter çoğu zaman uyum sağlar; yetişkin bir köpeği eve kedi varken alacaksanız tanıştırmayı tasmalı, kısa ve kontrollü görüşmelerle yapın, kedinin kaçabileceği yüksek bir alan bırakın.

Köpeklerle

The Royal Kennel Club av köpeklerini mizaçları nedeniyle her yönden iyi aile köpekleri olarak tanımlar; İrlanda Seteri de genellikle diğer köpeklerle oyun oynamayı sever. Coşkulu oyun tarzı küçük ya da çekingen köpekleri bunaltabilir; tanışmaları nötr bir alanda ve tasmalı yapın. Erken sosyalleşme, köpek dili konusunda nazik bir yetişkin olmasını sağlar.

Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler

AKC İrlanda Seteri'nin yaşam süresini 12–15 yıl, VCA 12–14 yıl olarak verir; The Royal Kennel Club da 10 yılın üzerinde gösterir. Bu, iri bir köpek için uzun sayılabilecek bir yaşam süresidir. FCI standardı ırkın yıllar içinde dayanıklı, sağlıklı, zeki ve çalışkan bir köpeğe dönüştüğünü yazar; yine de bazı kalıtsal ve yapısal riskler bilinir. VCA'ya göre başlıca sağlık sorunları mide dönmesi (gastrik torsiyon) ve epilepsidir; ırk ayrıca kan hastalıklarına, kalça displazisine, ilerleyici retina atrofisine ve çeşitli deri bozukluklarına yatkındır. Derin göğüslü yapısı mide dönmesi riskini artıran etkenlerden biridir; bu yüzden günlük mamayı öğünlere bölmek ve yemek çevresinde yoğun egzersizden kaçınmak önemlidir. Kan hastalıkları arasında en iyi bilineni köpek lökosit adezyon eksikliğidir (CLAD): Kijas ve arkadaşları 1999'da hastalığa yol açan ITGB2 genindeki mutasyonu tanımladı; OMIA bu alelin ABD'deki İrlanda Seteri popülasyonunda yaklaşık yüzde 5, Avustralya'da yüzde 7,6 sıklıkta olduğunu tahmin eder. Hastalık çekinik geçtiği için yalnız iki taşıyıcı ebeveynden doğan yavrular hasta olabilir. The Royal Kennel Club yetiştiricilere üretimden önce PRA rcd4, CLAD ve PRA rcd1 DNA testlerini, BVA/KC kalça ve dirsek taramasını ve göz muayenesini önerir; yurt dışından getirilen köpeklerin CLAD ve rcd1 için test edilmiş olmasını şart koşar. Yavru alırken bu sonuçları belge olarak isteyin. Düzenli veteriner kontrolü, aşı takvimine uyum ve iç-dış parazit koruması da sağlıklı bir yaşamın temelidir.

Mide dönmesi (GDV, gastrik torsiyon)

VCA mide dönmesini İrlanda Seteri'nin başlıca sağlık sorunları arasında sayar. Midenin gazla şişip kendi etrafında döndüğü, acil ameliyat gerektiren hayati bir durumdur. Sonuçsuz kusma çabası, karında şişkinlik, huzursuzluk ve yığılma görülürse beklemeden veterinere gidin.

Rehber: Acil durum işaretleri

Epilepsi

VCA epilepsiyi ırkın başlıca sağlık sorunlarından biri olarak bildirir. Nöbet geçiren köpek için tanı ve tedavi kararı veteriner hekime aittir; nöbetin süresini ve tarihini not etmek tanıya yardımcı olur.

Kalça ve dirsek displazisi

VCA kalça displazisini ırkın yatkın olduğu sorunlar arasında sayar; The Royal Kennel Club üretimden önce kalça ve dirsek taraması önerir. Topallama, kalkmakta zorlanma ve egzersizden kaçınma belirtileri muayene gerektirir.

İlerleyici retina atrofisi (PRA)

Retinanın zamanla bozulup görme kaybına yol açtığı kalıtsal bir göz hastalığıdır. The Royal Kennel Club ırkta PRA rcd4 ve rcd1 DNA testlerini ve göz muayenesini önerir; VCA da PRA'yı ırkın yatkın olduğu sorunlar arasında sayar.

Köpek lökosit adezyon eksikliği (CLAD)

Akyuvarların enfeksiyonla savaşamadığı kalıtsal bir bağışıklık hastalığıdır. OMIA'ya göre belirtiler çoğu zaman 12 haftalıktan önce başlar; tekrarlayan ağır bakteriyel enfeksiyonlar, iyileşmeyen yaralar ve ateş görülür. Çekinik geçer; DNA testiyle taşıyıcılar belirlenir (Kijas ve ark., 1999).

Deri sorunları ve kulak enfeksiyonları

VCA ırkın çeşitli deri bozukluklarına yatkın olduğunu, sarkık kulaklı köpeklerin de kulak enfeksiyonuna daha açık olduğunu belirtir. Kaşıntı, kızarıklık ve kulakta koku veteriner muayenesi gerektirir.

Rehber: Köpek kulak enfeksiyonu

Sağlık rehberleriKöpek aşı takvimi İç ve dış parazitler

İrlanda Seteri sahiplenme

İrlanda Seteri sahiplenmek

İrlanda Seteri sahiplenmek için önce barınakları, hayvan derneklerini ve av köpekleriyle ilgilenen sahiplendirme gruplarını kontrol edin; av sezonu sonrası yuvasını kaybeden setter tipi köpekler de sahiplendirme bekleyebilir. Yetişkin bir köpeğin enerji düzeyi, diğer hayvanlarla ilişkisi ve alışkanlıkları belli olduğu için yaşam düzeninize uyup uymadığını daha kolay görürsünüz. Yavru almak istiyorsanız ebeveynlerin sağlık sonuçlarını paylaşan, FCI'ye bağlı bir kulüpte kayıtlı ve sizi de sorgulayan bir yetiştiriciyle çalışın.

Belediye hayvan bakımevleri ve hayvan hakları derneklerinin sahiplendirme ilanları
Av köpekleri ve setter ırklarıyla ilgilenen sahiplendirme ve kurtarma grupları
Ebeveynlerin DNA test ve kalça-dirsek tarama sonuçlarını belgeleyen, FCI'ye bağlı kulüplerde kayıtlı yetiştiriciler
İlan platformları (satıcının kimliğini, yavrunun belgelerini ve görüşme imkânını doğrulayarak)

Yavru mu yetişkin mi?

İrlanda Seteri yavrusu çok sevimlidir, ama ilk iki yıl coşku, çiğneme, tasma çekme ve geri çağırma eğitimiyle yoğun geçer. Yetişkin bir köpeğin ise enerji düzeyi, sesi ve diğer hayvanlarla ilişkisi bellidir.

Yavru: sosyalleşmeyi ve eğitimi baştan siz şekillendirirsiniz; büyüme döneminde eklemleri korumak için egzersizi sınırlamanız gerekir.
Genç yetişkin (1–3 yaş): enerjisi en yüksek dönemdedir; deneyimli ve hareketli sahipler için uygundur.
Yetişkin ve yaşlı köpek: daha sakindir, alışkanlıkları oturmuştur; ırkın uzun ömrü sayesinde size yıllarca eşlik edebilir.

Çalışma hattı mı, şov hattı mı?

The Royal Kennel Club ırkın 19. yüzyıl ortasından beri sergilerde başarılı olduğunu yazar; FCI ise ırkı çalışma sınavlı olarak sınıflandırır ve Irish Red Setter Club 1998'de ırkın çalışma tarzını tanımlamıştır. Yetiştiriciye ebeveynlerin av ve saha çalışmasında mı yoksa sergide mi öne çıktığını sorun. Avcılık yapmayacaksanız da hattı bilmek, yavrunun enerji ve av güdüsü hakkında fikir verir.

Ebeveynlerin saha denemesi ya da sergi sonuçlarını sorun.
Köpekten ne beklediğinizi (aile köpeği, av, spor) yetiştiriciye açıkça anlatın.
Her iki hatta da sağlık testlerinin aynı ölçüde yapılmış olmasını isteyin.

Barınaktan sahiplenme ve yasal kayıt

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu'na göre yerel yönetimler sahipsiz hayvanlar için bakımevi kurar ve hayvanlar sahiplendirilene kadar bakımlarını sağlar. Kimliklendirme yönetmeliğine göre bakımevinden sahiplenilen köpeğin pasaportunu ve PETVET kaydını belediyenin yetkili veteriner hekimi, sahiplendirmeden itibaren 10 gün içinde yeni sahip adına düzenler. Mevzuat zaman zaman değiştiği için güncel durumu belediyenizden ya da il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden doğrulayın.

Bulunduğunuz yerin belediye bakımevini arayın; sahiplendirme şartlarını ve istenen belgeleri sorun.
Saf İrlanda Seteri bulamasanız da benzer tipte melez köpeklere bakın; yetişkin bir köpeğin mizacı bellidir.
Köpeği birkaç kez ziyaret edin; tasmada nasıl yürüdüğünü, diğer köpeklerle ve insanlarla ilişkisini gözleyin.
Mikroçip numarasının PETVET'te sizin adınıza işlendiğini kontrol edin; bir kişiden sahiplendiyseniz sahip değişikliğini 60 gün içinde bildirin.
Kuduz Yönetmeliği'ne göre üç aydan büyük köpekler yılda bir kez kuduza karşı aşılanır; ayrıntı için kuduz aşısı rehberimiz.
Köpek kaybolursa 7 gün içinde il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne bildirin; ev hayvanını terk etmek yasaktır.

İlk günler: eve alışma

Dogs Trust yeni gelen köpeğe sakin bir dinlenme alanı ayırmayı, ilk günlerde ziyaretçi ve yeni ortam yükünü azaltmayı ve günlük rutini baştan kurmayı önerir. İrlanda Seteri meraklı ve hareketlidir: ilk gün evi tasmalı dolaştırın, çiğnenebilecek kablo ve ayakkabıları kaldırın, bahçe çitindeki boşlukları kapatın ve ilk haftalarda geri çağırma güvenilir olana kadar tasmasız bırakmayın.

Yatağını, su ve mama kabını sessiz bir köşeye yerleştirin; ilk günlerde evde yalnız kalma sürelerini kısa tutun.
İlk günlerde önceki mamasını verin; değiştirecekseniz bir haftaya yayarak kademeli geçin.
İlk hafta veteriner kontrolüne gidin; aşı takvimi, iç-dış parazit uygulaması ve mikroçip kaydını gözden geçirin.
Evdeki diğer hayvanlarla tanıştırmayı tasmalı ve kısa görüşmelerle yapın.
Tuvalet alışkanlığı için sabit saatler belirleyin; ayrıntı için tuvalet eğitimi rehberimiz.

Sahiplenmeden önce: kontrol listeleri

İrlanda Seteri'ni yalnız parlak kırmızı tüyü ve zarif görünüşü için değil, yıllarca sürecek yoğun bir hareket temposunu paylaşmaya hazır olduğunuz için seçin. Aşağıdaki sorulara dürüstçe "evet" diyebiliyorsanız doğru yoldasınız.

Kendinize sorun

Her gün, yağmurda ve kışın da, iki saatten fazla yürüyüş, koşu ve oyuna zaman ayırabilir miyim?
Köpeğimi güvenle serbest koşturabileceğim çitle çevrili bir alana erişimim var mı?
Haftada en az iki kez tüy fırçalamaya ve evdeki tüy dökümüne hazır mıyım?
Coşkulu ve güçlü iradeli bir köpeği erken yaştan sabırla, ödülle eğitebilir miyim?
Köpeğimi gün boyu yalnız bırakmayacak bir düzen kurabilir miyim (evden çalışma, bakıcı ya da gündüz bakımevi)?
Mide dönmesi gibi acil durumlarda gece de ulaşabileceğim bir veteriner kliniği var mı?
İri bir köpeğin mama, aşı, parazit, bakım ve olası tedavi masraflarını 12–15 yıl boyunca karşılayabilir miyim?

İlan seçerken nelere bakılmalı?

Yavruyu annesiyle birlikte, yaşadığı ortamda görmeyi isteyin; babanın da fotoğraf ve sağlık belgelerini görün.
Ebeveynlerin PRA rcd4, PRA rcd1 ve CLAD DNA test sonuçlarını belge olarak isteyin (The Royal Kennel Club önerisi).
Ebeveynlerin kalça ve dirsek tarama sonuçlarını ve göz muayenesi kayıtlarını sorun.
Ailede mide dönmesi ve epilepsi geçmişi olup olmadığını sorun.
Yavrunun tüyünün parlak, derisinin temiz, kulaklarının kokusuz, gözlerinin akıntısız olduğuna bakın.
Tüyü büyük beyaz alanlı yavruların İrlanda Kırmızı-Beyaz Seteri ya da melez olabileceğini unutmayın; şecerede yazan ırk adını kontrol edin.
Aşı karnesini, iç-dış parazit uygulamalarını ve mikroçip kaydını görün; numarayı belgeyle karşılaştırın.
Yavru en az 8 haftalık olmadan ve sütten tamamen kesilmeden anneden ayrılmamalıdır (RSPCA); daha erken teslim teklif eden ilanlardan uzak durun.
Görmeden kapora isteyen, kargoyla şehir dışına yavru gönderen ya da belge göstermekten kaçınan satıcılara para göndermeyin.
Satış sözleşmesini, sağlık garantisini ve yavru size uymazsa geri alma koşullarını yazılı isteyin.

İrlanda Seteri nereden sahiplenilir?

Barınaklarda saf İrlanda Seteri az görülür, ama kırmızı tüylü setter ve av köpeği melezleri yuva bekleyebilir. Yetişkin bir köpek, yavru dönemindeki yoğun eğitim yükü olmadan size uygun bir arkadaş olabilir.

İlgili rehberKöpek sahiplenme Barınaktan sahiplenme

İrlanda Seteri sahiplenirken fiyatı neler etkiler?

Irkın Türkiye'de az bulunması ve yurt dışından getirilme masrafı
Şecere ve FCI'ye bağlı kulüp kaydı
Ebeveynlerin PRA, CLAD DNA testleri ve kalça-dirsek tarama belgeleri
Ebeveyn hattı: çalışma (saha) hattı ya da şov hattı
Yavrunun yaşı, aşı, parazit ve mikroçip kayıtları
Damızlık hakkı ya da kısırlaştırma şartlı satış
Sözleşme, sağlık garantisi ve yetiştiricinin bilinirliği

İrlanda Seteri Türkiye'de az bulunur; önce barınakları ve av köpeği sahiplendirme gruplarını kontrol edin. Yavru alırken ebeveynlerin PRA ve CLAD DNA test sonuçlarını, kalça ve dirsek taramasını, aşı karnesini ve mikroçip kaydını isteyin. Genel adımlar için köpek sahiplenme rehberimiz.

İrlanda Seteri fiyatı ve bakım maliyeti 2026

İrlanda Seteri için yavru fiyatı, mama, kuaför ve veteriner kalemlerini kaynaklı verilerden tek tabloda topladık. Veteriner rakamları oda tarifelerindeki alt sınır (en az) ücrettir; muayene, anestezi ve ilaç ayrıca eklenir. Kaynağı olmayan hücreye "veri yok" yazdık, tahmin yapmadık.

İrlanda Seteri bakım maliyeti kalemleri
Kalem	Tutar	Kaynak
Yavru fiyatı (ilan ve üretici sayfaları)	veri yok	En az üç tarihli kaynak bulunmadığı için yazılmadı
Kuru mama, kg fiyatı (ortanca)	425 ₺ / kg	71 köpek kuru maması, mağaza fiyatları
Aylık mama maliyeti	veri yok	Irka özgü günlük mama miktarı için kaynaklı veri yok; tutar mamanın paket tablosuna ve köpeğin kilosuna göre hesaplanmalı
Kuaför: köpek tıraş (büyük ırk, 25 kg üzeri)	2.800 ₺ – 4.000 ₺ (ortanca 3.800 ₺)	3 işletme fiyatı
Kuaför: köpek banyo (büyük ırk)	2.250 ₺ – 3.000 ₺ (ortanca 2.500 ₺)	3 işletme fiyatı
Karma aşı (doz)	1.700 ₺ – 2.000 ₺	Veteriner hekim odası 2026 alt sınır tarifeleri (İstanbul, Ankara, Eskişehir-Bilecik)
Kuduz aşısı (doz)	1.250 ₺ – 1.750 ₺	Veteriner hekim odası 2026 alt sınır tarifeleri (İstanbul, Ankara, Eskişehir-Bilecik)
Genel muayene	1.500 ₺ – 2.000 ₺	Veteriner hekim odası 2026 alt sınır tarifeleri (İstanbul, Ankara, Eskişehir-Bilecik)
Kısırlaştırma, dişi (büyük ırk)	13.000 ₺ – 15.000 ₺	Veteriner hekim odası 2026 alt sınır tarifeleri (İstanbul, Ankara, Eskişehir-Bilecik)
Kısırlaştırma, erkek (büyük ırk)	9.500 ₺ – 11.250 ₺	Veteriner hekim odası 2026 alt sınır tarifeleri (İstanbul, Ankara, Eskişehir-Bilecik)

İrlanda Seteri hakkında sık sorulanlar

İrlanda Seteri nereden gelir?

FCI İrlanda Seteri'ni İrlanda kökenli sayar: ırk İrlanda'da av hayvanı bulmak için geliştirilmiş, İrlanda Kırmızı-Beyaz Seteri ile kökeni bilinmeyen düz kırmızı bir köpekten türemiştir. FCI'ye göre 18. yüzyılda açıkça tanınan bir tipti; ırk kulübü 1882'de kuruldu ve ilk standart 1886'da yayımlandı.

İrlanda Seteri ne kadar büyür?

FCI standardına göre omuz yüksekliği erkeklerde 58–67 cm, dişilerde 55–62 cm'dir. AKC erkekler için yaklaşık 69 cm ve 32 kg, dişiler için yaklaşık 64 cm ve 27 kg verir; VCA ağırlığı 25–34 kg aralığında gösterir. Yani büyük ırklar arasında yer alır.

İrlanda Seteri kaç yıl yaşar?

AKC 12–15 yıl, VCA 12–14 yıl yaşam süresi verir; The Royal Kennel Club da 10 yılın üzerinde gösterir. İri bir köpek için uzun bir ömürdür; düzenli veteriner kontrolü ve ideal kilo bu süreyi destekler.

İrlanda Seteri tüy döker mi?

Evet. The Royal Kennel Club ırkın tüy döktüğünü ve haftada birden fazla bakım istediğini yazar. VCA da uzun ipeksi tüyün karışıp keçelendiğini, haftada en az iki kez fırçalanıp taranması gerektiğini belirtir. Tüysüz bir ev isteyenler için uygun bir ırk değildir.

İrlanda Seteri apartmanda yaşar mı?

Yaşayabilir, ama zordur. The Royal Kennel Club büyük bir ev ve büyük bir bahçe önerir, günde iki saatten fazla egzersiz ihtiyacı olduğunu yazar. Apartmanda ancak her gün uzun yürüyüş, koşu ve güvenli bir alanda serbest koşu sağlanırsa mutlu olur; aksi hâlde evde huzursuzluk ve çiğneme görülür.

İrlanda Seteri günde ne kadar egzersiz ister?

The Royal Kennel Club günde iki saatten fazla, VCA en az bir saat yoğun egzersiz önerir. Tempolu yürüyüş, çitle çevrili alanda serbest koşu, yüzme ve getir-götür oyunları bu ihtiyacı karşılar. Yavrularda büyüme tamamlanana kadar uzun koşu ve yüksekten atlama sınırlanmalıdır.

İrlanda Seteri çocuklarla anlaşır mı?

AKC ırkı çocuklar için neşeli oyun arkadaşı olarak tanımlar; VCA büyük çocuklarla iyi geçindiğini yazar. İri ve coşkulu olduğu için küçük çocukları oyun sırasında devirebilir; köpek ile küçük çocuklar gözetimsiz bırakılmamalıdır.

İrlanda Seteri yalnız kalabilir mi?

VCA, önce bol egzersiz yaptırılırsa yalnız kalabildiğini, ama ideal sahibinin evden çalışan ya da köpeğini gündüz bakımevine bırakabilen biri olduğunu yazar. İnsanına çok bağlı ve enerjik bir köpek olduğu için uzun saatler yalnız bırakıldığında can sıkıntısı ve çiğneme görülebilir.

İrlanda Seteri kolay eğitilir mi?

VCA ırkı memnun etmeye istekli, ama iradesi güçlü ve hassas bir köpek olarak tanımlar; sert yöntemlere iyi karşılık vermez. Erken yaşta başlayan, tutarlı ve ödüllü eğitimle iyi sonuç verir; en zor konu genellikle geri çağırmadır.

İrlanda Seteri iyi bir bekçi köpeği midir?

Genellikle hayır. FCI onu sevecen ve sadık, VCA ise tatlı huylu bir köpek olarak tanımlar; VCA mesafeli ve yabancılara kuşkulu olmanın bu ırka özgü olmadığını yazar. Yabancılara önce temkinli yaklaşabilir, ama çoğu zaman çabuk ısınır.

İrlanda Seteri hangi sağlık sorunlarına yatkındır?

VCA'ya göre başlıca sorunlar mide dönmesi ve epilepsidir; kalça displazisi, ilerleyici retina atrofisi, kan hastalıkları ve deri bozuklukları da görülebilir. The Royal Kennel Club üretimden önce PRA rcd4, rcd1 ve CLAD DNA testlerini, kalça, dirsek ve göz taramasını önerir.

CLAD nedir, yavru alırken neden önemli?

CLAD (köpek lökosit adezyon eksikliği), akyuvarların enfeksiyonla savaşamadığı kalıtsal bir hastalıktır; OMIA'ya göre belirtiler çoğu zaman 12 haftalıktan önce başlar. Çekinik geçtiği için DNA testiyle taşıyıcılar belirlenebilir; iki taşıyıcının çiftleştirilmemesi önerilir. Ebeveynlerin test sonucunu mutlaka isteyin.

İrlanda Seteri nasıl beslenmeli?

Yavrulukta büyük ırklar için hazırlanmış dengeli bir yavru maması, yetişkinlikte ise enerji harcamasına göre ölçülen dengeli bir mama verilir. Mide dönmesi riski nedeniyle günlük miktar en az iki öğüne bölünmeli, yemek çevresinde yoğun egzersizden kaçınılmalıdır.

İrlanda Seteri ile İrlanda Kırmızı-Beyaz Seteri arasındaki fark nedir?

İkisi ayrı ırklardır. FCI'ye göre İrlanda Seteri, Kırmızı-Beyaz Seter ile düz kırmızı bir köpekten türemiştir ve standart rengi siyahsız kestane kırmızısıdır; yalnız göğüs, boğaz, parmak ve yüzde az beyaza izin verilir. Kırmızı-Beyaz Seter'de ise beyaz zemin üzerinde kırmızı lekeler bulunur. The Royal Kennel Club İrlanda Seteri'nin akrabasına göre daha ince kemikli ve uzun başlı olduğunu yazar.

İrlanda Seteri Türkiye'de bulunur mu?

Bulunur, ama az sayıdadır. Kayıtlı yetiştirici sayısı sınırlı olduğu için bekleme listesine girmek ya da yurt dışındaki FCI'ye bağlı kulüp kayıtlı yetiştiricilerle görüşmek gerekebilir. Barınaklarda ve av köpeği sahiplendirme gruplarında setter tipi köpekler de yuva bekleyebilir.

İrlanda Seteri fiyatı neye göre değişir?

Fiyatı şecere ve kulüp kaydı, ebeveynlerin DNA testleri ve kalça-dirsek tarama belgeleri, çalışma ya da şov hattı, yavrunun yaşı ve aşı kayıtları, yurt dışından getirilme masrafı ve sözleşme koşulları belirler. Belgesiz, ucuz ve acele satılan yavrulara karşı dikkatli olun.

Kaynaklar

Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 29 Ekim 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.