Kedi şeker hastalığı: belirtileri, tedavisi ve evde bakım

Pankreas, kandaki şekerin (glikoz) hücrelere girmesini sağlayan insülin hormonunu üretir. Kedilerde diyabet çoğunlukla insanlardaki tip 2 diyabete benzer: hücreler insüline direnç gösterir, zamanla pankreastaki insülin üreten hücreler de yorulur [1][2].

Glikoz hücrelere giremeyince kan şekeri yükselir, fazlası idrarla atılır ve beraberinde suyu da sürükler. Kedi bu yüzden çok idrar yapar ve kaybettiği suyu yerine koymak için çok su içer. Hücreler enerji alamadığı için kedi iştahlı olsa da kilo verir [1].

Risk en çok kilolu, hareketsiz, kısırlaştırılmış erkek ve yedi yaşın üzerindeki kedilerde artar. Bazı ilaçlar (özellikle uzun süreli kortizon tedavisi), pankreatit ve bazı hormon hastalıkları da diyabeti tetikleyebilir [2][3]. Kilo kontrolü için kedi ve köpekte kilo verme rehberine bakabilirsiniz.

Kedilerde tedavinin temeli, veteriner hekimin seçtiği insülinin deri altına düzenli enjeksiyonudur. Enjeksiyon ince bir iğneyle yapılır ve çoğu kedi buna kısa sürede alışır. İnsülinin türü ve miktarı yalnız hekim tarafından belirlenir; ölçümlere göre zaman içinde değiştirilir, sahibi kendi başına artırıp azaltmaz [1][2].

Beslenme tedavinin ikinci ayağıdır: protein oranı yüksek, karbonhidratı düşük mamalar kan şekerini dengelemeye yardım eder. Kuru mamadan yaş mamaya geçmek çoğu kedide karbonhidratı azaltır. Kilolu kedide yavaş ve kontrollü kilo kaybı hedeflenir; hızlı zayıflatma kedilerde karaciğer yağlanmasına yol açabileceği için tehlikelidir [2][3].

Öğün ve enjeksiyon saatlerinin her gün aynı olması, ölçümlerin anlamlı olmasını sağlar. Ayrıntılı mama seçimi için kedi ne yer rehberine bakabilirsiniz.

Diyabetli kedinin bakımı büyük ölçüde evde yürür ve sahibin gözlemleri tedavinin ayarlanmasında en değerli bilgidir. Basit bir defter ya da telefon notu yeterlidir: her gün insülin saati, yediği mama miktarı, su kabına koyduğunuz ve kalan su, kum kabındaki idrar topaklarının sayısı ve büyüklüğü, kedinin genel enerjisi [1][2].

Bazı veteriner hekimler sahiplerine evde kulak ucundan ya da pati yastığından küçük bir damla kanla şeker ölçmeyi öğretir; bu yöntem klinik stresinin yol açtığı yanıltıcı yüksek değerleri önler. Evde ölçüm yapılacaksa cihazın kediler için uygun olup olmadığını ve ölçüm saatlerini hekiminize sorun; ölçüm sonucuna göre tedaviyi kendi başınıza değiştirmeyin [2][3].

Bazı kliniklerde deriye yapıştırılan ve birkaç gün boyunca sürekli ölçüm yapan sensörler de kullanılır. Hangi yöntemin seçildiğinden bağımsız olarak amaç, kan şekerinin gün içindeki seyrini görmek ve insülini güvenli aralıkta tutmaktır [3].

Tedavi edilmeyen diyabette vücut enerji için yağları yakmaya başlar ve kanda keton adı verilen asidik maddeler birikir. Diyabetik ketoasidoz denen bu durum kusma, yememe, sıvı kaybı ve bilinç bulanıklığıyla seyreder ve hayatı tehdit eder; yoğun bakım gerektirir [1][3].

Uzun süre yüksek seyreden kan şekeri arka bacaklardaki sinirleri etkileyebilir: kedi topuk üstüne basarak, alçak yürür. Bu diyabetik nöropati, şeker kontrol altına alındıkça çoğu kedide düzelir [1][4].

Diyabetli kedilerde idrar yolu enfeksiyonları da daha sıktır, çünkü şekerli idrar bakterilerin üremesini kolaylaştırır. Belirti vermeyen enfeksiyonlar bile tedaviyi zorlaştırabildiği için düzenli idrar kontrolü önerilir [3]. Kedilerde idrar yolu sorunları için kedi idrar yolu rehberine bakın.