Davranış

Davranış: bu bölümde neler var?

Kedinin yoğurması, hırlaması, ısırması ya da köpeğin uluması çoğu zaman bir derdi anlatmanın yoludur. Bu bölümdeki yazılarda her davranışı üç soruyla ele alıyoruz: neden yapıyor, ne zaman normal sayılır ve ne zaman bir sorunun işareti olabilir. Cevapları Cats Protection, International Cat Care, Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi, ASPCA ve AKC gibi veteriner fakülteleri ile hayvan refahı kuruluşlarının yayımladığı rehberlerden derliyoruz; her yazının sonunda kaynaklar numarayla yer alır.

Davranışı okurken önce bağlama bakmak gerekir. Aynı ses ya da hareket oyun sırasında başka, korku ya da ağrı anında başka bir anlam taşır. Kulakların ve kuyruğun duruşu, göz bebeklerinin büyüklüğü, hayvanın geri çekilmeye çalışıp çalışmadığı en güvenilir ipuçlarıdır. Örneğin hırlama ve tıslama bir saldırı değil, "bana yaklaşma" uyarısıdır; uyarıyı cezalandırmak yerine hayvana alan tanımak güveni korur.

Ani başlayan bir davranış değişikliği, özellikle yaşlanan ya da daha önce sakin olan bir hayvanda, çoğu zaman sağlıkla ilgilidir. Ağrı, diş sorunları, işitme ya da görme kaybı saldırganlığa, aşırı seslenmeye ya da saklanmaya yol açabilir. Bu yüzden yazılarımızda "ne zaman veterinere" başlığını ayrıca veriyoruz. Ceza, bağırma ya da fiziksel müdahale davranışı düzeltmez, korkuyu büyütür; kaynakların ortak önerisi ödülle çalışmak, ortamı düzenlemek ve gerekirse veteriner hekim ya da davranış uzmanına danışmaktır.

Evde davranışı izlerken kısa notlar tutmak çok işe yarar: davranış ne zaman başladı, günün hangi saatinde, kimin yanında ve hangi olaydan sonra görülüyor? Bu notlar veteriner hekimin ağrı ya da hastalık olasılığını değerlendirmesini kolaylaştırır. Kediler için ortamı zenginleştirmek de pek çok sorunu azaltır. International Cat Care; her kedinin yiyecek, su, tuvalet, tırmanma ve saklanma yeri gibi temel kaynaklarına başka bir kediyle yarışmadan ulaşabilmesini önerir. Köpeklerde ise günlük yürüyüş, koklama fırsatı ve kısa eğitim oyunları can sıkıntısından doğan havlama ve uluma gibi davranışları belirgin biçimde azaltabilir.

Aradığınız davranışı listede bulamazsanız sağlık ve bakım rehberimizdeki konulara ve ırk sayfalarındaki karakter bölümlerine de bakabilirsiniz: ırkın enerji düzeyi ve sosyal ihtiyacı, pek çok davranışın nedenini açıklar.