Kedi neden ısırır? Sevilirken, oyunda ve korkunca ısırmanın nedenleri

Kedi çoğunlukla korktuğu, aşırı uyarıldığı, av içgüdüsünü yanlış hedefe yönelttiği ya da ağrı çektiği için ısırır. Cats Protection, kedinin ısırmak için genellikle iyi bir nedeni olduğunu ve “birden, sebepsiz” görünen ısırıklardan önce bile çoğu zaman gözden kaçmış işaretler bulunduğunu yazar. Cornell Üniversitesi Kedi Sağlığı Merkezi de saldırganlığın kedilerde oldukça sık görülen bir davranış sorunu olduğunu ve nedenlerinin karmaşık olabildiğini belirtir.

Isırmayı azaltmanın ilk adımı nedeni doğru bulmaktır, çünkü her nedenin çözümü farklıdır. Korkan kediye alan tanınır, oyunda ısıran kedinin av isteği oyuncağa yönlendirilir, sevilirken ısıran kedide sevme süresi kısaltılır, ağrıdan ısıran kedi ise veteriner hekime götürülür. Aşağıda bu nedenleri tek tek ele alıyoruz:

Sevilirken ısıran kedi büyük olasılıkla aşırı uyarılmıştır ya da sevmenin ne zaman biteceğine kendisi karar vermek istemektedir. Cornell bu davranışı “sevilmeye bağlı saldırganlık” olarak adlandırır; nedeninin tam bilinmediğini, ama aşırı uyarılmanın ve kedinin temasın süresini kontrol etme isteğinin olası açıklamalar olduğunu yazar. Kucağınızda mırlayarak yatan kedinin birden elinizi ısırması bu yüzden şaşırtıcı ama sık görülen bir durumdur.

Bu kediler çoğu zaman önceden uyarır. Cornell'e göre ısırmadan hemen önce göz bebekleri büyür, kuyruk kırbaç gibi sallanır ve kulaklar geriye döner. Bu işaretleri gördüğünüz anda elinizi çekmek, ısırığın çoğunu önler. Cats Protection, çoğu kedinin gün içinde birkaç dakikalık kısa sevme ve oyun aralarından hoşlandığını, çoğunun karnının okşanmasını sevmediğini yazar ve hafif okşamalarla, baş ve çene kaşımayla başlamayı önerir. Cornell de istenmeyen tutma ve sevmeden kaçınmayı, kediyi kısa ve hafif sevme sırasında sakin kaldığı için mama ödülüyle ödüllendirmeyi ve süreyi zamanla yavaşça uzatmayı tavsiye eder.

Kediniz önce yalayıp sonra ısırıyorsa durum benzerdir. Cats Protection, yalamanın kediler için bağ kurma davranışı olduğunu, ama ısırmayla birlikte geliyorsa kedinin aşırı heyecanlandığını gösterdiğini belirtir. Böyle bir anda kediyi bir süre kendi hâline bırakmak en iyisidir. Kedinin mırlaması her zaman “devam et” anlamına gelmez; mırlamanın farklı anlamlarını kediler neden mırlar rehberimizde anlattık.

Oyunda ısıran kedi, av içgüdüsünü uygun bir av bulamadığı için elinize ya da ayağınıza yöneltmektedir. Cats Protection, kedilerin doğuştan avcı olduğunu, gizlenip yakalamaktan hoşlandığını ve uygun oyuncakları olmadığında sahibine pusu kurabildiğini yazar. Kurum, kolunuza sarılıp ısıran ve aynı anda arka ayaklarıyla tekmeleyen kedinin büyük bir avı yakalarken yaptığı klasik hareketi tekrarladığını anlatır.

Bu alışkanlık çoğu zaman yavrulukta başlar. Cats Protection'a göre yavru kedi, iki ile yedi haftalık arasındaki sosyalleşme döneminde parmak ve ayak parmaklarıyla oynamaya teşvik edilirse insan elini oyuncak olarak görmeyi öğrenir ve dişleri ile pençeleri sertleştiğinde de saldırmayı sürdürür. Cornell, kardeşleriyle büyümeyen ya da oyun fırsatı az olan genç kedilerde oyun saldırganlığının daha sık görüldüğünü, çünkü ne kadar sert ısırdığını kardeşlerinin tepkisinden öğrenemediğini belirtir.

Çözüm oyunu yasaklamak değil, doğru hedefe yönlendirmektir. Elinizi ya da ayağınızı asla oyuncak gibi kullanmayın; kediyle olta tipi ya da tekmeleyebileceği büyük oyuncaklarla oynayın. Cornell, kediyi oyalamak için kullanılan nesnenin elinizden uzakta tutulmasını ve sert oyuna oyunu bitirerek karşılık verilmesini önerir. Hangi oyuncağın hangi kediye uyduğunu kedi oyuncakları rehberimizde anlattık.

Korkan kedi önce kaçıp saklanmak ister ve ancak kaçamayacağını düşündüğünde son çare olarak ısırır. Cats Protection, bu noktaya gelmeden önce kedinin tıslama, yere çömelme, kulakları yatırma, gözleri iri açma, sırtını kamburlaştırma, kuyruğunu germe, bıyıklarını öne yöneltme ve tüylerini kabartma gibi işaretler verdiğini yazar. Bu işaretleri gördüğünüzde yapılacak en doğru şey kediyi rahat bırakmak ve güvenli bir yere çekilmesine izin vermektir.

Kedinin kızgınlığı her zaman size yönelik değildir. Cornell, pencereden bir sokak kedisi görmek, yüksek bir ses ya da evdeki başka bir kediyle kavga gibi bir uyarana doğrudan tepki veremeyen kedinin saldırganlığını yakındaki bir insana ya da kediye yöneltebildiğini anlatır. Cats Protection da evde anlaşamadığı bir kedinin ya da bölgesine giren bir komşu kedinin yarattığı stresin size yönelen ısırığa dönüşebileceğini belirtir. Bu durumda çözüm, kediyi değil tetikleyiciyi yönetmektir: perdeyi çekmek, kavgaları önlemek, her kediye ayrı mama, su ve kum kabı sağlamak.

Cornell, korkudan saldıran kediyi teselli etmeye çalışmamayı ve fiziksel cezadan kesinlikle kaçınmayı öğütler; ceza kedinin korkusunu ve saldırganlığını artırabilir. Bıyıkların öne dönmesi gibi ince işaretleri okumak için kedi bıyıkları ne işe yarar yazımıza, tırmalamayla birlikte görülen gerginlik için kedi tırmalama rehberimize bakabilirsiniz.

Daha önce ısırmayan bir kedi birden ısırmaya başladıysa ilk düşünülecek şey ağrı ya da bir hastalıktır. Cats Protection, ısırma yeni bir davranışsa kedinin ağrı çekiyor olabileceğini ve veteriner hekime danışmak gerektiğini yazar. Cornell de saldırgan bir kediyle çalışmanın ilk adımının tıbbi bir nedeni dışlamak olduğunu, tiroid bezinin aşırı çalışması, eklem kireçlenmesi, diş hastalıkları ve sinir sistemi sorunları gibi hastalıkların saldırganlığa yol açabildiğini belirtir.

Ağrıya bağlı ısırmada kedi genellikle belli bir yerine dokunulduğunda, kaldırıldığında ya da belli bir hareketi yaparken tepki verir. Cornell, eklem kireçlenmesi olan kedinin eklemlerine dokunulmasına tısladığını, ısırdığını ya da tırmaladığını örnek verir. Ağız içindeki sorunlar da kediyi huysuzlaştırabilir; ağız ve diş sağlığını diş bakımı rehberimizde anlattık. Kedinizin davranışında ani bir değişiklik görürseniz, ısırığı bir eğitim sorunu saymadan önce veteriner muayenesi yaptırın.

Yavru kedi ısırması, oyunla öğrenilen bir davranıştır ve doğru oyunla büyük ölçüde geçer. Yavrular ne kadar sert ısırdıklarını kardeşleriyle oynarken öğrenir: Cornell'e göre biri çok sert ısırınca kardeşi oyunu keser ya da karşılık verir ve yavru bu dersi alır. Tek başına büyüyen ya da çok erken annesinden ayrılan yavrularda bu öğrenme eksik kalabilir.

Bu yüzden yavruyla oynarken elinizi oyuncak gibi kullanmamak, en baştan oyuncakla oynamak ve sert ısırıkta oyunu sakince bitirmek gerekir. Cornell, yavruya ya da kediye oyun sırasında dokunarak ceza vermenin onu insanlardan korkutabileceğini ya da bunu oyun sanıp ödül olarak algılayabileceğini yazar. Evdeki ilk haftaların düzenini, oyun ve dinlenme dengesini yavru kedi bakımı rehberimizde bulabilirsiniz.

Kedi ısırdığında önce sakin ve hareketsiz kalın, sonra kediden uzaklaşın ve deri delindiyse yarayı hemen sabun ve ılık suyla yıkayın. Cats Protection, ani hareketlerin ve yüksek sesin kediyi daha da korkutup yeniden ısırmasına yol açabileceğini yazar. Yara yıkandıktan sonra hafifçe kurulanır ve temiz bir pansumanla kapatılır; enfeksiyon belirtisi gelişir ya da yara iyileşmezse tıbbi yardım alınır.

Hayvan ısırıkları küçük görünse de enfeksiyon riski taşır. NHS, ısırık yerinde ısınma, şişlik, kızarıklık, akıntı ya da kötü koku görülürse, ateş yükselirse ve el, ayak, yüz ya da baş ısırıldıysa sağlık hizmetine başvurulmasını; yara derin ya da büyükse veya kanama durmuyorsa acil servise gidilmesini önerir. NHS'ye göre hekim yarayı temizler, gerekirse enfeksiyonu önleyecek tedaviyi başlatır ve tetanoz ile kuduz riskini değerlendirir.

Türkiye'de de kural aynıdır: deriyi delen bir ısırıkta, özellikle kedinin aşı durumunu bilmiyorsanız ya da kedi sahipsizse, aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun ve kuduz riskini hekime değerlendirtin. Konuyu kuduz aşısı rehberimizde ayrıca anlattık. Kedi tırmığı ve ısırığıyla bulaşabilen bir enfeksiyonu kedi tırmığı hastalığı sayfamızda, köpek ısırığında yapılacakları köpek ısırığı rehberimizde bulabilirsiniz.