Yeşil İguana

İguana, Orta ve Güney Amerika'nın tropikal ormanlarında ağaçlarda yaşayan, iri ve otçul bir kertenkeledir. Evcil hayvan olarak en çok bilinen tür yeşil iguanadır (Iguana iguana). Animal Diversity Web, yetişkinlerin kuyruk dahil 1,5 metreyi aşabildiğini kaydeder. Güçlü kuyruğu, boğazındaki gerdanı ve başının üstündeki ışığa duyarlı parietal gözüyle tanınır.

Evet, iguana bir sürüngendir; kertenkeleler grubunda iguanagiller ailesindendir. Memeli değildir, soğukkanlıdır ve vücut ısısını dışarıdan aldığı güneş ya da lamba ısısıyla düzenler. Bu yüzden evde güneşlenme lambası ve UVB ışığı olmadan sağlıklı yaşayamaz. Yumurtayla çoğalır; derisi pullarla kaplıdır ve yavrular yumurtadan bağımsız olarak çıkar.

Yeşil iguana doğada Meksika'dan Paraguay ve güneydoğu Brezilya'ya kadar uzanan tropikal ormanlarda, ağaç tepelerinde yaşar. Animal Diversity Web, su kenarındaki ağaçları tercih ettiğini ve iyi yüzücü olduğunu kaydeder. Karayip adalarında da bulunur; Florida ve Hawaii'ye insan eliyle taşınmıştır. Evde ise yüksek, ısıtmalı ve UVB lambalı büyük bir kafeste yaşar.

İguana otçuldur; yaprak, sebze ve az miktarda meyve yer. VCA, yetişkin diyetinin yüzde 80–90'ının kara lahana, şalgam yaprağı, karahindiba gibi kalsiyumdan zengin koyu yeşil yapraklardan oluşmasını, meyvenin yüzde 20'nin altında kalmasını önerir. Böcek, et, yumurta ve kedi-köpek maması verilmez; hayvansal protein böbreklere zarar verebilir.

Yeşil iguana otçuldur. Doğada çoğunlukla yaprak, çiçek ve meyveyle beslenir; Animal Diversity Web gençlerin ilk yıllarında zaman zaman böcek yiyebildiğini kaydetse de evde hayvansal protein önerilmez. VCA, böcek ve yumurta gibi kaynakların yetişkinlerde yüzde 5'in altında kalmasını, kedi ve köpek mamasının ise hiç verilmemesini önerir.

Yeşil iguana iyi bakımla 10–15 yıl yaşar; VCA 25 yıla ulaşanların da bildirildiğini belirtir. Merck'in tablosu bakım altında ortalama 5–15 yıl verir. Ömrü en çok kısaltan etkenler eksik UVB, yanlış beslenme ve küçük kafestir. Metabolik kemik hastalığı özellikle iki yaşından küçük iguanalarda sık görüldüğü için ilk yıllar kritiktir.

Yeşil iguana kuyruk dahil 1–1,5 metreye kadar büyür. VCA iri erkeklerin 1,8 metreye ve 7–9 kilograma ulaşabildiğini belirtir. Animal Diversity Web yumurtadan yeni çıkan yavruların 17–25 cm olduğunu kaydeder. Boyun yarıdan fazlası kuyruktur. Bu büyüme birkaç yıl sürer; kafes de iguana büyüdükçe genişletilmelidir.

Evet, ama bukalemun kadar hızlı ve çarpıcı değil. Animal Diversity Web'e göre iguananın rengi ruh hâline, sıcaklığa, sağlığına ve sosyal konumuna göre değişir. Üşüyen ya da stresli iguana koyulaşabilir; erkekler kur döneminde turuncu ya da altın tona bürünebilir. Yavrular parlak yeşildir, yaş ilerledikçe renk solar ve düzleşir.

Evet, ama yalnız deneyimli ve hazırlıklı sahipler için. VCA iguanaların küçük çocuklu evler için uygun olmadığını, bilgili sürüngen meraklılarına uygun olduğunu belirtir. Yetişkin iguana bir odanın bir bölümünü kaplayacak kadar büyük, yüksek bir kafes, güneşlenme lambası, UVB ve her gün taze yeşillik ister. Bunlar sağlanamıyorsa daha küçük bir sürüngen seçilmelidir.

Evet, Türkiye'de iguana beslemek yasak değildir. Yeşil iguana CITES Ek II'de listelidir; bu, uluslararası ticaretinin izinli ve belgeli yapılması gerektiği anlamına gelir. Biz yalnız bakım altında üretilmiş ya da yasal yollarla getirilmiş hayvanların edinilmesini, satıcıdan belge istenmesini öneriyoruz. İguana hiçbir koşulda doğaya bırakılmamalıdır.

Hayır, yeşil iguana zehirli değildir. Ancak keskin dişleri, uzun tırnakları ve güçlü kuyruğuyla yaralayabilir; VCA, kışkırtılan ya da alanını koruyan iguanaların acı veren ısırıklar yapabildiğini belirtir. Asıl sağlık riski Salmonella bakterisidir: iguanaya, kafesine ya da kaplarına dokunduktan sonra eller sabunla yıkanmalı, küçük çocuklar temas etmemelidir.

Evet, kışkırtıldığında ya da alanını korurken ısırabilir. VCA, doğadan yakalanmış ya da iyi sosyalleşmemiş iguanaların, özellikle cinsel olgunluğa ermiş erkeklerin saldırgan ve bölgeci olabildiğini, acı veren ısırıklar yapabildiğini belirtir. Gerdanın açılması, başın sallanması ve kuyruk kırbacı uyarı işaretidir. Düzenli ve sakin temas ısırık riskini azaltır.

Evet, iguana yumurtayla çoğalır ve dişiler erkek olmadan da yumurta üretebilir. Animal Diversity Web bir seferde ortalama 10–30, en çok 65 yumurta bildirir; yumurtalar toprağa kazılan yuvada 29–33 °C'de 90–120 günde açılır. Evde yumurtlama kabı ve yeterli kalsiyum yoksa yumurta tıkanması gelişebilir; bu durum acil veteriner muayenesi gerektirir.

Cinsiyet çoğunlukla cinsel olgunluktan sonra belirginleşir. Animal Diversity Web'e göre erkeklerde boğazdaki gerdan daha gelişmiştir; erkekler genellikle daha iri başlı ve daha uzun sırt dikenlidir. Animal Diversity Web dişilerin 2,5–5, erkeklerin 3–5 yaşında olgunlaştığını kaydeder. Genç iguanalarda kesin ayrım için sürüngenlere bakan bir veteriner hekime danışmanızı öneriyoruz.