Boer
Diğer adları: Boer keçisi, Boer goat, Africander keçisi
EtçiHızlı büyüyenDoğurgan
Boer, Güney Afrika'nın Doğu Kap bölgesinde et için geliştirilmiş, dünyanın en bilinen etçi keçi ırkıdır. Gelişmiş tipi beyaz gövdeli ve kızıl başlıdır; geniş göğsü, kaslı yapısı ve hızlı büyümesiyle tanınır. FAO verilerine göre doğumların yarısı ikizdir. Kurak bölgelerde en iyi sonucu verir; sütü yavrusunu büyütmeye yeter ama sağım için yetiştirilmez.
- Köken
- Güney Afrika, Doğu Kap; geliştirilmiş tip 1920'ler (FAO)
- Kullanım
- Et; deri ve süt ikincil ürün
- Ağırlık
- Erkek 120–140 kg, dişi 70–90 kg (FAO)
- Görünüş
- Beyaz gövde, kızıl baş; sarkık geniş kulak; kısa sert tüy
- Doğurganlık
- Doğumların %50'si ikiz, %7'si üçüz; batın 1,64 (FAO)
- İklim
- Kurak bölgelerde en iyi sonuç (FAO)
Boer nasıl bir çiftlik hayvanı?
Boer, Güney Afrika'da geliştirilmiş etçi bir keçi ırkıdır. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) Afrika keçi ırkları üzerine yayını, ırkın Güney Afrika'nın Doğu Kap (Eastern Cape) eyaletinde geliştirildiğini, "Boer" adının 19. yüzyılın ortalarından itibaren kısa tüylü yerli keçileri ithal Ankara (Angora) keçilerinden ayırmak için kullanıldığını yazar. FAO'ya göre ırkın yapısı ve rengi, Hollanda ve Hint kökenli keçilerin yerel Bantu keçileriyle melezlendiğini düşündürür; bugünkü "geliştirilmiş" (improved) tip 1920'lerden kalmadır ve ırk birliği 1959'da kurulmuştur.
FAO Boer içinde birkaç tip sayar: sıradan, uzun tüylü, boynuzsuz, yerli ve "geliştirilmiş" (Ennobled) tip. Dünyada Boer denince akla gelen, ikincisidir: FAO'ya göre geliştirilmiş tip beyaz gövdeli, kızıl başlı ve boynunun bir kısmı kızıldır; yüzde geniş beyaz bir akıtma tercih edilir. Baş güçlü, alın belirgin ve profil dışbükeydir; kulaklar orta uzunlukta, geniş ve sarkıktır. Göğüs geniş ve derin, sağrı geniş ve uzun, bacaklar güçlü ve görece kısadır. Tüyler kısa ve serttir.
Boer'i dünyaya yayan, hızlı büyümesi ve yüksek doğurganlığıdır. FAO'ya göre ilk oğlaklama 12 ayda, oğlaklama aralığı 12 aydır; doğumların yüzde 43'ü tek, yüzde 50'si ikiz, yüzde 7'si üçüzdür ve batın büyüklüğü ortalama 1,64'tür. Ohio State University Extension ırkta yüzde 200'lük oğlak oranlarının yaygın olduğunu, belirli bir üreme mevsimi olmadığı için iki yılda üç oğlaklamanın mümkün olduğunu belirtir. Irk ABD'ye 1993'te Avustralya ve Yeni Zelanda üzerinden gelmiştir (Ohio State).
Büyüme değerleri etkileyicidir, ama koşula bağlıdır. FAO'nun derlediği Güney Afrika verilerinde doğum ağırlığı 3,0–5,0 kg arasındadır; erkek oğlaklar 100 günde 30–33 kg, 6 ayda 40–50 kg, 12 ayda 92 kg'a ulaşabilir. Yetişkin ağırlığı FAO'ya göre erkekte 120–140 kg, dişide 70–90 kg'dır. Karkas randımanı 8–10 aylıkta yüzde 48, erginlikte yüzde 56–60'tır. FAO aynı yerde önemli bir uyarı yapar: geliştirilmiş tip Güney Afrika dışında çok zor koşullarda iyi performans göstermez ve Güney Afrika dışındaki veriler genellikle belirgin biçimde daha düşük verim gösterir.
Boer bir süt ırkı değildir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Keçi Yetiştiriciliği yayını, yerli keçilerde laktasyonun genelde 3–5 ay, Boer gibi etçi ırklarda 3–4 ay, sütçü ırklarda 7–8 ay sürdüğünü yazar. FAO da Boer'de laktasyonu 120 gün olarak verir; sütü oğlakları büyütmek için kullanılır. Türkiye'de Boer, yerli keçilerin et verimini artırmak için yapılan melezleme çalışmalarında da kullanılır: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde yürütülen bir çalışmada (Bolacalı ve ark., 2017) Boer x Kıl keçisi melezi oğlakların vücut ölçülerinin saf Kıl keçisi oğlaklarından daha iyi olduğu bulunmuştur.
Biz bu sayfada Boer'in tarihini, tiplerini, büyüme ve et verimini, barınak ve mera ihtiyacını, beslenmesini, sağlık risklerini ve damızlık alırken dikkat edilecekleri kaynaklarıyla anlatıyoruz. Diğer keçi ırklarıyla karşılaştırmak isteyenler Kıl keçisi, Honamlı, Saanen, Kilis keçisi ve Malta keçisi sayfalarımıza; bütün çiftlik hayvanları için çiftlik hayvanları sayfamıza bakabilir.
Boer özellikleri
| Köken | Güney Afrika, Doğu Kap eyaleti; Hollanda ve Hint keçileri ile yerel Bantu keçilerinin melezi olduğu düşünülür [1] |
|---|---|
| Geliştirilmiş tip ve birlik | Geliştirilmiş tip 1920'lerden; ırk birliği 1959 [1] |
| Tipler | Sıradan, uzun tüylü, boynuzsuz, yerli ve geliştirilmiş (Ennobled) [1] |
| Renk | Geliştirilmiş tipte beyaz gövde, kızıl baş ve boynun bir kısmı; yüzde geniş beyaz akıtma tercih edilir [1] |
| Baş ve kulak | Güçlü baş, belirgin alın, dışbükey profil; orta uzun, geniş, sarkık kulaklar [1] |
| Boynuz | Her iki cinsiyette olabilir ya da olmayabilir; erkekte güçlü ve orta uzunlukta, dişide daha ince ve pala biçimli [1] |
| Yükseklik | 75–80 cm [1] |
| Yetişkin ağırlığı | Erkek 120–140 kg, dişi 70–90 kg [1] |
| Doğum ağırlığı | 3,0–5,0 kg (tek 4,5 kg, ikiz 3,9 kg, üçüz 3,5 kg) [1] |
|---|---|
| Erkek oğlak büyümesi | 100 günde 30–33 kg, 6 ayda 40–50 kg, 12 ayda 92 kg (Güney Afrika verisi) [1] |
| Doğum tipi | Tek %43, ikiz %50, üçüz %7; batın büyüklüğü 1,64 [1] |
| İlk oğlaklama ve aralık | İlk oğlaklama 12 ay; oğlaklama aralığı 12 ay [1] |
| Üreme mevsimi | Belirli bir mevsimi yok; iki yılda üç oğlaklama mümkün [2] |
| Laktasyon | 120 gün (FAO); etçi ırklarda 3–4 ay (Bakanlık) [1] |
| Karkas randımanı | 8–10 aylıkta %48; erginlikte %56–60 [1] |
| Uyum | Kurak bölgelerde en iyi; geliştirilmiş tip Güney Afrika dışında çok zor koşullarda iyi performans göstermez [1] |
| ABD'ye girişi | 1993, Avustralya ve Yeni Zelanda üzerinden [2] |
Boer karakteri
Kaynaklar Boer'in mizacı hakkında ayrıntılı bir ölçek vermez; biz de bu yüzden uysal ya da huysuz diye bir değerlendirme yapmıyoruz. Ohio State University Extension genel olarak tekelerin üreme döneminde saldırgan olabildiğini ve güçlü koku yaydığını, keçilerin ise güçlü koku üretmediğini belirtir. Boer tekeleri iri ve güçlü hayvanlardır; FAO'ya göre yetişkin erkekler 120–140 kg'a ulaşabilir ve güçlü boynuzlara sahiptir. Bu yüzden tekelerle çalışırken sağlam bölmeler ve dikkat gerekir. Ohio State, Boer keçisinin erken gelişen bir oğlağı büyütmeye yetecek kadar süt verdiğini yazar; analık bu ırkta verimin temelidir.
- Et verimi
- Büyüme hızı
- Doğurganlık
- Süt verimi
- Zor koşullara dayanıklılık
Ölçekler ırk birlikleri, Bakanlık ve üniversite kaynaklarındaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her hayvan kendine özgüdür.
Boer renkleri
Beyaz gövde, kızıl baş
Geliştirilmiş Boer'in tipik rengidir. FAO'ya göre baş ve boynun bir kısmı kızıl, gövde beyazdır; yüzde geniş beyaz akıtma tercih edilir.
Diğer tiplerde değişken renklerstandart dışı
FAO sıradan, uzun tüylü, boynuzsuz ve yerli tipleri de sayar; kaynak bu tiplerin renklerini ayrıca tanımlamaz.
Kendini bul
Boer kime uygun?
Üretici ve hobi yetiştiricisi gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.
Uygun3 durum
- Et için keçi yetiştireceğim
Ana ürünü ettir; FAO erginlikte karkas randımanını %56–60 olarak verir.
Çok soruluyor - Yerli keçilerimi melezleyip et verimini artırmak istiyorum
Boer x Kıl melezi oğlakların vücut ölçüleri saf Kıl oğlaklarından iyi bulunmuştur.
- Kurak bir bölgedeyim
FAO'ya göre Boer kurak bölgelerde en iyi sonucu verir.
Dikkat ister1 durum
- Ek yem vermeden zor koşullarda yetiştireceğim
FAO geliştirilmiş tipin çok zor koşullarda iyi performans göstermediğini yazar.
Uygun değil1 durum
- Süt için keçi istiyorum
Laktasyon kısadır; süt esas olarak oğlakları büyütmek için kullanılır.
Kısaca
Kimler için ideal: Boer, et için keçi yetiştirenler, yerli keçilerde melezlemeyle et verimini artırmak isteyenler, kurak bölgelerde iyi barınak ve dengeli besleme sağlayabilen üreticiler ve yüksek doğurganlıktan yararlanmak isteyen planlı işletmeler için uygundur.
Kimler için zor: Süt için keçi arayanlar için doğru seçim değildir; laktasyon kısadır ve süt oğlakları büyütmek için kullanılır. Ek yem ve barınak vermeden zor koşullarda yetiştirmeyi düşünenler, iri ve güçlü tekelerle çalışma deneyimi olmayanlar ve tek bir keçiyi bahçede tutmak isteyenler için de uygun değildir.
Boer evde bakımı zor mu?
Ev hayatı panosu: kaynaklardaki değerlendirmelerden. “Kime uygun?” bölümünde seçtiğin durumla ilgili gösterge vurgulanır.
Boer et üretimi için yetiştirilen iri bir keçidir; bakımı barınak, mera, dengeli besleme ve sürü sağlığı düzeni ister. Hızlı büyüme ve yüksek doğurganlık, ancak iyi beslenme ve sağlık yönetimiyle elde edilir; FAO Güney Afrika dışındaki verilerin genellikle belirgin biçimde daha düşük verim gösterdiğini, geliştirilmiş tipin çok zor koşullarda iyi performans göstermediğini yazar. Bakanlığın Keçi Yetiştiriciliği yayını ağıllarda her teke ve keçi için 2 m², çepiç için 1,4 m², oğlak için 0,7 m² taban alanı ve keçi başına günde 15 litre su önerir; Boer gibi iri bir ırkta bu değerlerin altına inmemek gerekir.
Keçi sürü hayvanıdır; bir Boer'i tek başına bahçede tutmak doğru değildir. Keçiler kulak küpesiyle tanımlanır ve kayıt altına alınır; ithal ya da melez damızlıkta belge ve kayıt kuralları ayrıca önem taşır. Kurallar ve olası destekler zaman zaman değiştiği için başlamadan önce il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden güncel durumu doğrulayın.
Boer bakımı
Keçi ve teke başına 2 m², çepiç 1,4 m², oğlak 0,7 m²; kuru ve havadar ağıl (Bakanlık).
Ohio State iç parazit kontrolünü keçilerde en önemli sağlık konusu sayar ve dönüşümlü otlatmayı önerir.
Koruyucu sağlık programı veteriner hekimle hazırlanır; salgın hastalıklarda Bakanlık programına uyulur.
İri ve ağır bir ırkta tırnak bakımı ve kondisyon takibi topallığı ve verim kaybını önler.
Ağıl ve barınak
Sürekli
Bakanlığın Keçi Yetiştiriciliği yayını her teke ve keçi için 2 m², 6–12 aylık çepiç için 1,4 m², 0–6 aylık oğlak için 0,7 m² taban alanı; doğum bölmesinde baş başına 2,5 m² ve her 50 hayvana en az 2 m² revir önerir. Doğal havalandırma için 1 m² taban alanına 1,0–2,0 cm² baca açıklığı hesaplanır. FAO'ya göre Boer kurak bölgelerde en iyi sonucu verir; nemli ve rutubetli ağıllar bu ırk için ayrıca risklidir. Tekeler iri ve güçlü olduğu için bölme ve kapılar sağlam yapılmalıdır.
Mera ve dönüşümlü otlatma
Mevsime göre
Ohio State University Extension iç parazit kontrolünü keçilerde en önemli sağlık konusu olarak görür ve parazit yükünü azaltmak için dönüşümlü (rotasyonlu) otlatmayı önerir. Bakanlığın yayınları da keçilerin engebeli arazileri ve genç filizleri sevdiğini, yayılımda koyunlara göre daha hareketli ve seçici olduğunu belirtir. Meraya geçiş ani değil, en az bir haftaya yayılarak yapılmalı; ani yem değişikliği enterotoksemi riskini artırır.
Teke katımı ve oğlaklama
Yıl boyu planlı
FAO'ya göre Boer'de ilk başarılı çiftleşme yaklaşık 168 günlükte görülebilir, ilk oğlaklama 12 ayda, oğlaklama aralığı 12 aydır; kızgınlık döngüsü 22 gün, kızgınlık süresi yaklaşık 26,7 saattir. Ohio State ırkın belirli bir üreme mevsimi olmadığını, iki yılda üç oğlaklamanın mümkün olduğunu yazar. Bakanlık keçilerde gebelik süresini 145–155 gün, ortalama 150 gün olarak verir. Doğumların yarısının ikiz olması (FAO) doğum bölmesinde hazırlıklı olmayı gerektirir; oğlakların ilk saatlerde ağız sütü alması hayatidir.
Erkek oğlakların ayrılması
Büyüme döneminde
FAO'nun verilerine göre Boer'de sperm üretimi yaklaşık 84 günlükte başlar ve ilk başarılı çiftleşme 168 günlükte görülebilir. Bu yüzden istenmeyen gebelikleri önlemek için erkek oğlakları dişilerden zamanında ayırmak gerekir. Damızlık planı yoksa erkeklerin ne zaman ayrılacağını veteriner hekiminiz ya da zooteknistle planlayın.
Tekelerle çalışma
Üreme döneminde
Ohio State University Extension tekelerin üreme döneminde saldırgan olabildiğini ve güçlü koku yaydığını belirtir. FAO'ya göre Boer erkekleri 120–140 kg'a ulaşabilir ve güçlü boynuzludur. Teke bölmesi sağlam olmalı, çocuklar ve deneyimsiz kişiler bu bölmeye girmemelidir.
Boer beslenme ilkeleri
Ana sütü ve sürekli su
Oğlak ilk saatlerde yeterli ağız sütü almalıdır; Bakanlığın yayınları ağız sütündeki koruyucu maddelerin ilk 2 saatte en yüksek düzeyde olduğunu vurgular. FAO'ya göre Boer'de tek doğanlar ortalama 4,5 kg, ikizler 3,9 kg, üçüzler 3,5 kg doğar; ikiz ve üçüzlerde her oğlağın yeterince emdiğinden emin olun. FAO'nun derlediği bir denemede, ek yem verilen ve ikiz emziren Boer keçilerinin günlük süt verimi tek emzirenlerden belirgin biçimde yüksek bulunmuştur; yani iyi beslenen ana ikizlerini daha iyi büyütür.
Kaba ve kesif yem
Boer'in hızlı büyümesi genetik bir potansiyeldir, ama beslemeyle ortaya çıkar. FAO'nun Güney Afrika verilerinde erkek oğlaklar 100 günde 30–33 kg'a ulaşır; FAO aynı yerde Güney Afrika dışındaki verilerin genellikle belirgin biçimde düşük olduğunu not eder. Ohio State besi koşullarında günlük canlı ağırlık artışının tipik olarak günde 0,3–0,4 libre (yaklaşık 135–180 g) olduğunu yazar. Rasyonu kaba yem ağırlıklı kurmak, kesif yemi kademeli artırmak ve ani yem değişikliğinden kaçınmak sindirim sorunlarını azaltır. FAO tercih edilen karkasın 6–15 aylık keçilerden yaklaşık 23 kg olduğunu belirtir.
Keçi başına günde ~15 litre su
Merck Veteriner El Kitabı gebelik toksemisinin gebeliğin son 4–6 haftasında, özellikle ikiz ya da üçüz taşıyan, çok zayıf ya da aşırı yağlı keçilerde görüldüğünü yazar. Boer'de doğumların yarısı ikiz, yüzde 7'si üçüz olduğundan (FAO) bu dönem kritik önemdedir. Ana keçinin kondisyonunu düzenli izleyin; rasyonu veteriner hekiminiz ya da zooteknistle birlikte planlayın. Keçi başına günde yaklaşık 15 litre temiz su (Bakanlık), tuz ve mineral her zaman bulunmalıdır.
Boer eğitimi
Keçide eğitim, sürünün bölmelere ve geçitlere sakin girip çıkması, muayene ve tartım için tutulmaya alışmasıdır. Boer gibi iri bir ırkta bu alışkanlık, hem hayvanın hem çalışanın güvenliği için önemlidir. Oğlaklıktan başlayan kısa ve sakin temaslar, sabit yemleme saatleri ve tartım için tek tek geçirilen bir geçit işi kolaylaştırır.
Ohio State tekelerin üreme döneminde saldırgan olabildiğini belirtir. Tekelerle tek başına ve dar alanda çalışmaktan kaçının; boynuzlu hayvanlarda bölme tasarımına dikkat edin.
Öncelik sırası
- Oğlaklıktan itibaren ellenmeye alıştırma
- Tartım ve muayene için geçit kullanma
- Sabit yemleme saatleri
- Yeni hayvanları sürüye kademeli katma
- Tekelerle güvenli çalışma
Boer egzersiz ve oyun
Günlük ihtiyaç Her gün mera ya da geniş padokta hareket
Keçiler hareketli hayvanlardır; Bakanlığın yayınları keçilerin engebeli arazileri ve genç filizleri sevdiğini, yayılımda koyunlara göre daha hareketli ve seçici olduğunu belirtir. Boer'in ağır gövdesi ve kısa bacakları (FAO) tırnak ve bacak sağlığını önemli kılar; kuru zeminli geniş bir padok ve düzenli otlatma kondisyonu korur. Ohio State parazit yükünü azaltmak için dönüşümlü otlatmayı önerir.
Sevdiği oyunlar
- Dönüşümlü otlatma
- Çalılık ve fundalıkta yayılım
- Kuru zeminli geniş padok
- Taş ya da kütükten tırmanma yerleri
Boer çocuklarla ve diğer hayvanlarla
Çocuklarla
Keçiler ve oğlaklar çocukların ilgisini çeker, ama Boer tekeleri iri, güçlü ve boynuzlu hayvanlardır; Ohio State tekelerin üreme döneminde saldırgan olabildiğini belirtir. Çocuklar teke bölmesine girmemeli, hayvanlarla temastan sonra eller sabunla yıkanmalıdır.
Kedilerle
Kediler ağıl çevresinde genellikle sorun yaratmaz; yem depolarını ve oğlak bölmesini temiz tutmak yeterlidir.
Köpeklerle
Eğitimli çoban köpekleri sürü yönetimine yardım eder. Başıboş köpekler keçileri kovalayıp yaralayabilir, gebe keçilerde yavru atmaya yol açabilir; sürüyü bu köpeklerden koruyun.
Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler
Boer'e özgü bilinen kalıtsal bir hastalık incelediğimiz kaynaklarda öne çıkmaz. Ancak FAO'nun uyarısı önemlidir: geliştirilmiş tip Güney Afrika dışında çok zor koşullarda iyi performans göstermez ve dışarıdaki veriler genellikle belirgin biçimde düşük verim gösterir. Bu, Boer'in iyi barınak, dengeli besleme ve düzenli sağlık programı istediği anlamına gelir. Ohio State University Extension iç parazit kontrolünü keçilerde en önemli sağlık konusu olarak görür, dönüşümlü otlatmayı ve koruyucu sağlık programının veteriner hekimle hazırlanmasını önerir. Merck Veteriner El Kitabı gebelik toksemisinin gebeliğin son 4–6 haftasında, özellikle çoklu yavru taşıyan keçilerde görüldüğünü yazar. Bakanlığın yayınları şap, koyun-keçi vebası, brusella ve çiçek gibi salgın ve zoonoz hastalıklara karşı Bakanlık programına uyulmasını; aşının sürü sağlıklıyken ve gebeliğin ilk 5–7 haftası dışında yapılmasını önerir. Brusella insana bulaşabildiği için yavru atıkları ve çiğ sütle temasta dikkatli olun. Biz bu sayfada ilaç adı ya da doz vermiyoruz; aşı ve tedavi yalnız veteriner hekimin kararıyla yapılmalıdır.
Ohio State iç parazit kontrolünü keçilerde en önemli sağlık konusu sayar; dönüşümlü otlatma ve veteriner hekimle hazırlanan program önerilir.
Merck'e göre gebeliğin son 4–6 haftasında, ikiz ya da üçüz taşıyan keçilerde risk artar; Boer'de çoklu gebelik sıktır.
Bakanlık yem değişikliği ve mera geçişlerinde küçükbaşların enterotoksemiye karşı aşılanmasını önerir; yoğun beside risk artar.
Şap, koyun-keçi vebası, brusella ve çiçek gibi hastalıklarda Bakanlığın aşı programına uyulması zorunludur.
FAO geliştirilmiş tipin Güney Afrika dışında çok zor koşullarda iyi performans göstermediğini yazar; barınak ve besleme bu yüzden önemlidir.
Boer sahiplenmeden önce
Boer'i yalnız hızlı büyüdüğü için değil, barınak, yem ve sağlık düzeniniz bu ırkın potansiyelini taşıyabileceği için seçin. Aşağıdaki sorulara dürüstçe "evet" diyebiliyorsanız doğru yoldasınız.
Kendinize sorun
- Dengeli kaba ve kesif yem sağlayabilir, ani yem değişikliğinden kaçınabilir miyim?
- Keçi başına yeterli ağıl alanı, kuru zemin ve günde 15 litre su sağlayabilir miyim?
- İkiz ve üçüz doğumlara hazırlıklı olabilir miyim?
- Parazit kontrolü ve dönüşümlü otlatma planlayabilir miyim?
- İri ve güçlü tekeler için sağlam bölmelerim var mı?
- Ürettiğim oğlakları pazarlayabileceğim bir kanalım var mı?
İlan seçerken nelere bakılmalı?
- Hayvanları yerinde görün; hareketli, gözleri parlak, burun akıntısı olmayan keçileri seçin.
- Geniş ve derin göğüs, uzun ve geniş sağrı, güçlü bacaklar gibi ırk yapısına bakın (FAO).
- Göz mukozasının rengini kontrol edin; solgunluk iç parazit yükünün işareti olabilir.
- Soy kaydı, büyüme kaydı ve ithal hatlarda belge isteyin.
- Kulak küpesi ve kayıt bilgilerinin hayvanla eşleştiğini kontrol edin.
- Aşı geçmişini ve sürünün brusella ile şap durumunu sorun.
- Tırnakları, dişleri ve kondisyonu kontrol edin; topal hayvanlardan kaçının.
- Görmeden kapora isteyen satıcılardan uzak durun.
Boer nereden sahiplenilir?
Boer damızlığı kayıtlı yetiştiricilerden, keçi yetiştiricileri birliklerinin üyelerinden ve damızlık ithalatı yapan işletmelerden temin edilebilir. Saf ve melez hayvanlar sıkça karıştırıldığı için soy belgesini ve hayvanın saf mı, melez mi olduğunu açıkça sorun. Güncel kayıt ve nakil kurallarını il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden öğrenin.
Boer sahiplenme ve sorumluluk
Boer damızlığı alırken geniş göğüslü, kaslı, bacakları sağlam ve ırk rengini taşıyan hayvanları seçin; soy kaydı ve büyüme kaydı varsa isteyin. İthal ya da ithal hattan gelen damızlıkta belge ve sağlık sertifikalarını kontrol edin. Kulak küpesi ve kayıt bilgilerini, aşı geçmişini ve sürünün brusella durumunu sorun. Yeni hayvanları sürüye katmadan önce ayrı tutup gözlemleyin. Kayıt, nakil ve olası destek kuralları değişebildiği için güncel durumu il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden doğrulayın.
Boer hakkında sık sorulanlar
Boer keçisi nereden gelir?
Boer Güney Afrika'nın Doğu Kap eyaletinde geliştirilmiştir. FAO'ya göre ırkın Hollanda ve Hint kökenli keçilerle yerel Bantu keçilerinin melezlenmesinden geldiği düşünülür; geliştirilmiş tip 1920'lerden kalmadır ve ırk birliği 1959'da kurulmuştur.
Boer adı nereden gelir?
FAO'ya göre Boer adı 19. yüzyılın ortalarından itibaren Güney Afrika'daki kısa tüylü yerli keçileri, ithal edilen Ankara (Angora) keçilerinden ayırmak için kullanılmıştır. Bugün ad, et için geliştirilmiş bu ırkın uluslararası adıdır.
Boer keçisi kaç kilo gelir?
FAO yetişkin erkeklerin 120–140 kg, dişilerin 70–90 kg geldiğini yazar. Bu değerler Güney Afrika'daki geliştirilmiş sürülerden gelir; FAO, Güney Afrika dışındaki verilerin genellikle belirgin biçimde düşük olduğunu not eder.
Boer keçisi ne kadar hızlı büyür?
FAO'nun Güney Afrika verilerinde erkek oğlaklar 100 günde 30–33 kg, 6 ayda 40–50 kg, 12 ayda 92 kg'a ulaşabilir. Ohio State besi koşullarında günlük artışın tipik olarak günde 0,3–0,4 libre (yaklaşık 135–180 g) olduğunu yazar. Büyüme beslemeye sıkı sıkıya bağlıdır.
Boer keçisi kaç oğlak doğurur?
FAO'ya göre doğumların yüzde 43'ü tek, yüzde 50'si ikiz, yüzde 7'si üçüzdür; batın büyüklüğü ortalama 1,64'tür. Ohio State yüzde 200'lük oğlak oranlarının yaygın olduğunu belirtir.
Boer keçisi yılda kaç kez doğurur?
FAO oğlaklama aralığını 12 ay olarak verir. Ohio State ise ırkın belirli bir üreme mevsimi olmadığını ve iki yılda üç oğlaklamanın mümkün olduğunu yazar; bu yoğun bir yönetim ve iyi besleme gerektirir.
Boer keçisi süt verir mi?
Verir ama süt ırkı değildir. FAO laktasyonu 120 gün olarak verir; Bakanlık da Boer gibi etçi ırklarda laktasyonun 3–4 ay sürdüğünü yazar. Süt esas olarak oğlakları büyütmek için kullanılır.
Boer keçisi nasıl tanınır?
Geliştirilmiş tip beyaz gövdeli, kızıl başlıdır; yüzde geniş beyaz akıtma tercih edilir. Baş güçlü ve profil dışbükeydir, kulaklar geniş ve sarkıktır; göğüs geniş ve derin, bacaklar güçlü ve görece kısadır (FAO).
Boer keçisi Türkiye'de yetiştirilir mi?
Evet, özellikle melezleme çalışmalarında kullanılır. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde yapılan bir çalışmada (Bolacalı ve ark., 2017) Boer x Kıl keçisi melezi oğlakların vücut ölçüleri saf Kıl keçisi oğlaklarından daha iyi bulunmuştur. Türkiye'deki saf Boer sayısına dair resmî bir değer bulamadık.
Boer ile Kıl keçisi farkı nedir?
Boer Güney Afrika'da et için geliştirilmiş, beyaz gövdeli ve kızıl başlı, hızlı büyüyen bir ırktır. Kıl keçisi ise Türkiye'nin yaygın, zor koşullara dayanıklı yerli ırkıdır. Melezlemede Boer'in büyüme gücü ile yerli keçinin dayanıklılığı birleştirilmeye çalışılır.
Boer keçisi ne yer?
Mera ve kaba yem ağırlıklı beslenir; hızlı büyüme ve yüksek doğurganlık için dengeli bir rasyon ve gerektiğinde kesif yem gerekir. Ani yem değişikliğinden kaçınılmalı, keçi başına günde yaklaşık 15 litre su (Bakanlık), tuz ve mineral sağlanmalıdır.
Boer keçisi zor koşullara dayanıklı mı?
FAO Boer'in kurak bölgelerde en iyi sonucu verdiğini, ama geliştirilmiş tipin Güney Afrika dışında çok zor koşullarda iyi performans göstermediğini yazar. Yani iyi barınak ve besleme ister.
Boer keçisinde hangi hastalıklar görülür?
Ohio State iç parazitleri keçilerde en önemli sağlık konusu sayar. Gebelik toksemisi (Merck), enterotoksemi ve şap, brusella, çiçek, koyun-keçi vebası gibi salgın hastalıklar da risktir. Sağlık programını veteriner hekimle hazırlayın.
Boer keçisinin eti nasıldır?
FAO karkas randımanının 8–10 aylıkta yüzde 48, erginlikte yüzde 56–60 olduğunu ve tercih edilen karkasın 6–15 aylık hayvanlardan yaklaşık 23 kg olduğunu yazar. Kaynaklar et lezzetine dair ölçülmüş bir değer vermez.
Boer keçisi ABD'ye ne zaman geldi?
Ohio State University Extension'a göre Boer 1980'lerin sonunda Avustralya ve Yeni Zelanda'ya, 1993'te de bu ülkeler üzerinden ABD'ye getirilmiştir.
Kaynaklar
- FAO — Goat Breeds of Africa: Boer (Wilson, R.T., Small Ruminant breeds)
- Ohio State University Extension — Meat Goat Production and Budgeting (AS-14)
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM — Keçi Yetiştiriciliği (PDF)
- Bolacalı, M. ve ark. (2017). Investigation of Some Morphological Traits of Boer x Hair F1 Crossbred and Pure Hair Goat Kids Raised in Semi-Intensive Conditions. International Journal of Morphology 35(4): 1502-1511
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM — Koyun Yetiştiriciliği (PDF)
- MSD/Merck Veterinary Manual — Pregnancy Toxemia in Ewes and Does
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM — Hayvan Hastalıkları ile Mücadele
Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.
