Honamlı Keçisi: Özellikleri, Verimi, Bakımı ve Yetiştiriciliği

Honamlı nasıl bir çiftlik hayvanı?

Honamlı, Akdeniz Bölgesi'nde Toros Dağları'nın eteklerinde, Antalya, Isparta ve Konya üçgeninde yetiştirilen yerli bir keçi ırkıdır. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın (HAYGEM) Yerli Keçi Irkları yayını, ırkın göçer yetiştiricilerin (yörüklerin) uzun yıllardır süren yetiştiricilik tercihleri sonucunda oluştuğunu yazar. Verim yönü "kombine; et, süt ve kıl" olarak tanımlanır. Bilimsel literatürde görece yeni tanımlanmış bir ırktır: Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi'nde 2012'de yayımlanan bir çalışma (Elmaz ve ark.) Honamlıyı "Türkiye'de yeni bir yerli ırk olarak tanımlanan" keçi diye anar.

Honamlı ilk bakışta Kıl keçisine benzer, ama ondan belirgin biçimde iridir. Bakanlığa göre vücut iri, uzun ve yüksek yapılıdır; kaba ve ince kılları Kıl keçisine göre daha kısa, kuyruğu ise daha uzun ve püsküllüdür. Genellikle siyah renklidir; beyaz lekeli, kızıl ve gri hayvanlara da rastlanır. Siyah renklilerde yüzün iki yanında ağza kadar inen kahverengi ya da beyaz akıtmalar bulunur, bacak uçları ve süt aynası çevresi daha açık renklidir. Deri koyu renklidir.

Irkı ayıran başka ayrıntılar da vardır. Bakanlık Honamlının iri cüsseli ve yüksek bacaklı olduğunu, alt çenesinin üst çeneden uzun, gözlerinin belirgin biçimde iri ve canlı, kulaklarının küçük ve kalın, burnunun belirgin biçimde dışbükey olduğunu yazar. Erkek ve dişiler genellikle boynuzludur; tekelerde boynuzlar daha iyi gelişmiştir. Boynuz kendi ekseni etrafında kıvrımlıdır, kulakların çevresinde geriye doğru yay çizer ve uçları aşağı ve öne doğru uzar. Bakanlık ırkı "uysal ve insana çok yakın" diye tanımlar.

Verim değerleri kaynağa ve koşula göre değişir. Bakanlık Honamlı keçisinde laktasyon süt verimini 175 kg, laktasyon süresini 270 gün, kıl verimini 500–600 g ve oğlak verimini 1,9 olarak verir. Ergin canlı ağırlık tekede 97 kg, keçide 72 kg; cidago yüksekliği tekede 91 cm, keçide 85 cm'dir. Bakanlığa göre oğlakların 6 aylık yaştaki karkas ağırlığı 20–23 kg, günlük canlı ağırlık artışı 200–250 g'dır. Burdur, Antalya ve Konya'da ekstansif koşullardaki 7 sürüde yapılan çalışmada (Elmaz ve ark., 2012) ergin keçilerin ortalama canlı ağırlığı 63,5 kg, tekelerin 77,3 kg ölçülmüştür.

Honamlı merada yaşamaya uygun bir ırktır. Bakanlığa göre ırk, Akdeniz Bölgesi'nde yörükler tarafından fundalıklar, çalı formundaki bitkiler, orman içi meralar, anızlar ve nadasa bırakılmış alanlardaki otlarla neredeyse masrafsız biçimde yetiştirilir ve yılın hemen tamamında merada barındırılabilir. Ancak ağız yapısı nedeniyle zayıf meralardan yeteri kadar yararlanamaz; zengin mera ya da ek yemleme imkânı olan işletmelerde başarıyla yetiştirilir. Bu, Honamlı için önemli bir nottur: iri bir keçidir ve iyi beslenmediğinde verim potansiyelini gösteremez.

Biz bu sayfada Honamlının kökenini, görünüşünü, et, süt ve kıl verimini, ağıl ve mera ihtiyacını, beslenmesini, sağlık risklerini ve damızlık alırken dikkat edilecekleri kaynaklarıyla anlatıyoruz. Diğer keçi ırklarıyla karşılaştırmak isteyenler Kıl keçisi, Kilis keçisi, Saanen, Boer ve Ankara keçisi sayfalarımıza; bütün çiftlik hayvanları için çiftlik hayvanları sayfamıza bakabilir.

Honamlı özellikleri

Honamlı temel özellikleri
Yayılma alanı	Akdeniz Bölgesi, Toros Dağları etekleri; Antalya, Isparta ve Konya üçgeni [1]
Oluşumu	Göçer yetiştiricilerin (yörük) uzun yıllardır süren seçimiyle oluşmuş [1]
Verim yönü	Kombine; et, süt ve kıl [1]
Renk	Genellikle siyah; beyaz lekeli, kızıl ve gri de var; yüzde kahverengi ya da beyaz akıtma [1]
Kıl ve kuyruk	Kıllar Kıl keçisinden kısa; kuyruk daha uzun ve püsküllü [1]
Baş yapısı	Alt çene üst çeneden uzun; iri ve canlı gözler; küçük, kalın kulaklar; dışbükey burun [1]
Boynuz	Erkek ve dişiler genellikle boynuzlu; kendi ekseninde kıvrımlı, kulak çevresinde geriye yay çizer [1]

Cidago yüksekliği	Teke 91 cm, keçi 85 cm [1]
Ergin canlı ağırlık	Teke 97 kg, keçi 72 kg [1]
Ergin ağırlık (saha çalışması)	Keçi 63,5 kg, teke 77,3 kg; Burdur, Antalya, Konya, ekstansif koşul [2]
Doğum ağırlığı	Erkek 3,5 kg, dişi 3 kg [1]
Laktasyon süt verimi	175 kg; laktasyon süresi 270 gün [1]
Kıl verimi	500–600 g [1]
Oğlak verimi	1,9 [1]
Oğlak karkas ağırlığı	6 aylık yaşta 20–23 kg; günlük canlı ağırlık artışı 200–250 g [1]
Damızlık yaşı	18–20 ay [1]
Mizaç	Uysal ve insana çok yakın [1]

Honamlı karakteri

Bakanlık Honamlıyı "uysal ve insana çok yakın" bir ırk olarak tanımlar. Bu, iri cüssesine rağmen ırkın sürü içinde ve sağımda görece kolay yönetilmesini sağlar. Yine de keçi, koyuna göre daha hareketli ve seçici bir hayvandır: Bakanlığın Koyun Yetiştiriciliği yayını, engebeli arazileri ve genç filizleri seven keçilerin yayılımda koyunlara göre daha hareketli ve seçici olduğunu, mümkünse koyunlarla aynı sürüde tutulmaması gerektiğini belirtir. Tekeler iri ve iyi gelişmiş boynuzludur; aşım döneminde dikkatli olunmalıdır. Keçi sürü hayvanıdır, tek başına tutulmaya uygun değildir.

Cüsse
Uysallık
Süt verimi
Et verimi
Zayıf meraya uyum

Ölçekler ırk birlikleri, Bakanlık ve üniversite kaynaklarındaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her hayvan kendine özgüdür.

Honamlı renkleri

Aşağıdaki 4 rengin hepsi ırk standardında kabul edilir.

Siyah, yüzde akıtmalı
En yaygın renktir. Bakanlığa göre siyahlarda yüzün iki yanında ağza kadar inen kahverengi ya da beyaz akıtma bulunur, bacak uçları ve süt aynası çevresi daha açıktır.
Beyaz lekeli
Siyah zemin üzerinde beyaz lekeli hayvanlar da görülür (HAYGEM).
Kızıl
Daha az görülen bir renktir; Bakanlık kızıl Honamlılara da rastlandığını yazar.
Gri
Gri renkli Honamlılar da vardır (HAYGEM).

Kendini bul

Honamlı kime uygun?

Üretici ve hobi yetiştiricisi gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.

Uygun3 durum

Et ve süt için iri bir yerli keçi istiyorum
İri cüsselidir; laktasyonda 175 kg süt, 6 ayda 20–23 kg oğlak karkası verir (Bakanlık).
Çok soruluyor
Zengin meram var ya da ek yem verebilirim
Zengin mera ya da ek yem imkânı olan işletmelerde başarıyla yetiştirilir.
Uysal, kolay ellenen bir keçi arıyorum
Bakanlık uysal ve insana çok yakın bir ırk olarak tanımlar.

Dikkat ister1 durum

Bahçemde birkaç keçi beslemek istiyorum
Uysaldır ama iri bir sürü hayvanıdır; mera, kayıt ve aşı düzeni ister.

Uygun değil1 durum

Yalnız zayıf bir meram var, ek yem vermeyeceğim
Ağız yapısı nedeniyle zayıf meralardan yeterince yararlanamaz.

Kısaca

Kimler için ideal: Honamlı, Akdeniz ve Göller Bölgesi'nde mera ya da ek yem imkânı olan, et ve süt için iri yapılı, uysal bir yerli keçi arayan üreticiler, yerli genetik kaynakları sürdürmek isteyen yetiştiriciler ve uzun laktasyonlu bir keçiyle çalışmak isteyen işletmeler için uygundur.

Kimler için zor: Yalnız zayıf meraya dayanan, ek yem vermeyecek işletmeler için doğru seçim değildir; Bakanlık ırkın zayıf meralardan yeterince yararlanamadığını yazar. Bir-iki keçiyi tek başına bahçede tutmak isteyenler ve keçi sürüsüne düzenli zaman ayıramayacak olanlar için de uygun değildir.

Honamlı evde bakımı zor mu?

Ev hayatı panosu: kaynaklardaki değerlendirmelerden. “Kime uygun?” bölümünde seçtiğin durumla ilgili gösterge vurgulanır.

Bakım zorluğuOrta

Apartman yaşamıUygun değil

Günlük egzersizHer gün mera ve çalılıkta otlatma

Honamlı yıl boyu merada barındırılabilen bir ırktır (HAYGEM), ama bu, bakımsız bırakılabileceği anlamına gelmez. İri cüssesi nedeniyle iyi bir mera ya da ek yem ister; Bakanlık ağız yapısı yüzünden zayıf meralardan yeterince yararlanamadığını vurgular. Bakanlığın Keçi Yetiştiriciliği yayını ağıllarda her teke ve keçi için 2 m², 6–12 aylık çepiç için 1,4 m², oğlak için 0,7 m² taban alanı, doğum bölmesinde baş başına 2,5 m² ve keçi başına günde 15 litre su hesaplanmasını önerir.

Keçi bir sürü hayvanıdır ve iri bir Honamlıyı bahçede tek başına tutmak doğru değildir. Ayrıca keçiler kulak küpesiyle tanımlanır ve kayıt altına alınır; orman içi otlatma da ayrı kurallara bağlı olabilir. Kurallar zaman zaman değiştiği için başlamadan önce il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden ve orman işletmesinden güncel durumu doğrulayın.

Honamlı bakımı

Ağıl ve alanSürekli

Keçi ve teke başına 2 m², çepiç 1,4 m², oğlak 0,7 m²; kuru ve havadar ağıl (HAYGEM).

Kıl kırkımıYılda bir

Bakanlık kıl verimini 500–600 g olarak verir; kırkım temiz, kuru ve rüzgârsız bir yerde yapılır.

Aşı ve parazitYıllık program

Veteriner hekimle yıllık aşı ve parazit programı; salgın hastalıklarda Bakanlık programına uyulur.

Ek yemMera zayıfken

Zayıf merada ek yem verilir; Bakanlık ırkın zengin mera ya da ek yemle başarılı olduğunu yazar.

Ağıl ve barınak

Sürekli

Bakanlığın Keçi Yetiştiriciliği yayını ağıllarda her teke ve keçi için 2 m², 6–12 aylık çepiç için 1,4 m², 0–6 aylık oğlak için 0,7 m² taban alanı önerir ve genel planlamada baş başına 2 m² kapasite hesaplanabileceğini belirtir. Doğum bölmesi baş başına 2,5 m², revir ise her 50 hayvana en az 2 m² olmalıdır. Doğal havalandırma için 1 m² taban alanına 1,0–2,0 cm² baca açıklığı hesaplanır. Honamlı iri bir ırktır; kalabalık ağıl kavga, yaralanma ve hastalık riskini artırır.

Mera ve otlatma

Yıl boyu

Bakanlığa göre Honamlı fundalıklar, çalı formundaki bitkiler, orman içi meralar, anızlar ve nadas alanlarındaki otlarla yetiştirilir ve yılın hemen tamamında merada barındırılabilir. Ancak ağız yapısı nedeniyle zayıf meralardan yeterince yararlanamaz; zengin mera ya da ek yem imkânı olan işletmelerde başarılı olur. Elmaz ve arkadaşlarının çalışmasında sürüler sabahın erken saatlerinden itibaren açık mera ve orman alanlarında otlatılmıştır. Meraya geçişte ani yem değişikliğinden kaçınılmalıdır.

Kıl kırkımı

Yılda bir

Bakanlık Honamlının kıl verimini 500–600 g olarak verir; kaba ve ince kılları Kıl keçisine göre daha kısadır. Kırkım temiz, kuru ve rüzgârsız bir yerde yapılmalı, gebe keçiler dikkatle tutulmalı, kırkım sonrası hayvanlar soğuğa ve yağmura bırakılmamalıdır. Kırkım aynı zamanda deri ve dış parazit kontrolü için bir fırsattır.

Teke katımı ve oğlaklama

Yıllık döngü

Bakanlık Honamlının damızlık yaşını 18–20 ay, oğlak verimini 1,9 olarak verir; bu, ikiz doğumların sık olduğunu gösterir. Keçi Yetiştiriciliği yayını keçilerde gebelik süresinin 145–155 gün, ortalama 150 gün olduğunu ve doğum bölmesinin kuru, temiz, baş başına en az 2 m² olmasını önerir. Yeni doğan oğlağın ilk saatlerde ağız sütü (kolostrum) alması hayati önemdedir.

Sağım

Laktasyon boyunca

Bakanlık laktasyon süt verimini 175 kg, laktasyon süresini 270 gün olarak verir; uzun bir sağım dönemi demektir. Sağımın temiz eller ve kaplarla, her gün aynı saatlerde ve sakin yapılması meme sağlığını korur. Memede sertlik, ısı ya da sütte değişim görülürse o keçinin sütünü ayırın ve veteriner hekiminize danışın.

Honamlı beslenme ilkeleri

Ana sütü ve sürekli su

Oğlak doğumdan sonraki ilk saatlerde yeterli ağız sütü almalıdır. Bakanlığın yayınları ağız sütündeki koruyucu maddelerin ilk 2 saatte en yüksek düzeyde olduğunu ve emilimin 24. saatten sonra büyük ölçüde azaldığını vurgular. Bakanlık Honamlıda doğum ağırlığını erkekte 3,5 kg, dişide 3 kg, günlük canlı ağırlık artışını 200–250 g olarak verir. Elmaz ve arkadaşları oğlakların sütten kesim yaşını çalışmalarında 105. gün olarak almıştır. Oğlaklar kademeli olarak kaliteli kuru ot ve oğlak yemine alıştırılır.

Honamlı eğitimi

Eğitim zorluğuKolay

Bakanlık Honamlının uysal ve insana çok yakın olduğunu yazar; bu, sağım, muayene ve kırkım gibi işleri kolaylaştırır. Keçiyi ellenmeye, sağım yerine sakin girip çıkmaya ve muayene için bölmeye alıştırmak, oğlaklıktan başlayan kısa ve sakin temaslarla olur.

Keçiler meraklı ve hareketli hayvanlardır; çit ve kapıları zorlayabilir. Sabit yemleme ve sağım saatleri, sürüde düzen oluşturur. Tekelerle, özellikle aşım döneminde ve boynuzlar nedeniyle dikkatli çalışılmalıdır.

Öncelik sırası

Oğlaklıktan itibaren ellenmeye alıştırma
Sağım yerine aynı saatte sakin giriş-çıkış
Muayene ve küpeleme için bölme kullanma
Sağlam çit ve kapı düzeni
Tekelerle güvenli çalışma

Honamlı egzersiz ve oyun

Günlük ihtiyaç Her gün mera ve çalılıkta otlatma

Honamlı yılın hemen tamamında merada barındırılabilen, Toros eteklerinin fundalık ve çalılıklarında yetiştirilen bir ırktır (HAYGEM). Düzenli otlatma hem beslenmeyi hem kondisyonu destekler. Keçiler engebeli arazileri ve genç filizleri sever; Bakanlık keçilerin yayılımda koyunlara göre daha hareketli ve seçici olduğunu yazar. Kapalı tutulan keçilerde tırnak uzaması ve kondisyon kaybı artar.

Sevdiği oyunlar

Fundalık ve çalılıkta otlatma
Engebeli arazide yayılım
Gölgelikli dinlenme alanı
Taş ya da kütükten tırmanma yerleri

Honamlı çocuklarla ve diğer hayvanlarla

Çocuklarla

Bakanlık Honamlıyı uysal ve insana çok yakın olarak tanımlar; ama iri ve boynuzlu bir keçidir. Tekeler özellikle aşım döneminde vurabilir; çocuklar teke bölmesine girmemelidir. Hayvanlarla temastan sonra eller sabunla yıkanmalı, çiğ süt içilmemelidir.

Kedilerle

Kediler ağıl çevresinde genellikle sorun yaratmaz; yem depolarını ve oğlak bölmesini temiz tutmak yeterlidir.

Köpeklerle

Eğitimli çoban köpekleri sürü yönetimine yardım eder. Başıboş ya da eğitimsiz köpekler keçileri kovalayıp yaralayabilir, gebe keçilerde yavru atmaya yol açabilir.

Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler

Honamlıya özgü bilinen kalıtsal bir hastalık kaynaklarda öne çıkmaz. Bütün küçükbaşlar için geçerli riskler bu ırk için de geçerlidir. Bakanlığın Koyun Yetiştiriciliği yayını aşının hastalık bulaşmadan önce, sürü sağlıklıyken ve işletme veteriner hekiminin hazırladığı yıllık program çerçevesinde yapılmasını; şap, koyun-keçi vebası, brusella ve çiçek gibi salgın ve zoonoz hastalıklara karşı Bakanlık programına uyulmasını öngörür. Gebeliğin ilk 5–7 haftasında zorunlu olmadıkça aşı yapılmaması ve oğlaklar ilk aylarda ağız sütüyle korunduğu için anaların aşılanması önerilir. Merck Veteriner El Kitabı gebelik toksemisinin gebeliğin son 4–6 haftasında, özellikle çoklu yavru taşıyan keçilerde görüldüğünü yazar; Honamlıda oğlak verimi 1,9 olduğu için bu risk önemlidir. Bakanlık ırkın zayıf meralardan yeterince yararlanamadığını vurgular; kondisyon kaybı bağışıklığı ve aşının etkisini de zayıflatır. Brusella insana bulaşabildiği için çiğ süt ve yavru atıklarıyla temasta dikkatli olun. Biz bu sayfada ilaç adı ya da doz vermiyoruz; aşı ve tedavi yalnız veteriner hekimin kararıyla yapılmalıdır.

Gebelik toksemisi

Merck'e göre gebeliğin son 4–6 haftasında, ikiz taşıyan, çok zayıf ya da aşırı yağlı keçilerde görülür; Honamlıda ikiz gebelik sıktır.

Enterotoksemi

Bakanlık yem değişikliği ve mera geçişlerinde küçükbaşların enterotoksemiye karşı aşılanmasını önerir.

Salgın ve zoonoz hastalıklar

Şap, koyun-keçi vebası, brusella ve çiçek gibi hastalıklarda Bakanlığın aşı programına uyulması zorunludur.

İç ve dış parazitler

Mera ve orman içi otlatılan sürülerde parazit yükü artabilir; parazit programı veteriner hekimle hazırlanır.

Zayıf mera ve kondisyon kaybı

Bakanlık ırkın zayıf meralardan yeterince yararlanamadığını yazar; kondisyonu düşen hayvanda verim ve bağışıklık düşer.

Honamlı sahiplenmeden önce

Honamlıyı yalnız iri ve gösterişli olduğu için değil, mera ve yem imkânınız bu ırka uyduğu için seçin. Aşağıdaki sorulara dürüstçe "evet" diyebiliyorsanız doğru yoldasınız.

Kendinize sorun

Zengin bir mera ya da mera zayıfken ek yem verebilecek imkânım var mı?
Keçi başına yeterli ağıl alanı ve günde 15 litre su sağlayabilir miyim?
Uzun bir laktasyonda düzenli sağım yapabilir miyim?
İkiz gebeliklerde son dönem beslemesini planlayabilir miyim?
Yıllık aşı ve parazit programını veteriner hekimle hazırlayabilir miyim?
Kulak küpesi, kayıt ve otlatma kurallarına uyabilir miyim?

İlan seçerken nelere bakılmalı?

Hayvanları yerinde görün; hareketli, gözleri parlak, burun akıntısı olmayan keçileri seçin.
Irk özelliklerine bakın: iri ve yüksek gövde, uzun alt çene, dışbükey burun, uzun püsküllü kuyruk (HAYGEM).
Memeyi elle kontrol edin: simetrik, sertliksiz ve meme başları sağlam olmalı.
Kulak küpesi ve kayıt bilgilerinin hayvanla eşleştiğini kontrol edin.
Aşı geçmişini ve sürünün brusella ile şap durumunu sorun.
Tırnakları, dişleri ve kondisyonu kontrol edin; topal ya da çok zayıf hayvanlardan kaçının.
Yeni hayvanları sürüye katmadan önce ayrı tutup gözlemleyin.
Görmeden kapora isteyen satıcılardan uzak durun.

Honamlı nereden sahiplenilir?

Honamlı damızlığı Antalya, Isparta, Burdur ve Konya çevresindeki kayıtlı yetiştiricilerden ve koyun-keçi yetiştiricileri birliklerinin üyelerinden temin edilebilir. Irkın saf sürüleri çoğunlukla göçer ve yarı göçer yörük yetiştiricilerin elindedir. Satış ve kayıt koşulları değişebildiği için güncel bilgiyi ilgili birlik ya da il/ilçe müdürlüğünden alın.

Sürüsünü küçülten yetiştiricilerin sattığı yaşlı keçileri alırken yaşını dişlerinden kontrol edin, meme sağlığını ve son doğum geçmişini sorun.

Honamlı sahiplenme ve sorumluluk

Honamlı damızlığı alırken iri, yüksek bacaklı, ırk özelliklerini (uzun alt çene, iri gözler, dışbükey burun, uzun püsküllü kuyruk, yüzde akıtma) taşıyan, sağlıklı ve kondisyonu iyi hayvanları seçin. Kulak küpesi ve kayıt bilgilerini kontrol edin, aşı geçmişini ve sürünün brusella durumunu sorun. Yeni hayvanları sürüye katmadan önce ayrı tutup gözlemleyin. Kayıt ve nakil kuralları değişebildiği için güncel durumu il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden doğrulayın.

Honamlı hakkında sık sorulanlar

Honamlı keçisi nereden gelir?

Honamlı Türkiye'nin yerli ırklarındandır. Bakanlığa göre Toros Dağları eteklerinde, Antalya, Isparta ve Konya üçgeninde göçer yetiştiricilerin (yörüklerin) uzun yıllar süren yetiştiricilik tercihleriyle oluşmuştur.

Honamlı keçisi kaç kilo gelir?

Bakanlığa göre ergin canlı ağırlık tekede 97 kg, keçide 72 kg'dır. Burdur, Antalya ve Konya'da ekstansif koşullardaki sürülerde yapılan çalışmada ortalama keçi 63,5 kg, teke 77,3 kg ölçülmüştür (Elmaz ve ark., 2012).

Honamlı keçisi ne kadar süt verir?

Bakanlık laktasyon süt verimini 175 kg, laktasyon süresini 270 gün olarak verir. Gerçek verim mera, ek yem ve sağım düzenine göre değişir.

Honamlı keçisi nasıl tanınır?

İri ve yüksek bacaklıdır; alt çenesi üst çeneden uzun, gözleri iri, kulakları küçük ve kalın, burnu dışbükeydir. Genellikle siyahtır ve yüzünün iki yanında ağza inen kahverengi ya da beyaz akıtma bulunur; kuyruğu uzun ve püsküllüdür (HAYGEM).

Honamlı ile Kıl keçisi farkı nedir?

Bakanlığa göre Honamlı daha iri, uzun ve yüksek yapılıdır; kılları Kıl keçisine göre daha kısa, kuyruğu daha uzun ve püsküllüdür. Honamlıda ayrıca uzun alt çene ve belirgin dışbükey burun gibi ayırıcı özellikler vardır.

Honamlı keçisi kaç oğlak doğurur?

Bakanlık oğlak verimini 1,9 olarak verir; bu, ikiz doğumların sık olduğunu gösterir. Keçilerde gebelik süresi 145–155 gün, ortalama 150 gündür (HAYGEM Keçi Yetiştiriciliği).

Honamlı keçisi et için uygun mu?

Evet, kombine bir ırktır. Bakanlık oğlakların 6 aylık yaşta karkas ağırlığını 20–23 kg, günlük canlı ağırlık artışını 200–250 g olarak verir.

Honamlı keçisi uysal mı?

Evet. Bakanlık Honamlıyı uysal ve insana çok yakın bir ırk olarak tanımlar. Yine de iri ve boynuzlu bir hayvandır; tekelerle özellikle aşım döneminde dikkatli olunmalıdır.

Honamlı keçisi ne yer?

Bakanlığa göre fundalık, çalı, orman içi mera, anız ve nadas alanlarındaki otlarla beslenir. Ancak ağız yapısı nedeniyle zayıf meralardan yeterince yararlanamaz; zengin mera ya da ek yem gerekir. Keçi başına günde yaklaşık 15 litre su hesaplanır.

Honamlı keçisi her yerde yetiştirilir mi?

Bakanlık ırkın yılın hemen tamamında merada barındırılabildiğini, zengin mera ya da ek yemleme imkânı olan işletmelerde başarıyla yetiştirildiğini yazar. Kaynaklar farklı iklim bölgelerindeki uyumuna dair ayrıntılı bir değer vermez.

Honamlı keçisinin kılı ne işe yarar?

Bakanlık kıl verimini 500–600 g olarak verir. Keçi kılı geleneksel olarak çadır, çuval ve dokuma yapımında kullanılır; Honamlının kılları Kıl keçisine göre daha kısadır.

Honamlı ne zaman damızlıkta kullanılır?

Bakanlık Honamlının damızlık yaşını 18–20 ay olarak verir.

Honamlı keçilerinde hangi hastalıklar görülür?

Irka özgü bir hastalık öne çıkmaz; ama gebelik toksemisi, enterotoksemi, parazitler ve şap, brusella, çiçek, koyun-keçi vebası gibi salgın hastalıklar bütün keçiler için risktir. Aşı programını veteriner hekimle hazırlayın.

Honamlı keçisi Türkiye'de nerede bulunur?

Bakanlığa göre yayılma alanı Akdeniz Bölgesi'nde Toros Dağları etekleri, Antalya, Isparta ve Konya üçgenidir. Elmaz ve arkadaşlarının çalışması Burdur'daki sürüleri de kapsar.

Honamlı yeni bir ırk mı?

Irk yörüklerin elinde uzun yıllardır yetiştirilir, ama bilimsel olarak tanımlanması yenidir; 2012 tarihli Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi makalesi Honamlıyı Türkiye'de yeni bir yerli ırk olarak tanımlanan keçi diye anar. Resmî tescil tarihini doğrulayamadığımız için yazmıyoruz.

Kaynaklar

Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.