Hereford
Diğer adları: Hereford sığırı, Polled Hereford (boynuzsuz Hereford), Poll Hereford, Beyaz yüzlü sığır (whiteface)
EtçiUysalMerada güçlü
İngiltere'nin Herefordshire kontluğunda geliştirilmiş, kırmızı gövdesi ve beyaz yüzüyle uzaktan tanınan bir et sığırı ırkıdır. Otu ete verimli çeviren, uysal, doğurganlığı ve uzun verimli ömrüyle bilinen bir ırktır. Boynuzlu ve doğuştan boynuzsuz (Polled) iki kolu vardır.
- Köken
- Herefordshire, İngiltere (OSU, UKY)
- Kullanım
- Et; etçi ana sürü ve melezlemede baba hattı (HCS)
- Cüsse
- Orta çerçeveli (UKY); erkek ~1.075 kg, dişi ~675 kg (Wikipedia, FAO DAD-IS)
- Renk
- Kırmızı gövde, beyaz yüz, gerdan, karın altı ve bacak uçları (UKY)
- Öne çıkan
- Otlama becerisi, uysallık, doğurganlık (UKY)
- İklim
- Soğuğa uyumlu; güçlü güneşte göz ve meme derisi korunmalı (Wikipedia, Merck)
Hereford nasıl bir çiftlik hayvanı?
Hereford, İngiltere'nin batısındaki Herefordshire kontluğundan çıkan, koyu kırmızı gövdesi ve bembeyaz yüzüyle dünyanın en kolay tanınan sığırlarından biri olan bir et ırkıdır. Kentucky Üniversitesi ırkı; pas kahverengisinden koyu kırmızıya uzanan gövde rengi, yüzde, ense üstünde, gerdanda, karın altında, kuyruk püskülünde ve diz ile topuk altındaki bacaklarda beyaz bulunan, orta çerçeveli, göğsü derin, ön bölümü iyi gelişmiş, geniş başlı ve sağlam bacaklı bir sığır olarak tanımlar. Aynı kaynak ırkın öne çıkan özelliklerini otlama becerisi, uysallık ve iyi doğurganlık olarak sayar. Hereford bir süt ırkı değildir; et için, özellikle mera ağırlıklı etçi sürülerde yetiştirilir.
Irkın doğuşu bir ihtiyaçtan gelir. Oklahoma State University (OSU), Herefordshire çiftçilerinin Britanya'daki Sanayi Devrimi'nin büyüttüğü et pazarına yerel otu kârlı biçimde ete çevirebilen bir sığır yetiştirmek istediğini, o dönemde bu işi görecek bir ırk bulunmadığı için Hereford'u kendilerinin kurduğunu anlatır. OSU ve American Hereford Association (AHA), Benjamin Tomkins'in 1742'de Silver adlı inekten bir boğa buzağısı ve Pidgeon ile Mottle adlı iki inekle işe başladığını yazar; Hereford Cattle Society ise Tomkins ailesinin ilk kuşağından Richard Tomkins'i ırkın kurucusu sayar. OSU, Tomkins'in hedeflerini yemden tasarruf, otla ve tahılla büyüme yeteneği, dayanıklılık, erken olgunlaşma ve doğurganlık olarak sıralar; bu hedefler bugün de ırkın temel özellikleridir.
Hereford Cattle Society, ilk Hereford soy kütüğünün (herd book) 1846'da Thomas Eyton tarafından yayımlandığını, derneğin 1878'de kurulduğunu ve soy kütüğünün 1886'dan beri ana ya da babası kayıtlı olmayan hayvanlara kapalı olduğunu belirtir. Dernek, ırkın 120'den fazla ülkeye ihraç edildiğini ve bugün en az 25 ülkenin kendi Hereford kayıtlarını tuttuğunu yazar. Wikipedia'daki FAO DAD-IS derlemesine göre 2023'te 62 ülke toplam yedi milyonu aşan Hereford bildirmiştir; Uruguay, Brezilya ve Şili'nin her biri 100 binden fazla baş bildirir ve ırk 'risk altında değil' olarak sınıflandırılır.
Hereford'un dünyaya yayılmasında ABD'nin payı büyüktür. OSU'ya göre ırk ABD'ye 1817'de Kentucky'li devlet adamı Henry Clay'in getirdiği bir boğa ve iki dişiyle girmiş, kalıcı ilk sürü ise 1840'ta New York Albany'de William H. Sotham ve Erastus Corning tarafından kurulmuştur. OSU, Hereford'un Batı'daki uzun boynuzlu yerel sığırlar üzerinde 'büyük ıslahçı' olduğunu, sert mera koşullarına dayanıp et kalitesini yükselttiğini anlatır. Hereford boğalarına talep o kadar artmıştır ki 1880'e kadar yalnız 200 baş getirilmişken 1880–1889 arasında 3.500'ü aşkın baş ithal edilmiştir. American Hereford Association 1881'de kurulmuştur.
Hereford'un bir de doğuştan boynuzsuz kolu vardır. Wikipedia, Iowa'lı çiftçi Warren Gammon'ın doğal olarak boynuzsuz 11 hayvanla bir kayıt başlattığını, bu kolun 1889'dan itibaren ayrı bir ırk olarak seçildiğini, American Polled Hereford Association'ın 1910'da kurulduğunu ve iki derneğin 1995'te American Hereford Association çatısında birleştiğini yazar; AHA da 1995'teki birleşmeyi doğrular. Kentucky Üniversitesi, Polled Hereford'u renk ve yapı olarak Hereford'la aynı, yalnız boynuzsuz bir sığır olarak tanımlar. Boynuzlu Hereford'da boynuzlar genellikle başın iki yanından aşağı doğru kıvrılır.
Hereford Türkiye'ye de ithalatla gelmiştir. Anadolu Ajansı'nın TBMM KİT Komisyonu'ndaki TİGEM sunumuna dayanan haberine göre Et ve Süt Kurumu angus ve hereford ırklarında 63 bin baş dişi hayvan getirtmiş; bunların 31 bin başı Iğdır'daki Kazım Karabekir, 28 bin başı Şanlıurfa'daki Ceylanpınar işletmesine alınmıştır. Aksaray Üniversitesi'nden Kayar ve Budak'ın 2023'te yayımlanan çalışmasında, aynı sürüden gelen ve kaba yem ağırlıklı rasyonla beslenen 10 aylık Hereford ve Angus tosunları karşılaştırılmış; iki ırk arasında kesim ağırlığı, günlük canlı ağırlık artışı, yem değerlendirme ve karkas ağırlığı bakımından anlamlı fark bulunmamış, Hereford'larda deri altı yağ kalınlığı daha yüksek çıkmıştır.
Biz bu sayfada Hereford'un kökenini, Polled Hereford farkını, et ve melezleme değerini, mera ve barınak ihtiyaçlarını, göz kanseri ve vajina sarkması gibi ırkta öne çıkan sağlık konularını, kalıtsal kusur testlerini ve Türkiye'deki yerini kaynaklarıyla anlatıyoruz. Hereford'u diğer et ırklarıyla karşılaştırmak isteyenler Angus, Şarole ve Belçika Mavisi sayfalarımıza, kombine verimli bir ırk arayanlar Simental ve Montofon sayfalarımıza bakabilir. Bütün ırkları çiftlik hayvanları sayfamızda topladık.
Hereford özellikleri
| Köken | Herefordshire kontluğu, batı İngiltere [1] |
|---|---|
| Kuruluş | 1742'de Benjamin Tomkins'in sürüsü; ilk soy kütüğü 1846; dernek 1878 [3] |
| Verim yönü | Et; etçi ana sürü, besi ve süt sürülerinde baba hattı [4] |
| Erkek canlı ağırlık | Yaklaşık 1.075 kg; cidago ~152 cm [6] |
| Dişi canlı ağırlık | Yaklaşık 675 kg; cidago ~140 cm [6] |
| Renk | Pas kahverengisinden koyu kırmızıya gövde; yüz, gerdan, karın altı, kuyruk ucu ve bacak altları beyaz [5] |
| Boynuz | Boynuzlu (aşağı kıvrık) ya da doğuştan boynuzsuz (Polled Hereford) [5] |
| Yapı | Orta çerçeve, derin göğüs, gelişmiş ön bölüm, geniş baş, sağlam bacaklar [5] |
|---|---|
| Öne çıkan özellikler | Otlama becerisi, uysallık, iyi doğurganlık, doğum kolaylığı, uzun verimli ömür [4] |
| Dünyadaki varlığı | 2023'te 62 ülkede yedi milyonu aşan baş; 'risk altında değil' [6] |
| Irka özgü riskler | Göz çevresi pigmentsizliğinde göz kanseri; vajina sarkmasına yatkınlık [7] |
| Kalıtsal kusur testleri | Hipotrikoz, dilutor, idiyopatik epilepsi, MSUD, mandibulofasiyal disostoz, gecikmiş körlük [9] |
| Türkiye | ESK ithalatı 63 bin dişi angus-hereford; Iğdır ve Ceylanpınar TİGEM işletmeleri [11] |
Hereford karakteri
Hereford sakin ve kolay yönetilen bir sığır olarak bilinir. Kentucky Üniversitesi ırkın önemli özellikleri arasında uysallığı sayar; Hereford Cattle Society de süt sürülerinde baba olarak kullanılan Hereford boğalarının doğum kolaylığı ve iyi mizacı nedeniyle tercih edildiğini, Hereford ineklerinin de çok iyi anneler olduğunu belirtir. Irkın asıl gücü merada görünür: OSU, Hereford'un yerel otu verimli biçimde ete çevirmek için geliştirildiğini ve sert mera koşullarında dayanıklılığını kanıtladığını anlatır. Uysal bir ırk da olsa her sığır gibi doğum sonrası anaç inekler ve boğalar dikkatle yönetilmelidir.
- Uysallık
- Mera ve otlama becerisi
- Doğurganlık
- Soğuğa dayanıklılık
- Güçlü güneşe dayanıklılık
Ölçekler ırk birlikleri, Bakanlık ve üniversite kaynaklarındaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her hayvan kendine özgüdür.
Kendini bul
Hereford kime uygun?
Üretici ve hobi yetiştiricisi gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.
Uygun4 durum
- Mera ağırlıklı etçi ana sürüm var
UKY otlama becerisini, uysallığı ve iyi doğurganlığı ırkın önemli özellikleri sayar.
Çok soruluyor - Süt ineklerimden besilik melez buzağı istiyorum
Hereford boğaları doğum kolaylığı ve mizacıyla süt sürülerinde sık kullanılır.
- Etçi sığırcılığa yeni başlıyorum
Sakin ve kolay yönetilen bir et ırkıdır; mera ve kış yemi planı yine şart.
- Boynuzsuz bir sürü istiyorum
Doğuştan boynuzsuz Polled Hereford hattı seçilebilir.
Dikkat ister2 durum
- Güneşi çok güçlü, gölgesiz bir bölgedeyim
Güneş göz kanseri riskini artırır; gölgelik ve göz kontrolü gerekir.
- Damızlık üretip satacağım
Kalıtsal kusur testleri, göz pigmenti ve vajina sarkması geçmişi izlenmeli.
Uygun değil1 durum
- Süt işletmem var, süt verimi istiyorum
Et ırkıdır; süt verimi buzağısını büyütmeye yöneliktir.
Çok soruluyor
Kısaca
Kimler için ideal: Hereford, mera ve kaba yem kaynağı bol olan etçi ana sürü (inek-buzağı) işletmeleri, süt ineklerinden besiye uygun melez buzağı almak isteyen işletmeler ve sakin, kolay yönetilen bir et ırkı arayan yeni başlayan yetiştiriciler için uygundur. Uysallığı, doğurganlığı ve otlama becerisi ırkı soğuk ve yüksek mera bölgelerinde de değerli yapar. Boynuzsuz sürü isteyenler Polled Hereford hattını seçebilir.
Kimler için zor: Hereford süt üretimi hedefleyen işletmeler için uygun değildir. Gölgesi olmayan, güneşi çok güçlü bölgelerde göz çevresi pigmentsiz hayvanlarda göz kanseri riski artar; bu bölgelerde gölgelik, düzenli göz kontrolü ve pigmentli damızlık seçimi gerekir. Damızlık alırken kalıtsal kusur test sonuçları ve vajina sarkması geçmişi sorulmalıdır.
Hereford bakımı
Hereford otu ete verimli çevirmek için geliştirilmiş bir ırktır (OSU).
Merck güneş ışığını göz kanserinin risk etkenleri arasında sayar. Merada gölgelik sağlayın, göz kenarı ve göz kapağındaki beyaz plak, yara ya da kabuklanmayı düzenli kontrol edin.
Barınak hayvanı aşırı sıcak, soğuk, güneş ve kirli havadan korumalıdır (Bakanlık). Doğum için kuru, temiz ve ayrı bir bölme hazırlanır.
Merck vajina sarkmasının çoğunlukla gebeliğin son döneminde görüldüğünü ve Hereford'da ırk yatkınlığı olduğunu yazar. Gebe inekleri bu dönemde daha sık gözleyin.
Türkiye'de sığırlar kulak küpesindeki özgün numarayla tanımlanıp Bakanlığın kayıt sistemine işlenir. Küpeleme, kayıt ve nakil için il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne danışın.
Şap ve brusella gibi hastalıklara karşı aşılar Bakanlığın programıyla yapılır.
Mera yönetimi
Otlatma mevsimi
OSU, Hereford'un Herefordshire çiftçilerince yerel otu kârlı biçimde ete çevirecek bir sığır olarak kurulduğunu, Tomkins'in hedefleri arasında otla ve tahılla büyüme yeteneği ile dayanıklılığın bulunduğunu yazar. Hereford Cattle Society de ırkın yeşil merada otlamayı sevdiğini ve yeme daha az bağımlı yönetime uygun olduğunu belirtir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın büyükbaş rehberi meraların aşırı yıpratılmadan dönüşümlü kullanılmasını, aşırı ve erken otlatmanın meraların bozulmasına ve parazit bulaşmasına yol açtığını vurgular. Parsel otlatması, temiz su ve gölgelik mera verimini korur.
Güneş, gölge ve göz bakımı
Haftalık kontrol, yaz boyunca gölge
Merck Veteriner El Kitabı göz çevresi skuamöz hücreli karsinomunun (halk arasında göz kanseri) en sık Hereford'da görüldüğünü, güneş ışığı, kalıtım, beslenme ve göz kapağı pigmentasyonunun risk etkenleri olduğunu yazar. Lezyonlar çoğunlukla gözün beyaz kısmıyla saydam tabakanın birleştiği yerde düz, beyaz plaklar olarak başlar; göz kapağında ise yara ya da boynuz benzeri kabuklanma şeklinde görülebilir. Merck en iyi sonucun küçük lezyonların tedavisiyle alındığını belirtir; bu yüzden gözü düzenli kontrol etmek önemlidir. Wikipedia, açık renkli meme derisinin de güneş yanığına açık olduğunu yazar. Merada ağaç ya da gölgelik sağlamak bu riskleri azaltır.
Kışlatma ve barınak
Kış
Wikipedia, geleneksel Hereford'un soğuk iklimlere iyi uyum sağladığını yazar; yine de kış koşullarında rüzgârdan korunan bir barınak, kuru yataklık ve yeterli kaba yem stoğu gerekir. Tarım ve Orman Bakanlığı barınakların hayvanı aşırı sıcaktan, soğuktan, güneşten ve kirli havadan koruması gerektiğini belirtir. Kış başında hayvanların kondisyonu değerlendirilir, zayıf düşenler ayrı beslenir; doğum mevsimine kuru ve temiz bir doğum bölmesiyle girilir.
Doğum ve buzağı
Doğum mevsimi
Hereford Cattle Society, ırkın iyi doğurganlığını ve doğum kolaylığını öne çıkarır, Hereford ineklerini çok iyi anneler olarak tanımlar. Merck ise Hereford'da gebeliğin son döneminde vajina sarkmasına ırk yatkınlığı olduğunu yazar; bu yüzden doğuma yaklaşan inekler sık gözlenmelidir. Buzağının ilk saatlerde ağız sütü alması sağlanır; uzayan doğum zorlanmasında ya da sarkma görüldüğünde vakit kaybetmeden veteriner hekim çağrılır.
Damızlık seçimi ve genetik testler
Damızlık alırken
American Hereford Association, ırkta hipotrikoz, dilutor, idiyopatik epilepsi, akçaağaç şurubu idrar hastalığı (MSUD), mandibulofasiyal disostoz ve gecikmiş körlük için taşıyıcı ya da temiz durumunu gösteren kodlar kullanır. Hereford Cattle Society de DNA testlerinin hem soy doğrulaması hem de kalıtsal kusurları saptamak için yapıldığını belirtir. Merck göz kanserinin kalıtsal bir yönü olduğunu, sorunlu sürülerde etkilenen hayvanların ve yavrularının sürüden çıkarılmasını önerir; vajina sarkması yaşayan dişiler için de aynı öneriyi yapar. Damızlık alırken soy kütüğünü, test sonuçlarını ve annenin doğum geçmişini isteyin.
Resmî aşı programı ve kayıt
Bakanlık takvimi
Türkiye'de sığırlar Tarım ve Orman Bakanlığı'nın hastalık mücadele programı kapsamında aşılanır. Bakanlık şap aşılamasının ilkbahar ve sonbahar kampanyalarıyla il ve ilçe müdürlüklerince yapıldığını duyurur; 2024'te rutin şap aşısı iki dozdan üç doza çıkarılmıştır. Sığırlar kulak küpesindeki özgün tanımlama numarasıyla kayıt altına alınır; küpesiz ve kayıtsız hayvan alınıp satılmamalıdır. Aşı programı işletmenin sorumlu veteriner hekimiyle yıllık olarak hazırlanır.
Hereford beslenme ilkeleri
İlk saatlerde
Etçi sürüde buzağı ilk aylarını anasının yanında geçirir. Doğumdan sonraki ilk saatlerde anasını emdiğinden ve ağız sütü aldığından emin olun; zayıf doğan ya da emmeyen buzağı için aynı gün veteriner hekime danışın. Buzağı büyüdükçe merada otlamaya ve kaba yeme alışır; sütten kesme dönemi işletmenin mera ve satış planına göre veteriner hekim ya da zootekni uzmanıyla belirlenir.
Su sınırsız
Hereford, OSU'nun anlattığı gibi otu ete verimli çeviren bir ırk olarak kurulmuştur; bu yüzden ana sürünün rasyonu mera ve kaliteli kaba yeme dayanır. Kışın kuru ot ve silaj verilir, kondisyonu düşen inekler ayrı beslenir. Merck, gebeliğin son döneminde karın içi ve leğen içi yağlanmanın vajina sarkmasını kolaylaştıran etkenler arasında olduğunu yazar; gebe ineklerin aşırı yağlandırılmaması bu riski azaltır. Temiz su her zaman açık olmalıdır.
Kademeli
Kayar ve Budak'ın 2023 çalışmasında 10 aylık Hereford tosunları, kesif yem ile kaba yemin 34:66 oranında karıştırıldığı tam karışım rasyonlarla 345 gün beslenmiş ve Angus'la benzer besi performansı göstermiştir; Hereford'larda deri altı yağ kalınlığı daha yüksek bulunmuştur. Merck, taze baklagil merasına ani çıkışın ve yoğun tahıl beslemesinin şişkinlik riskini artırdığını yazar. Rasyon değişiklikleri kademeli yapılmalı, besi rasyonu bir hayvan besleme uzmanıyla planlanmalıdır.
Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler
Hereford genel olarak dayanıklı ve uysal bir ırktır, ama iki sağlık konusu ırkta özellikle öne çıkar. Merck Veteriner El Kitabı göz çevresi skuamöz hücreli karsinomunun Bos taurus ırkları arasında en sık Hereford'da görüldüğünü, güneş ışığı, kalıtım, yüksek düzeyde beslenme ve göz kapağı pigmentsizliğinin risk etkenleri olduğunu, başlangıç yaşının çoğunlukla 8 civarında olduğunu yazar; hastalık kesimde karkasın reddine ve verimli ömrün kısalmasına yol açar. Wikipedia, ABD ve Kanada'daki çalışmalarda göz kapağı ve göz çevresi pigmentinin kalıtsal olduğunu ve riski azalttığının görüldüğünü aktarır; bu yüzden göz çevresi kırmızı pigmentli damızlıklar seçilir. İkinci konu vajina sarkmasıdır: Merck, Hereford'da ırk yatkınlığı olduğunu, sarkmanın gebeliğin son döneminde ortaya çıktığını ve tekrarlayabildiğini belirtir. Bunların yanında American Hereford Association hipotrikoz, idiyopatik epilepsi, MSUD ve mandibulofasiyal disostoz gibi kalıtsal kusurlar için test kodları yayımlar. Şişkinlik ve topallık ise bütün et sığırlarının ortak riskleridir. Biz bu sayfada ilaç adı ya da doz vermiyoruz; tanı ve tedavi kararı veteriner hekimindir.
Merck'e göre en sık Hereford'da görülür; risk etkenleri güneş ışığı, kalıtım, beslenme ve göz kapağı pigmentsizliğidir. Başlangıç yaşı çoğunlukla 8 civarıdır, 5 yaşından küçüklerde nadirdir. Erken fark edilen küçük lezyonlarda sonuç daha iyidir.
Merck, Hereford'da ırk yatkınlığı bulunduğunu, sarkmanın çoğunlukla gebeliğin son döneminde görüldüğünü ve sonraki gebeliklerde tekrarlayabildiğini yazar; bu yüzden etkilenen dişilerin sürüden çıkarılmasını önerir.
AHA, hipotrikoz (seyrek, ince tüy), idiyopatik epilepsi, MSUD ve mandibulofasiyal disostoz gibi çekinik kusurlar için taşıyıcı testleri kullanır. Wikipedia, cüceliğin de çekinik bir genle kalıtıldığını yazar.
Wikipedia, açık renkli meme derisinin güneş yanığına açık olduğunu belirtir; gölgelik ve meme kontrolü emzirmeyi korur.
Merck, şişkinliğin sığırda hayatı tehdit edebileceğini, topallığın çoğunlukla tırnak lezyonlarından kaynaklandığını yazar; bunlar bütün et sığırlarında ortak risklerdir.
Hereford sahiplenmeden önce
Hereford sakin ve merada güçlü bir ırktır, ama etçi sığırcılık uzun soluklu bir iştir. Sürüye Hereford katmadan önce aşağıdaki sorulara cevap verin.
Kendinize sorun
- Sürüm için yeterli mera ve kışlık kaba yem kaynağım var mı?
- Merada güneşten korunacak gölgelik ya da ağaç var mı?
- Gebe inekleri doğuma yakın dönemde sık gözleyebilir miyim?
- Damızlığın soy kütüğünü ve kalıtsal kusur test sonuçlarını alabiliyor muyum?
- Küpe, kayıt ve aşı işlemleri için il/ilçe müdürlüğü ve veteriner hekimle çalışıyor muyum?
- Hedefim et mi, yoksa süt ineklerimden melez buzağı mı?
Hereford nereden sahiplenilir?
Damızlık ya da besilik Hereford; kayıtlı yetiştiricilerden, damızlık birliklerine üye işletmelerden ve kamu işletmelerinin damızlık satışlarından alınabilir. Hayvanın kulak küpesi, kayıt ve sağlık belgeleri ile şap aşısı kontrol edilmeli; damızlıkta soy kütüğü ve genetik test sonuçları istenmelidir.
Hereford sahiplenme ve sorumluluk
Damızlık ya da besilik Hereford alırken küpe ve kayıt belgelerini, sağlık ve aşı kayıtlarını, mümkünse soy kütüğünü ve kalıtsal kusur test sonuçlarını isteyin; küpesiz ve kayıtsız hayvan alınmamalıdır. Damızlık dişide doğum geçmişini ve vajina sarkması yaşayıp yaşamadığını, boğada göz çevresi pigmentini ve göz sağlığını kontrol edin. Etçi sığırcılık mera, kışlık yem ve barınak planlaması ister; başlamadan önce il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden ve bir veteriner hekimden destek alın.
Hereford hakkında sık sorulanlar
Hereford nedir?
Hereford, İngiltere'nin Herefordshire kontluğundan çıkan, kırmızı gövdeli ve beyaz yüzlü bir et sığırı ırkıdır. OSU, ırkın yerel otu verimli biçimde ete çevirecek bir sığır olarak kurulduğunu yazar. Kentucky Üniversitesi otlama becerisini, uysallığı ve iyi doğurganlığı ırkın önemli özellikleri arasında sayar. Süt için değil, et için yetiştirilir.
Hereford hangi ülkenin ırkı?
Hereford İngiltere'nin ırkıdır; adını batı İngiltere'deki Herefordshire kontluğundan ve Hereford şehrinden alır. OSU ve American Hereford Association, Benjamin Tomkins'in 1742'de ırkın temelini attığını yazar. Hereford Cattle Society'ye göre ırk 120'den fazla ülkeye ihraç edilmiştir; bugün Uruguay, Brezilya, Şili, ABD ve Avustralya gibi ülkelerde büyük popülasyonları vardır.
Hereford sığırı nasıl tanınır?
Hereford, pas kahverengisinden koyu kırmızıya uzanan gövdesi ve beyaz yüzüyle tanınır. Kentucky Üniversitesi'ne göre ense üstü, gerdan, karın altı, kuyruk püskülü ve diz ile topuk altındaki bacaklar da beyazdır. Orta çerçeveli, göğsü derin, başı geniş ve bacakları sağlamdır. Boynuzlu hayvanlarda boynuzlar başın iki yanından aşağı doğru kıvrılır; Polled Hereford ise boynuzsuzdur.
Hereford kaç kilo gelir?
Wikipedia'daki FAO DAD-IS derlemesine göre ergin erkek Hereford yaklaşık 1.075 kg, dişi yaklaşık 675 kg gelir; cidago yüksekliği erkeklerde yaklaşık 152 cm, dişilerde yaklaşık 140 cm'dir. OSU, 1700'lerde ve 1800'lerin başında Hereford'ların bugünkünden çok daha iri olduğunu yazar. Besi sonu ağırlığı besleme ve süreye göre değişir.
Hereford boynuzlu mu?
Hereford'un hem boynuzlu hem boynuzsuz kolu vardır. Wikipedia, doğuştan boynuzsuz Polled Hereford'un doğal bir mutasyondan geldiğini, Iowa'da Warren Gammon'ın 11 boynuzsuz hayvanla başlattığı kayıtla 1889'dan itibaren ayrı seçildiğini yazar. ABD'de boynuzlu ve boynuzsuz Hereford dernekleri 1995'te American Hereford Association çatısında birleşmiştir. Avustralya'da bu kola Poll Hereford denir.
Hereford mu Angus mu?
İkisi de İngiliz kökenli et ırkıdır ve benzer amaçlara hizmet eder. Kayar ve Budak'ın 2023'te Türkiye'de yaptığı çalışmada kaba yem ağırlıklı beslenen Hereford ve Angus tosunları arasında kesim ağırlığı, günlük canlı ağırlık artışı, yem değerlendirme ve karkas ağırlığı bakımından anlamlı fark bulunmamış; Hereford'da deri altı yağ daha kalın çıkmıştır. Angus doğuştan boynuzsuz ve siyahtır, Hereford ise kırmızı-beyazdır. Seçim mera, iklim ve pazara göre bir zootekni uzmanıyla yapılmalıdır.
Hereford süt verir mi?
Hereford bir et ırkıdır ve süt için sağılmaz; süt verimi buzağısını büyütmeye yöneliktir. Bu yüzden Hereford için güvenilir bir laktasyon süt verimi rakamı ırk özelliği olarak kaynaklarda yer almaz. Hereford Cattle Society, Hereford ineklerini çok iyi anneler olarak tanımlar. Süt üretimi isteyen işletmeler Holstein, Jersey ya da kombine verimli Simental gibi ırkları değerlendirmelidir.
Hereford boğası süt ineklerinde kullanılır mı?
Evet. Hereford Cattle Society, Hereford boğalarının doğum kolaylığı, iyi mizacı ve değerli buzağı vermesi nedeniyle süt sürülerinde nesillerdir tercih edildiğini belirtir. Bu yolla süt ineklerinden besiye uygun melez buzağı elde edilir. Dernek, ırkın etçi ana sürülerde de baba hattı olarak ya da ana inek olarak kullanıldığını ekler.
Hereford eti nasıldır?
Hereford Cattle Society, Hereford etini lezzeti, mermerleşmesi ve yumuşaklığıyla tanıtır ve merada otlayarak beslenmenin ete katkı yaptığını belirtir. OSU, ırkın 1883'te Chicago'daki besi sergisinde erken olgunlaşmasıyla dikkat çektiğini ve 'bebek dana' (baby beef) üretimine öncülük ettiğini anlatır. Türkiye'deki bir çalışmada Hereford tosunlarında deri altı yağ kalınlığı Angus'a göre daha yüksek bulunmuştur.
Hereford Türkiye'de var mı?
Evet. Anadolu Ajansı'nın TBMM KİT Komisyonu'ndaki TİGEM sunumuna dayanan haberine göre Et ve Süt Kurumu angus ve hereford ırklarında 63 bin baş dişi hayvan getirtmiş; bunların 31 bin başı Iğdır Kazım Karabekir, 28 bin başı Şanlıurfa Ceylanpınar işletmesine alınmıştır. Aksaray Üniversitesi'nin 2023 çalışması da Türkiye'de yetiştirilen Hereford tosunlarının besi performansını incelemiştir.
Hereford sığırında göz kanseri neden olur?
Merck Veteriner El Kitabı göz kanserinin (oküler skuamöz hücreli karsinom) en sık Hereford'da görüldüğünü, güneş ışığı, kalıtım, beslenme ve göz kapağı pigmentsizliğinin risk etkenleri olduğunu yazar. Başlangıç yaşı çoğunlukla 8 civarındadır. Göz çevresi kırmızı pigmentli damızlık seçmek, gölgelik sağlamak ve gözü düzenli kontrol etmek riski azaltır; şüpheli bir lezyonda veteriner hekime başvurun.
Hereford hangi hastalıklara yatkın?
Merck'e göre Hereford göz kanserine ve gebeliğin son döneminde vajina sarkmasına yatkındır. American Hereford Association hipotrikoz, idiyopatik epilepsi, MSUD, mandibulofasiyal disostoz ve gecikmiş körlük gibi kalıtsal kusurlar için test kodları kullanır. Şişkinlik ve topallık bütün et sığırlarında ortak risklerdir; şap ve brusella aşıları Bakanlığın programıyla yapılır.
Hereford sıcağa ve soğuğa dayanıklı mı?
Wikipedia, geleneksel Hereford'un soğuk iklimlere iyi uyum sağladığını yazar; OSU da ırkın ABD'nin sert mera koşullarında dayanıklılığını kanıtladığını anlatır. Güçlü güneş ise ırkın zayıf noktasıdır: Merck güneş ışığını göz kanseri için risk etkeni sayar, Wikipedia açık renkli meme derisinin güneş yanığına açık olduğunu belirtir. Sıcak ve güneşli bölgelerde gölgelik ve su şarttır.
Polled Hereford ile Hereford farkı nedir?
Fark yalnız boynuzdadır. Kentucky Üniversitesi, Polled Hereford'un renk, çerçeve ve yapı olarak Hereford'la aynı olduğunu, ancak doğuştan boynuzsuz olduğunu yazar. Polled Hereford ABD'de Iowa'da geliştirilmiş, ayrı derneği 1910'da kurulmuş ve 1995'te American Hereford Association'la birleşmiştir. Boynuzsuz sürü, boynuz köreltme işini ve hayvanların birbirini yaralama riskini azaltır.
Hereford yetiştiriciliği kârlı mı?
Kârlılık ırktan çok işletmenin mera ve kaba yem kaynağına, hayvan sağlığına, buzağı kayıplarına ve satış fiyatlarına bağlıdır. Hereford'un otlama becerisi, uysallığı ve doğurganlığı (UKY) mera ağırlıklı işletmede maliyeti düşürebilir. Kayar ve Budak'ın çalışmasında Hereford ve Angus tosunlarının maliyete göre kâr oranı farklı çıkmamıştır. Kaynaklı bir kâr hesabı vermiyoruz.
Kaynaklar
- Oklahoma State University — Breeds of Livestock: Hereford Cattle
- American Hereford Association — History
- Hereford Cattle Society (UK) — Our history
- Hereford Cattle Society (UK) — The breed
- University of Kentucky Martin-Gatton College of Agriculture — Beef Cattle Discovery: Breeds
- Wikipedia — Hereford cattle (FAO DAD-IS verilerinin derlemesi)
- MSD/Merck Veterinary Manual — Ocular Neoplasia in Cattle
- MSD/Merck Veterinary Manual — Vaginal and Cervical Prolapse in Cattle and Sheep
- American Hereford Association — Genetic Abnormalities
- Kayar T., Budak D. (2023) — Fattening Performance and Some Carcass Characteristics of Hereford and Angus Steers Fed a High Roughage, Kafkas Üniv Vet Fak Derg 29(6)
- Foreks (AA) — TBMM KİT Komisyonunda TİGEM'in 2023-2024 yılı hesapları görüşüldü (13.10.2026)
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü — Büyükbaş Hayvan Yetiştiriciliği (2022)
- MSD/Merck Veterinary Manual — Bloat in Ruminants
- MSD/Merck Veterinary Manual — Overview of Lameness in Cattle
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM — Küpeleme ve kayıt yönetmeliklerinde değişiklik
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı — Rutin iki doz şap aşısı üçe çıkarıldı (2024)
Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.
