Sussex
Diğer adları: Sussex tavuğu, Light Sussex, Benekli Sussex
SakinÇift amaçlıSoğuğa dayanıklı
Sussex, İngiltere'nin Sussex kontluğundan gelen, hem et hem yumurta için yetiştirilen eski ve sakin bir tavuk ırkıdır. Beyaz derisi, lezzetli eti ve yılda yaklaşık 200–250 kahverengi yumurtasıyla bilinir. En yaygın çeşidi light Sussex'tir. Kışı sever, sıcaktan hoşlanmaz; tavukları kuluçkaya yatar ve iyi annedir.
- Köken
- İngiltere, Sussex kontluğu; 1845 Londra sergisi; ırk kulübü 1903
- Kullanım
- Çift amaçlı: et ve yumurta; aile kümesi ve sergi
- Ağırlık
- Horoz ~4,1 kg (9 lb), tavuk ~3,2 kg (7 lb) (The Livestock Conservancy)
- Tüy
- Yumuşak tüylü ağır ırk; en yaygın çeşit light
- Yumurta
- Yılda ~200–250, iri, açık kahve-kahverengi
- İklim
- Kışı sever, sıcaktan hoşlanmaz (The Livestock Conservancy)

Sussex nasıl bir çiftlik hayvanı?
Sussex, İngiltere'nin güneyindeki Sussex kontluğundan gelen eski bir tavuk ırkıdır. University of Illinois Extension ırkın Sussex'te bir asırdan uzun süre önce geliştirildiğini ve bölgenin sofra tavuğuyla ünlü olduğu için başlangıçta pazar amacıyla yetiştirildiğini yazar. Büyük Britanya Kanatlı Kulübü (PCGB) ırkın 1865'teki ilk standart kitabında yer almadığını, ama 1845'teki kanatlı sergisinde "Eski Sussex ya da Kent tavukları" sınıfının bulunduğunu belirtir. The Livestock Conservancy de Kent, Sussex ve Surrey'nin Roma döneminden beri bir tavukçuluk merkezi olduğunu ve ırkın ilk kez 1845'te Londra'daki kanatlı sergisinde gösterildiğini yazar.
Sussex bir dönem neredeyse kayboluyordu. The Livestock Conservancy 1900'e gelindiğinde 19. yüzyılın ortasında getirilen Asya kökenli tavuklarla karışmamış çok az sürü kaldığını, Edward Brown'ın 1903'te Sussex çiftçilerine yaptığı konuşmanın ırkı yeniden canlandırdığını ve aynı yıl bir Sussex kulübünün kurulduğunu yazar. PCGB de Sussex Irk Kulübü'nün 1903'te kurulduğunu ve İngiltere'nin en eski ırk kulüplerinden biri olduğunu belirtir. Irk Amerika'ya 1912 dolayında ulaşmış; Amerikan Kanatlı Birliği (APA) benekli ve kızıl çeşitleri 1914'te, light çeşidi 1929'da standarda almıştır (The Livestock Conservancy).
Sussex'in renkleri ırkın tarihini anlatır. PCGB'ye göre en eski çeşit benekli (speckled) Sussex'tir; light Sussex'in yapımında Brahma, Cochin ve gümüş-gri Dorking kullanılmıştır. İlk kızıllar siyah göğüslüyken kızıl ve kahverengi zamanla ayrı çeşitlere dönüşmüş, devetüyü 1920 dolayında, beyaz birkaç yıl sonra light çeşidinden kendiliğinden doğan bir renk değişimi olarak ortaya çıkmış, gümüş ise en yeni çeşit olmuştur. Kulübe göre bugün İngiltere'de en çok beslenen çeşit, hem standart hem ticari yetiştiricilerde light Sussex'tir.
Sussex çift amaçlı bir tavuktur. The Livestock Conservancy horozların yaklaşık 9 libre (yaklaşık 4,1 kg), tavukların yaklaşık 7 libre (yaklaşık 3,2 kg) geldiğini yazar. Kurum tavukların yılda yaklaşık 200–250 iri, açık kahve ya da kahverengi yumurta verdiğini ve aşırı yağlanmadıklarında daha iyi yumurtladığını belirtir. Eti de ünlüdür: The Livestock Conservancy Sussex'in üstün lezzetiyle tanındığını, derisinin, bacaklarının ve ayaklarının beyaz, etinin yumuşak ve sulu olduğunu yazar. PCGB ırkı "sofra tavuğu üretiminde en sevilen ırklarımızdan biri" diye anar ve bir dönem Heathfield çevresinde sofra tavuğu pazarının belkemiği olduğunu belirtir.
Mizacı Sussex'i aile kümeslerinin sevilen ırklarından biri yapar. The Livestock Conservancy ırkın sakin ve meraklı olduğunu, kendinden emin ama saldırgan olmadığını, daha baskın ırklarla birlikte tutulduğunda izlenmesi gerekebileceğini yazar. Tavukları kuluçkaya yatabilir ve iyi annedir. Kurum Sussex'in kışı sevdiğini ama sıcaktan hoşlanmadığını da not eder; bu, Türkiye'nin sıcak bölgelerinde yaz aylarında gölge ve serinlik planlamayı önemli kılar. The Livestock Conservancy'ye göre ırkın koruma durumu "toparlanıyor" (Recovering) olarak sınıflanır.
Biz bu sayfada Sussex'in tarihini, renk çeşitlerini, verimini, kümes ve gezinti alanı ihtiyacını, beslenmesini, hastalıklara karşı korunmayı ve kuş alırken dikkat edilecekleri kaynaklarıyla anlatıyoruz. Diğer tavuk ırklarıyla karşılaştırmak isteyenler Wyandotte, Leghorn, Brahma, Plymouth Rock ve Rhode Island Red sayfalarımıza; bütün çiftlik hayvanları için çiftlik hayvanları sayfamıza bakabilir.
Sussex özellikleri
| Köken | İngiltere, Sussex kontluğu; Kent, Sussex ve Surrey eski tavukçuluk bölgesi [1] |
|---|---|
| İlk sergi | 1845, Londra kanatlı sergisi ("Eski Sussex ya da Kent tavukları") [2] |
| Irk kulübü | Sussex Irk Kulübü 1903; İngiltere'nin en eski ırk kulüplerinden [2] |
| APA standardına giriş | Benekli ve kızıl 1914, light 1929; Amerika'ya gelişi 1912 dolayı [1] |
| Sınıf | Yumuşak tüylü ağır ırk (PCGB) [2] |
| Horoz ağırlığı | Yaklaşık 9 libre (~4,1 kg) [1] |
| Tavuk ağırlığı | Yaklaşık 7 libre (~3,2 kg) [1] |
| Çeşitler | Benekli (en eski), light, kızıl, kahverengi, devetüyü, beyaz ve gümüş [2] |
| En yaygın çeşit | Light Sussex (İngiltere'de standart ve ticari yetiştiricilerde) [2] |
|---|---|
| Deri | Beyaz deri; beyaz bacak ve ayak [1] |
| Yumurta | İri; açık kahve ya da kahverengi [1] |
| Yumurta verimi | Yılda yaklaşık 200–250; aşırı yağlanmayan tavuklarda daha iyi [1] |
| Et | Üstün lezzet; yumuşak ve sulu et; kolay yağlanır [1] |
| Mizaç | Sakin ve meraklı; kendinden emin ama saldırgan değil [1] |
| Kuluçka | Kuluçkaya yatabilir; iyi anne [1] |
| İklim uyumu | Kışı sever; sıcaktan hoşlanmaz [1] |
| Koruma durumu | The Livestock Conservancy listesinde "toparlanıyor" (Recovering) [1] |
Sussex karakteri
The Livestock Conservancy Sussex'i sakin ve meraklı bir tavuk olarak tanımlar: kendinden emindir ama saldırgan değildir. Bu yapı, Sussex'i çocukların da yer aldığı aile kümeslerinde ve karışık sürülerde görece kolay yönetilen bir ırk yapar. Kurum, daha baskın ırklarla birlikte tutulduğunda Sussex'in izlenmesi gerekebileceğini de not eder; yani sürüde sakin kuş, saldırgan kuşlar tarafından itilebilir. Tavukları kuluçkaya yatar ve iyi annedir; bu, kendi civcivini çıkarmak isteyenler için avantaj, yumurtayı kesintisiz toplamak isteyenler için ise kuluçka dönemlerinde verimin durması demektir.
- Uysallık
- Yumurta verimi
- Et verimi
- Kuluçka eğilimi
- Sıcağa dayanıklılık
Ölçekler ırk birlikleri, Bakanlık ve üniversite kaynaklarındaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her hayvan kendine özgüdür.
Sussex renkleri
Light
açık
PCGB'ye göre İngiltere'de en çok beslenen çeşittir; yapımında Brahma, Cochin ve gümüş-gri Dorking kullanılmıştır.
Benekli
speckled
PCGB'ye göre ırkın en eski çeşididir; APA standardına 1914'te girmiştir (The Livestock Conservancy).
Kızıl ve kahverengi
PCGB'ye göre ilk kızıllar siyah göğüslüydü; kızıl ve kahverengi zamanla ayrı çeşitlere dönüştü. The Livestock Conservancy İngiltere'nin çok koyu kızıl bir kahverengi çeşidi tanıdığını yazar.
Devetüyü
buff
PCGB'ye göre 1920 dolayında ırk içindeki cinsiyete bağlı kalıtım yoluyla ortaya çıkmıştır.
Beyaz
PCGB'ye göre devetüyünden birkaç yıl sonra light çeşidinde kendiliğinden oluşan bir renk değişimi (sport) olarak doğmuştur.
Gümüş
PCGB'ye göre ırkın en yeni çeşididir.
Coronationstandart dışı
The Livestock Conservancy bazı yetiştiricilerin Coronation, devetüyü, beyaz ve gümüş renkler geliştirdiğini yazar; Coronation PCGB'nin saydığı çeşitler arasında yer almaz.
Kendini bul
Sussex kime uygun?
Üretici ve hobi yetiştiricisi gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.
Uygun3 durum
- Bahçemde küçük bir aile kümesi kuracağım
Sakin ve meraklı, saldırgan olmayan bir ırktır; aile kümesinde kolay yönetilir.
Çok soruluyor - Hem yumurta hem et istiyorum
Yılda yaklaşık 200–250 kahverengi yumurta verir; eti lezzetli ve suludur.
- Kendi civcivlerimi çıkarmak istiyorum
Tavukları kuluçkaya yatar ve iyi annedir.
Dikkat ister2 durum
- Çok sıcak bir bölgedeyim
Sıcaktan hoşlanmaz; yazın gölge, havalandırma ve serin su şarttır.
- Küçük çocuğum var
Mizacı sakin, ama CDC 5 yaşından küçüklerin tavuklara dokunmamasını ve el yıkamayı önerir.
Uygun değil1 durum
- Satış için yüksek yumurta verimi istiyorum
Safkan bir ırktır; ticari yumurta tipi tavuklar kadar verimli değildir.
Kısaca
Kimler için ideal: Sussex, bahçeli bir evde ya da kırsalda aile kümesi kurmak isteyenler, hem yumurta hem lezzetli et için ırk tavuğu yetiştirmek isteyenler, kendi civcivini çıkarmak isteyenler, serin bölgelerdeki üreticiler ve sergi tavukçuluğuna ilgi duyanlar için uygundur. Sakin mizacı, tavukçuluğa yeni başlayanlar ve çocuklu aileler için yönetimi kolaylaştırır.
Kimler için zor: Yüksek ve kesintisiz yumurta verimi bekleyen ticari işletmeler, gölge ve havalandırma sağlayamayacak çok sıcak bölgelerdeki kümesler ve apartman ya da balkonda tavuk tutmayı düşünenler için doğru seçim değildir. Saldırgan ırklarla aynı kümeste tutulacaksa dikkatli izleme gerekir.
Sussex evde bakımı zor mu?
Ev hayatı panosu: kaynaklardaki değerlendirmelerden. “Kime uygun?” bölümünde seçtiğin durumla ilgili gösterge vurgulanır.
Sussex bakımı kolay sayılan bir tavuk ırkıdır: sakin mizacı ve iyi annelik özelliği küçük aile kümeslerinde yönetimi kolaylaştırır. Yine de her tavuk gibi kuru, havadar ve yırtıcılara karşı güvenli bir kümes, temiz su, dengeli yem ve düzenli temizlik ister. Penn State Extension kümes içinde tavuk başına en az 1,5 fit kare (yaklaşık 0,14 m²) alan önerir; Sussex ağır bir ırk olduğu için bu değerin altına inmeyin. The Livestock Conservancy ırkın sıcaktan hoşlanmadığını yazar; yaz aylarında gölge ve havalandırma şarttır.
Tavuk apartman dairesinde ya da balkonda tutulacak bir hayvan değildir. CDC Salmonella riskine karşı kanatlıların eve alınmamasını, yiyecek hazırlanan yerlerden uzak tutulmasını önerir. Kümes ve gezinti alanı için bahçeli bir ev ya da kırsal bir arazi gerekir; kümes kurmadan önce oturduğunuz yerin belediye ve site kurallarını öğrenin.
Sussex bakımı
Tavuk başına en az 0,14 m² (Penn State); kuru altlık, iyi havalandırma ve gece kapatılan sağlam…
Sussex sıcaktan hoşlanmaz (The Livestock Conservancy); gölgelik, havalandırma ve serin, bol su gerekir.
Yabani kuşlarla temas engellenir, yemlik ve suluk temiz tutulur; hastalık şüphesinde bilinçsiz ilaç kullanılmaz.
Aşı programı bölgedeki veteriner hekimle hazırlanır ve yalnız sağlıklı sürüye uygulanır.
Kümes ve alan
Sürekli
Penn State Extension yumurtacı sürüler için kümes içinde tavuk başına en az 1,5 fit kare (yaklaşık 0,14 m²) alan, civcivler için ilk 6–8 haftada civciv başına yaklaşık 0,5 fit kare önerir. Tarım ve Orman Bakanlığı fazla hayvanın gagalama ve tüy çekmeye yol açtığını vurgular. Sussex iri ve ağır bir ırktır; geniş bir gezinti alanı eşinme, otlama ve toz banyosu için gereklidir. Kümes kuru, cereyansız ama iyi havalandırılmış olmalıdır.
Folluk, tünek ve yemlik
Haftalık kontrol
Penn State Extension en az dört folluk ve her dört tavuk için 30×30 cm bir folluk; tavuk başına yaklaşık 7,5 cm yemlik ve 2,5 cm suluk kenarı önerir. Ağır bir ırk olduğu için tünekleri çok yükseğe koymamak ayak ve bacak yaralanmalarını azaltır. Kuluçkaya yatan tavukların folluğu işgal ettiği dönemlerde ayrı bir kuluçka bölmesi işinizi kolaylaştırır.
Işık ve yumurtlama
Mevsime göre
Penn State Extension yıl boyu en yüksek yumurta verimi için günde 14–16 saat ışık sağlanmasını önerir. Kışın verim doğal olarak düşer; ek aydınlatmayı kademeli artırın. The Livestock Conservancy Sussex tavuklarının aşırı yağlanmadıklarında daha iyi yumurtladığını yazar; bu yüzden yem miktarını ve kondisyonu izlemek verimi korur. Kuluçkaya yatan tavuk ve tüy değiştiren tavuk bir süre yumurtlamaz.
Sıcak ve soğuk dönem
Mevsime göre
The Livestock Conservancy Sussex'in kışı sevdiğini ama sıcaktan hoşlanmadığını yazar. Sıcak bölgelerde ve yaz aylarında kümesin güneş almayan, havadar bir yerde olması, gezinti alanında gölgelik ve her zaman serin su bulunması önemlidir. Ağız açarak solunum, kanatları gövdeden uzaklaştırma ve halsizlik sıcak stresinin işaretleridir. Kışın ise kümesi kuru ve cereyansız tutmak, suyun donmamasına dikkat etmek yeterlidir.
Kuluçka ve civciv
İlkbahar-yaz
The Livestock Conservancy Sussex tavuklarının kuluçkaya yatabildiğini ve iyi anne olduğunu yazar. Kuluçkaya yatan tavuğa sakin ve ayrı bir bölme, kolay ulaşılan yem ve su sağlayın. PCGB, cinsiyete bağlı kalıtımın popüler olduğu dönemde light Sussex dişilerinin altın (gold) horozlarla çiftleştirilmek için arandığını belirtir; bu tür melezlerde civcivin cinsiyeti tüy renginden ayırt edilebilir. Civcivleri sıcak, cereyansız ve kuru bir yerde büyütün.
Sussex beslenme ilkeleri
Yem ve su sürekli
Civcivler ticari civciv başlangıç yemiyle beslenir ve her zaman temiz suya ulaşabilmelidir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yumurta tavukçuluğu yayını ilk hafta civciv başına 2 cm, 15 günden sonra 2,5 cm suluk kenarı hesaplanmasını önerir. Suluklar her gün kontrol edilmeli, yemle ya da altlıkla kirlenmemelidir.
Yem ve su sürekli
Bakanlık tavukçuluk harcamalarının yaklaşık yüzde 70'inin yem olduğunu belirtir. Yumurtlayan Sussex tavuklarına dengeli bir yumurta tavuğu rasyonu, grit ve temiz su verilir; Penn State tavuk başına 7,5 cm yemlik ve 2,5 cm suluk kenarı önerir. The Livestock Conservancy Sussex'in çok kolay yağlandığını ve aşırı yağlanmayan tavukların daha iyi yumurtladığını yazar; mutfak artıkları ve tahıl ara yem olarak sınırlı tutulmalıdır.
Su temiz ve sürekli
The Livestock Conservancy Sussex'in üstün lezzetiyle tanındığını, beyaz derili, etinin yumuşak ve sulu olduğunu ve çok kolay yağlandığı için pazar üretimine uygun olduğunu yazar; kuruma göre ırk APA standardına girdiğinde en iyi etçi ırklar arasındaydı. PCGB de Sussex'i sofra tavuğu üretiminde en sevilen ırklardan biri sayar. Ticari etlik piliçler kadar hızlı büyümez; et için ayrılan horozlar büyüme dönemine uygun yemle beslenmeli, kalabalıktan kaçınılmalıdır.
Sussex eğitimi
Tavuk eğitimi, kuşları ellenmeye, akşam kümese kendiliğinden dönmeye ve sahibine yaklaşmaya alıştırmaktır. The Livestock Conservancy'nin sakin ve meraklı diye tanımladığı Sussex bu alışkanlıkları kolay edinir. Civcivlikten itibaren kısa ve sakin ellemeler, aynı saatte yem verme ve kümes kapısında küçük ödüller kuşların size güvenmesini sağlar.
Sakin kuşlar sağlık kontrolünü kolaylaştırır. Kuşları kovalamak ve aniden yakalamak onları ürkütür. The Livestock Conservancy Sussex'in daha baskın ırklarla birlikte tutulduğunda izlenmesi gerekebileceğini yazar; karışık sürüde gagalanan ya da yemlikten uzaklaştırılan kuş olup olmadığına bakın. CDC kanatlılarla temastan sonra elleri sabunla yıkamayı önerir.
Öncelik sırası
- Civcivlikten itibaren kısa ve sakin ellemeler
- Akşam aynı saatte kümese dönme alışkanlığı
- Yemleme saatlerini sabit tutma
- Karışık sürüde baskı gören kuşları izleme
- Yeni kuşları sürüye kademeli ve gözetimli katma
Sussex egzersiz ve oyun
Günlük ihtiyaç Her gün gezinti alanında serbest dolaşma
Tavuklar için egzersiz, gün boyu eşinme, otlama, böcek arama ve toz banyosu yapma imkânıdır. Sussex sakin bir ırktır ama ağır ve kolay yağlanan bir tavuk olduğu için hareket kondisyonunu ve yumurta verimini korumaya yardım eder; The Livestock Conservancy aşırı yağlanmayan tavukların daha iyi yumurtladığını yazar. Gezinti alanı tilki, köpek ve yırtıcı kuşlara karşı sağlam çevrilmeli, gece kümes kapatılmalıdır. Sıcak günlerde gölgelik şarttır.
Sevdiği oyunlar
- Gezinti alanında eşinme ve otlama
- Toz banyosu köşesi
- Saman ya da yaprak yığınında yem arama
- Asılı sebze ya da yeşillik
- Alçak tünek ve basamaklar
Sussex çocuklarla ve diğer hayvanlarla
Çocuklarla
The Livestock Conservancy'nin sakin ve meraklı diye tanımladığı Sussex, çocukların da yer aldığı aile kümesleri için uygun bir ırktır. Ancak CDC, Salmonella riskine karşı 5 yaşından küçük çocukların civciv ve tavuklara dokunmamasını, daha büyük çocukların gözetim altında olmasını ve temastan sonra ellerini sabunla yıkamasını önerir.
Kedilerle
Kediler özellikle civcivler ve genç piliçler için tehlike oluşturabilir. Civcivleri kedinin ulaşamayacağı kapalı bir yerde büyütün; gezinti alanını sağlam bir çitle koruyun.
Köpeklerle
Köpekler tavukları kovalayabilir ve yaralayabilir; köpeği kümesle tasmalı ve gözetimli tanıştırın, gezinti alanı ile köpeğin alanını ayırın. Gece kümesi tilki ve sokak köpeklerine karşı sağlam biçimde kapatın.
Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler
Sussex'e özgü bilinen ciddi bir kalıtsal hastalık incelediğimiz kaynaklarda yer almaz. Irka özgü iki dikkat noktası vardır: The Livestock Conservancy Sussex'in sıcaktan hoşlanmadığını ve çok kolay yağlandığını yazar; bu yüzden sıcak bölgelerde yaz serinliği ve yem miktarının izlenmesi önemlidir. Kanatlıların ortak hastalık riskleri bu ırk için de geçerlidir. Merck Veteriner El Kitabı kuş gribinin yüksek patojeniteli suşlarının ani ve yüksek ölümlere yol açtığını, göçmen su kuşlarının virüsü belirti göstermeden taşıyabildiğini; Newcastle hastalığının aşısız kanatlılarda ani ölüm, halsizlik ve solunum güçlüğüyle seyrettiğini, tedavisinin olmadığını ve aşı ile biyogüvenlikle önlenebildiğini yazar. Yabani kuşlarla teması sınırlamak, yemlik ve suluğu kapalı alanda tutmak ve yeni kuşları bir süre ayrı gözlemlemek önemlidir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın düzenlemeleri salgın şüphesinde il ve ilçe müdürlüğüne bildirim yapılmasını öngörür. CDC kanatlıların Salmonella taşıyabileceği için temas sonrası el yıkamayı ve kuşları eve almamayı önerir. Biz bu sayfada ilaç adı ya da doz vermiyoruz; aşı ve tedavi yalnız veteriner hekimin kararıyla yapılmalıdır.
Merck'e göre düşük patojeniteli suşlar solunum belirtisi ve yumurta veriminde düşüşe, yüksek patojeniteli suşlar ani ve yüksek ölümlere yol açar; göçmen su kuşları virüsü taşıyabilir.
Merck aşısız kanatlılarda ani ölüm, halsizlik ve solunum güçlüğünün görüldüğünü, tedavisinin olmadığını ve aşı ile biyogüvenlikle önlendiğini yazar.
CDC kanatlılara dokunduktan sonra elleri sabunla yıkamayı, 5 yaşından küçük çocukların civciv ve tavuklara dokunmamasını ve kuşların eve alınmamasını önerir.
The Livestock Conservancy Sussex'in sıcaktan hoşlanmadığını yazar; yazın gölge, havalandırma ve serin su sağlanmalıdır.
The Livestock Conservancy ırkın çok kolay yağlandığını ve aşırı yağlanmayan tavukların daha iyi yumurtladığını belirtir.
Sussex sahiplenmeden önce
Sussex'i yalnız sakin ve güzel olduğu için değil, kümes düzeniniz ve iklim koşullarınız bu ırka uyduğu için seçin. Aşağıdaki sorulara dürüstçe "evet" diyebiliyorsanız doğru yoldasınız.
Kendinize sorun
- Tavuk başına yeterli kümes alanı ve güvenli bir gezinti alanı ayırabilir miyim?
- Yazın gölge, havalandırma ve serin su sağlayabilir miyim?
- Kuluçkaya yatan tavukların bir süre yumurtlamamasını kabul edebilir miyim?
- Yem miktarını izleyip tavukların aşırı yağlanmasını önleyebilir miyim?
- Aşı programını veteriner hekimle planlayıp biyogüvenlik kurallarına uyabilir miyim?
- Evde küçük çocuk varsa el yıkama ve gözetim kurallarını uygulayabilir miyim?
İlan seçerken nelere bakılmalı?
- Kuşların hareketli, gözlerinin parlak, burun ve gözlerinin akıntısız olduğuna bakın.
- Dışkı çevresinin temiz, tüylerin düzgün ve parazitsiz, ayak ve bacakların yarasız olduğunu kontrol edin.
- Deri, bacak ve ayakların beyaz olduğunu kontrol edin; bu ırkın özelliğidir (The Livestock Conservancy).
- Renk çeşidini (light, benekli, kızıl vb.) ve soy kaydını sorun.
- Aşı geçmişini ve kuşların hangi kümesten geldiğini sorun; sürüde son dönemde ölüm olup olmadığını öğrenin.
- Civciv alırken cinsiyet belirleme garantisi olup olmadığını sorun.
- Yeni kuşları sürüye katmadan önce bir süre ayrı tutup gözlemleyin.
- Görmeden kapora isteyen satıcılardan uzak durun.
Sussex nereden sahiplenilir?
Sussex civcivi, kuluçkalık yumurtası ya da yetişkin kuşu ırk tavuğu yetiştiricilerinden, süs ve ırk tavukçuluğu derneklerinin üyelerinden ve kanatlı fuarlarından temin edilebilir. Kuşların sağlık durumunu ve kümes koşullarını yerinde görmek en güvenli yoldur. Kuşları kargoyla görmeden almaktan kaçının.
Sussex sahiplenme ve sorumluluk
Sussex civcivi, kuluçkalık yumurtası ya da yetişkin kuşu alırken sağlıklı, hareketli ve aşı geçmişi bilinen kuşları seçin; renk çeşidini ve soy kaydını yetiştiriciye sorun. Sussex'te beyaz deri, bacak ve ayaklar beklenir (The Livestock Conservancy). Yeni gelen kuşları bir süre ayrı tutup gözlemleyin. Toplu ölüm ya da salgın şüphesinde veteriner hekime ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne haber vermek yükümlülüktür.
Sussex hakkında sık sorulanlar
Sussex tavuğu nereden gelir?
Sussex İngiltere'nin Sussex kontluğundan gelir. University of Illinois Extension ırkın bölgenin ünlü sofra tavuğu geleneğinden doğduğunu, PCGB ise 1845 Londra sergisinde "Eski Sussex ya da Kent tavukları" sınıfının bulunduğunu yazar.
Sussex tavuğu yılda kaç yumurta yapar?
The Livestock Conservancy Sussex tavuklarının yılda yaklaşık 200–250 iri, açık kahve ya da kahverengi yumurta verdiğini ve aşırı yağlanmadıklarında daha iyi yumurtladığını yazar. Gerçek verim besleme, aydınlatma, yaş ve kuluçka sıklığına göre değişir.
Sussex yumurtası ne renk?
Açık kahve ya da kahverengidir (The Livestock Conservancy); University of Illinois Extension da Sussex'in kahverengi yumurta verdiğini belirtir.
Sussex tavuğu kaç kilo gelir?
The Livestock Conservancy horozların yaklaşık 9 libre (yaklaşık 4,1 kg), tavukların yaklaşık 7 libre (yaklaşık 3,2 kg) geldiğini yazar. PCGB ırkı yumuşak tüylü ağır ırklar arasında sayar.
Light Sussex nedir?
Sussex'in açık renkli çeşididir. PCGB'ye göre İngiltere'de en çok beslenen çeşittir ve yapımında Brahma, Cochin ve gümüş-gri Dorking kullanılmıştır. APA standardına 1929'da girmiştir (The Livestock Conservancy).
Sussex renkleri nelerdir?
PCGB benekli (en eski), light, kızıl, kahverengi, devetüyü, beyaz ve gümüş çeşitleri sayar. The Livestock Conservancy bazı yetiştiricilerin Coronation rengi de geliştirdiğini yazar.
Sussex sakin bir tavuk mu?
Evet. The Livestock Conservancy ırkı sakin ve meraklı, kendinden emin ama saldırgan olmayan bir tavuk olarak tanımlar. Daha baskın ırklarla birlikte tutulduğunda izlenmesi gerekebilir.
Sussex kuluçkaya yatar mı?
Evet. The Livestock Conservancy Sussex tavuklarının kuluçkaya yatabildiğini ve iyi anne olduğunu yazar. Kuluçkaya yatan tavuk bu dönemde yumurtlamaz; ona sakin ve ayrı bir bölme ayırın.
Sussex et için uygun mu?
Evet, çift amaçlı bir ırktır. The Livestock Conservancy Sussex'in üstün lezzetiyle tanındığını, derisinin beyaz, etinin yumuşak ve sulu olduğunu yazar; PCGB de ırkı sofra tavuğu üretiminde en sevilen ırklardan biri sayar. Ticari etlik piliçler kadar hızlı büyümez.
Sussex sıcağa dayanıklı mı?
Pek değildir. The Livestock Conservancy Sussex'in kışı sevdiğini ama sıcaktan hoşlanmadığını yazar. Sıcak bölgelerde ve yazın gölge, iyi havalandırma ve her zaman serin su sağlanmalıdır.
Sussex soğuğa dayanıklı mı?
Evet. The Livestock Conservancy Sussex'in kışı sevdiğini yazar. Kışın kümesin kuru ve cereyansız, suyun donmamış olması yine de önemlidir.
Sussex ile Wyandotte farkı nedir?
İkisi de sakin, çift amaçlı ve kahverengi yumurtalı ırklardır. Sussex İngiliz kökenli ve beyaz derilidir (The Livestock Conservancy); Wyandotte ise ABD'de geliştirilmiş, basık gül ibikli ve sarı derilidir. Wyandotte'nin pullu tüy desenleri, Sussex'in de light ve benekli çeşitleri öne çıkar.
Sussex ne yer?
Civcivlikte başlangıç yemi, büyüme döneminde piliç yemi, yumurtlama başlayınca yumurta tavuğu rasyonu ve grit verilir. Penn State tavuk başına 7,5 cm yemlik ve 2,5 cm suluk kenarı önerir. The Livestock Conservancy ırkın kolay yağlandığını yazdığı için ara yemleri sınırlı tutun.
Sussex tavukları çocuklar için güvenli mi?
Sakin mizacı nedeniyle aile kümeslerine uygundur, ama hijyen kuralları şarttır. CDC 5 yaşından küçük çocukların civciv ve tavuklara dokunmamasını, büyük çocukların gözetim altında olmasını ve temastan sonra ellerin sabunla yıkanmasını önerir.
Sussex hangi hastalıklara yatkın?
Sussex'e özgü ciddi bir hastalık kaynaklarda yer almaz; ama kuş gribi ve Newcastle hastalığı bütün kanatlılar için tehlikelidir (Merck). Irkın sıcaktan hoşlanmaması ve kolay yağlanması da izlenmesi gereken konulardır. Kümeste ani ve toplu ölümde veteriner hekime ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne hemen haber verin.
Kaynaklar
- The Livestock Conservancy — Sussex Chicken
- The Poultry Club of Great Britain — Sussex (Soft Feather: Heavy)
- University of Illinois Extension — History of Breeds
- Penn State Extension — Management Requirements for Laying Flocks
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM — Yumurta Tavukçuluğu (PDF)
- MSD/Merck Veterinary Manual — Avian Influenza
- MSD/Merck Veterinary Manual — Newcastle Disease in Poultry
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM — Hayvan Hastalıkları ile Mücadele
- CDC — Backyard Poultry (Salmonella ve hijyen önerileri)
Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.













