Sultan Tavuğu
Diğer adları: Saray tavuğu (Serai Taook), Sultan horozu, Turkish Sultan, Osmanlı sultan tavuğu
Süs tavuğuUysalBeş parmaklı
Osmanlı saray bahçelerinin süsü olarak bilinen, bembeyaz tüylü, tepeli, sakallı, paçalı ve her ayağında beş parmağı olan nadir bir Türk tavuk ırkıdır. İnsan sever, kucağa alınmaktan hoşlanır ve horozları genellikle saldırgan değildir. Yumurta için değil, süs ve sergi için beslenir; ıslak ve soğuk havada, yırtıcılara karşı özenli bakım ister.
- Köken
- Osmanlı İmparatorluğu, İstanbul saray bahçeleri (OSU, The Livestock Conservancy)
- Kullanım
- Süs, sergi ve evcil hayvan (The Livestock Conservancy)
- Ağırlık
- Horoz ~2,7 kg, tavuk ~2,0 kg (PCGB, OSU üzerinden)
- Tüy
- Kar beyazı; tepelik, sakal, yanak tüyü, tüylü bacak ve parmaklar (OSU)
- Yumurta
- Yılda 50'yi aşkın küçük beyaz yumurta; kuluçkaya yatmaz (The Livestock Conservancy)
- İklim
- Sıcakta gölge ve serin suyla iyi; soğuk ve ıslakta donma riski (The Livestock Conservancy)
Sultan Tavuğu nasıl bir çiftlik hayvanı?
Sultan tavuğu, Osmanlı İmparatorluğu'ndan dünyaya yayılmış, bugün bütün dünyada nadir sayılan bir süs tavuğu ırkıdır. Oklahoma State University (OSU), ırkın Türkiye kökenli olduğunu, Türkiye'de 'Serai-Tavuk' yani 'sultanın tavukları' adıyla bilindiğini ve İstanbul'daki saray bahçelerinde dolaştığının anlatıldığını yazar. The Livestock Conservancy de adın 'sultanın sarayı' anlamındaki serai ve 'tavuk' sözcüklerinden geldiğini, efsaneye göre bu tavukların sultanların bahçelerinde canlı süs olarak tutulduğunu belirtir. Irkın ne kadar eski olduğu kesin bilinmez.
Sultan tavuğunu ilk bakışta tanıtan, üzerindeki süslerin çokluğudur. The Livestock Conservancy, ırkın başka hiçbir ırkta bu kadar bir arada görülmeyen ayırt edici özellikler taşıdığını yazar: V biçimli ibik, tepelik, sakal, yanak tüyleri (muff), iri burun delikleri, kırmızımsı göz, aşağıda taşınan kanatlar, 'akbaba dizi' denen sert diz tüyleri, tüylü bacak ve parmaklar ve her ayakta beş parmak. Tüyleri kar beyazıdır, bacak ve parmakları arduvaz mavisidir. OSU, horozda tepeliğin bir yana yatarak gözün üstünde siperlik oluşturduğunu, civcivlerin beyaz ile soluk sarı arası tüylerle çıktığını belirtir.
Irkın Batı'ya yolculuğu 1854'te başlar. The Livestock Conservancy'ye göre Londra'da yayımlanan Poultry Chronicle dergisinin editörü Elizabeth Watts, İstanbul'da yaşayan bir dostundan tavukları almış; kuşlar çamurlu ve tüyleri birbirine yapışmış hâlde gelmiş, ancak aylar sonra tüy değiştirdiklerinde bembeyaz oldukları görülmüştür. Wikipedia'daki derleme, Batı'daki bütün sultan tavuklarının bu sürüden geldiğini aktarır. Irk 1867'de ABD'ye ulaşmış, beyaz Sultan 1874'te American Poultry Association'ın ilk standart kitabına alınmıştır. Wikipedia'ya göre bantam (cüce) çeşidi 1960'ta eklenmiştir.
Sultan tavuğu verim için değil, gönül için beslenir. OSU ırkı ağırlıklı olarak süs amaçlı, çok az yumurtlayan bir tavuk olarak tanımlar; The Livestock Conservancy yılda 50'yi aşkın küçük beyaz yumurta yaptığını ve kuluçkaya yatmadığını belirtir. Aynı kaynak sultan tavuklarının harika evcil hayvan ve bahçe süsü olduğunu, insanları sevdiklerini ve kucağa alınmaktan hoşlandıklarını, horozların genellikle saldırgan olmadığını, gevezelik ettiklerini ama gürültülü olmadıklarını yazar. Çimene ve bitkilere az zarar verdiği için şehir bahçeleri için de uygun bir tavuktur.
Türkiye'de sultan tavuğunun hikâyesi bir kayıp ve geri dönüş hikâyesidir. DHA'nın 2021 tarihli haberine göre Osmanlı döneminde padişahların elçilere ve yabancı konuklara hediye ettiği bu yerli ırkın nesli 1850'li yıllarda Türkiye'de tükenmiş, 2000'lerin başında hobi tavukçuları tarafından yeniden getirilip yaygınlaştırılmıştır. Wikipedia'nın FAO DAD-IS kayıtlarına dayanan derlemesine göre 2024'te Türkiye'deki popülasyon 20–30 kuş olarak tahmin edilmiştir. Bilimsel ilgi de sürüyor: Oktay ve arkadaşlarının 2026'da Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences'ta yayımlanan çalışması Türk sultan tavuklarının kan değerlerini ve yumurta kalitesini ilk kez ayrıntılı olarak ortaya koymuştur.
Biz bu sayfada sultan tavuğunun kökenini, tanınma özelliklerini, yumurta ve ağırlık değerlerini, kümes ve paça bakımını, soğuk, ıslak hava ve yırtıcılara karşı alınacak önlemleri, sağlık ve biyogüvenlik kurallarını kaynaklarıyla anlatıyoruz. Diğer süs ve hobi tavuklarını merak edenler Brahma sayfamıza, yerli horoz ırklarımızı arayanlar Denizli horozu ve Hint horozu sayfalarımıza bakabilir. Bütün ırkları çiftlik hayvanları sayfamızda topladık.
Sultan Tavuğu özellikleri
| Köken | Osmanlı İmparatorluğu; Türkiye'de 'Serai Tavuk' (sultanın tavukları) [1] |
|---|---|
| Batı'ya geliş | İngiltere 1854 (Elizabeth Watts); ABD 1867 [2] |
| Standart | APA 1874 (beyaz); PCGB: nadir, yumuşak tüylü, hafif [3] |
| Horoz ağırlığı | PCGB ~2,7 kg; APA 6 lb (~2,7 kg); bantam 26 oz (~740 g) [1] |
| Tavuk ağırlığı | PCGB ~2,0 kg; APA 4 lb (~1,8 kg); bantam 22 oz (~620 g) [1] |
| Renk | Yalnız beyaz tanınır; mavi ve siyah muhtemelen Polonez melezlerinden [2] |
| Ayırt edici özellikler | V ibik, tepelik, sakal, yanak tüyü, akbaba dizi, tüylü bacak ve parmaklar, ayakta beş parmak [2] |
|---|---|
| Bacak ve gaga | Bacak ve parmaklar arduvaz mavisi; gaga beyaz ya da açık ten rengi [2] |
| Yumurta | Yılda 50'yi aşkın, küçük, beyaz kabuklu [2] |
| Türk sultan tavuğu yumurta ağırlığı | Ortalama 47,45 g; sarı oranı %33,46; kabuk oranı %9,25 [4] |
| Kuluçka | Kuluçkaya yatmaz (non-sitter) [2] |
| Mizaç | İnsan sever, kucağa alınmaktan hoşlanır; horozlar genellikle saldırgan değil [2] |
| Koruma durumu | The Livestock Conservancy: 'Tehdit altında' (Threatened) [2] |
Sultan Tavuğu karakteri
Sultan tavuğu sakin, insana yakın ve gevezedir. The Livestock Conservancy, ırkı ABD'ye ilk getirten kümes hayvanı uzmanı George O. Brown'ın sultan tavuklarını sahip olduğu en uysal ve en halinden memnun kuşlar olarak tanımladığını, tavukların neredeyse sürekli memnun bir tavuk şarkısı mırıldandığını aktarır. Aynı kaynak ırkın insanları sevdiğini, kucağa alınmaktan hoşlandığını, horozların genellikle saldırgan olmadığını, sesli konuştuklarını ama gürültülü olmadıklarını yazar. Bu yumuşak mizacın bir bedeli vardır: daha baskın ırklar sultan tavuklarına zorbalık edebilir, bu yüzden benzer mizaçta ırklarla bir arada tutulmalıdır. Tepeliği görüşünü kısıtladığı için yırtıcılara karşı da daha savunmasızdır.
- Uysallık
- Yumurta verimi
- Soğuk ve ıslağa dayanıklılık
- Sıcağa uyum (gölge ve serin suyla)
- Bakım ihtiyacı
- Ses düzeyi
Ölçekler ırk birlikleri, Bakanlık ve üniversite kaynaklarındaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her hayvan kendine özgüdür.
Kendini bul
Sultan Tavuğu kime uygun?
Üretici ve hobi yetiştiricisi gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.
Uygun3 durum
- Süs ve hobi için tavuk istiyorum
The Livestock Conservancy harika bir evcil hayvan ve bahçe süsü olarak tanımlar.
Çok soruluyor - Şehirde küçük bir bahçem var
Çimene az zarar verir, kapalı alanda iyi yaşar ve gürültülü değildir.
- Çocuklarım tavuklarla ilgilenecek
İnsanları sever, kucağa alınmaktan hoşlanır; horozları genellikle saldırgan değildir.
Dikkat ister2 durum
- Soğuk ve yağışlı bir bölgedeyim
Islandığı soğukta donmaya açıktır; kuru ve korunaklı kümes şarttır.
- İlk kez tavuk besleyeceğim
Uysaldır ama çok bakım ister: kuru kümes, paça ve tepelik bakımı, yırtıcıya karşı koruma.
Uygun değil3 durum
- Yumurta için tavuk istiyorum
Çok az ve küçük yumurta yapar; süs için beslenir.
Çok soruluyor - Kümesimde iri ve baskın tavuklar var
Baskın ırkların zorbalığına uğrar; benzer mizaçta ırklarla tutulmalıdır.
- Tavuğum kendi civcivini çıkarsın istiyorum
Kuluçkaya yatmaz; yumurtalar makinede ya da başka tavuk altında çıkarılır.
Kısaca
Kimler için ideal: Sultan tavuğu; süs ve sergi tavukçuluğuyla ilgilenenler, tarihî bir Türk ırkını yaşatmak isteyen hobi yetiştiricileri, şehirde küçük ve kapalı bir bahçe kümesi kurmak isteyenler ve tavuklarıyla vakit geçirip onları kucağa almaktan hoşlanan aileler için uygundur. The Livestock Conservancy ırkın kapalı alanda iyi yaşadığını, gölge ve serin suyla sıcak iklimlerde daha iyi olduğunu belirtir.
Kimler için zor: Sultan tavuğu yumurta ya da et için tavuk arayanlar, kendi civcivini doğal kuluçkayla çıkarmak isteyenler (kuluçkaya yatmaz), tavuklarını açıkta, yırtıcılara karşı korumasız bırakacak olanlar ve soğuk, ıslak bölgelerde kuru kümes sağlayamayacaklar için uygun değildir. Baskın ırklarla karışık bir sürüye katılması da önerilmez.
Sultan Tavuğu bakımı
The Livestock Conservancy, sultan tavuklarının ıslandığı soğuk iklimlerde donmaya açık olduğunu ve kapalı alanda iyi yaşadığını yazar. Kümes kuru, cereyansız ve iyi havalandırılmış olmalıdır.
Tüylü bacak ve parmaklar çamurla kolayca kirlenir; kuru altlık ve çamursuz gezinti alanı şarttır.
The Livestock Conservancy, serin su ve gölgeyle sultan tavuklarının sıcak iklimlerde daha iyi olduğunu belirtir.
Tepelikleri nedeniyle yırtıcılara açıktırlar (The Livestock Conservancy).
Bakanlık, kümese yabancıların girmemesini, yeni malzemenin dezenfekte edilmeden içeri alınmamasını, suyun temiz tutulmasını ve zararlılarla mücadele edilmesini önerir.
Bakanlık, kanatlılarda aşı programının bölgedeki veteriner hekime danışılarak hazırlanmasını ve programa titizlikle uyulmasını önerir.
Kümes ve gezinti alanı
Sürekli
The Livestock Conservancy, sultan tavuklarının kapalı alanda iyi yaşadığını, çimene ve bitkilere az zarar verdiğini yazar; ırkı İngiltere'ye ilk getirenlerin notlarında da sultanların Koşin ya da Brahma'ya göre çimeni çok daha az bozduğu, gezinti alanlarının yeşil kaldığı belirtilir. Tarım ve Orman Bakanlığı kümese fazla hayvan konmasının gagalama ve tüy çekme gibi stres sorunlarına yol açtığını vurgular; süs tavuğunda da kalabalık sürüden kaçınılmalıdır. Kümes kuru, aydınlık ve iyi havalandırılmış olmalı, tünekler alçak tutulmalıdır.
Soğuk ve ıslak hava
Sonbahar ve kış
The Livestock Conservancy, sultan tavuklarının ıslanabildikleri soğuk iklimlerde iyi olmadığını ve donmaya açık olduğunu yazar. Bol tüylü tepelik, sakal ve paçalar ıslandığında uzun süre kurumaz; bu yüzden kış aylarında kümes cereyandan korunmalı, altlık sık değiştirilmeli, kuşlar yağmurda açıkta kalmamalıdır. Su kaplarının tepelik ve sakal ıslanmayacak biçimde seçilmesi de işe yarar.
Paça, sakal ve tepelik
Haftalık kontrol
Sultan tavuğunun tüylü bacak ve parmakları, sakalı ve tepeliği hem ırkın güzelliği hem de bakım yüküdür. Çamurlu ve ıslak zemin paçaları kirletir, ayakları ve parmakları zedeler; kuru altlık ve çamursuz bir gezinti alanı şarttır. OSU, horozda tepeliğin bir yana yatarak gözün üstünde siperlik oluşturduğunu belirtir; kirlenen ya da ıslanan tepelik görüşü daha da azaltır. Kuşları haftada bir elinize alıp tepelik, göz çevresi, sakal ve ayakları kontrol edin.
Yırtıcılara karşı koruma
Her gün
The Livestock Conservancy, sultan tavuklarının tepelikleri nedeniyle yırtıcılara açık olduğunu yazar; tepelik yukarıdan gelen tehlikeyi görmelerini zorlaştırır. Gezinti alanının üstünü tel ya da ağla kapatmak, kümesi gece mutlaka kilitlemek ve kedi, köpek, sansar gibi hayvanların ulaşamayacağı sağlam bir tel örgü kullanmak gerekir. Serbest dolaşım ancak gözetim altında yapılmalıdır.
Sürü uyumu
Sürü kurarken
The Livestock Conservancy, sultan tavuklarının daha baskın ırklar tarafından sıkça zorbalığa uğradığını, bu yüzden benzer mizaçta ırklarla tutulması gerektiğini belirtir. Yeni kuşları sürüye eklerken önce ayrı bir bölmede birkaç gün gözlemleyin, sonra kontrollü tanıştırın. Tüy çekme ya da yemden uzaklaştırılma görürseniz sultanları ayrı bir bölmeye alın.
Kuluçka ve civciv çıkarma
Üretim dönemi
The Livestock Conservancy sultan tavuklarının kuluçkaya yatmadığını (non-sitter), Wikipedia'daki derleme kuluçka ve analık içgüdüsünün zayıf olduğunu aktarır. Bu yüzden sultan yumurtaları çoğunlukla kuluçka makinesinde ya da kuluçkaya yatan başka bir tavuğun altında çıkarılır. Oktay ve arkadaşlarının 2026 çalışması Türk sultan tavuğu yumurtalarında kabuk kalınlığı ve Haugh birimi değerlerinin düşük olduğunu, daha kısa saklama süresinin kuluçka performansını artırabileceğini belirtir; kuluçkalık yumurtalar uzun bekletilmemelidir.
Sultan Tavuğu beslenme ilkeleri
Yem ve su sürekli
OSU, sultan civcivlerinin beyaz ile soluk sarı arası tüylerle çıktığını belirtir. Civcivlere ilk haftalardan itibaren civciv başlangıç yemi ve temiz su sürekli açık tutulur; Tarım ve Orman Bakanlığı ilk haftada civciv başına 2 cm, 15 günden sonra 2,5 cm suluk kenarı hesaplanmasını önerir. Tüylü ayaklı ve tepeli civcivler ıslanmaya duyarlıdır; suluklar civcivin içine giremeyeceği, sakalının ve tepeliğinin ıslanmayacağı biçimde seçilmelidir.
Su temiz ve sürekli
The Livestock Conservancy, sultan tavuklarının seçici yem arayıcılar olduğunu, bitkiden çok tahıl ve böcekleri tercih ettiğini yazar; ırkı ABD'ye ilk getiren uzman George O. Brown da tavukların sebzeden çok tahıl ve böcek sevdiğini not etmiştir. Bu yüzden menünün temeli dengeli bir tavuk yemi olmalı, tahıl ve atık sebze yalnız ek olarak verilmelidir. Bakanlık, yumurtlayan tavuklara dengeli bir yumurta tavuğu rasyonu ve sindirime yardımcı grit verilmesini önerir. Temiz su her zaman açık olmalı, yaz aylarında serin tutulmalıdır.
The Livestock Conservancy, serin su ve gölgeyle sultan tavuklarının sıcak iklimlerde daha iyi olduğunu belirtir. Yazın sulukları gölgeye koyun, günde birkaç kez tazeleyin ve sayısının yeterli olduğundan emin olun. Sakal ve tepeliğin suya girmesini önleyen nipel ya da dar ağızlı suluklar, hem temizliği kolaylaştırır hem de tüylerin ıslanıp kirlenmesini azaltır.
Sultan Tavuğu çocuklarla ve diğer hayvanlarla
Çocuklarla
The Livestock Conservancy, sultan tavuklarının insanları sevdiğini, kucağa alınmaktan hoşlandığını ve horozların genellikle saldırgan olmadığını yazar; bu yönüyle çocuklu aileler için sevimli bir hobi tavuğudur. Çocuklar tavuğu yetişkin gözetiminde, iki eliyle ve kanatlarını gövdesine yaslayarak tutmalı; kümes hayvanına dokunduktan sonra mutlaka ellerini yıkamalıdır.
Kedilerle
Kediler özellikle civcivler ve bantam sultanlar için tehlikelidir. Tepeliği nedeniyle tehlikeyi geç fark eden sultan tavuğunun gezinti alanı kedilerin giremeyeceği biçimde tel örgüyle kapatılmalıdır.
Köpeklerle
Köpekler tavukları kovalayıp yaralayabilir. Sultan tavukları serbest dolaşırken köpek bahçeye alınmamalı, kümes ve gezinti alanı köpeğin ulaşamayacağı sağlamlıkta olmalıdır.
Diğer hayvanlarla
The Livestock Conservancy, sultan tavuklarının daha baskın ırklar tarafından zorbalığa uğradığını, benzer mizaçta ırklarla tutulması gerektiğini belirtir. Kavgacı ya da iri ırklarla aynı bölmeye konmamalıdır.
Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler
Sultan tavuğunun sağlığını en çok etkileyen şey, onu bu kadar güzel yapan tüy süsleridir. The Livestock Conservancy, ırkın tepelikleri nedeniyle yırtıcılara açık olduğunu, ıslanabildikleri soğuk iklimlerde donmaya yatkın olduğunu ve daha baskın ırkların zorbalığına uğrayabildiğini yazar; aynı kaynak sultan tavuklarının harika evcil hayvanlar olduğunu ama çok bakım istediğini vurgular. Kanatlıların ortak hastalık riskleri de geçerlidir: Merck Veteriner El Kitabı kuş gribinin yüksek patojeniteli suşlarının ani ve yüksek ölümlere yol açtığını, göçmen su kuşlarının virüsü belirti göstermeden taşıyabildiğini; Newcastle hastalığının aşısız kanatlılarda ani ölüm ve solunum güçlüğüyle seyrettiğini, tedavisinin olmadığını ve aşı ile sıkı biyogüvenlikle önlenebildiğini yazar. Bu yüzden küçük hobi kümeslerinde de yabani kuşlarla teması sınırlamak, yemlik ve suluğu kapalı alanda tutmak ve yeni gelen kuşları bir süre ayrı gözlemlemek önemlidir. Biz bu sayfada ilaç adı ya da doz vermiyoruz; aşı ve tedavi uygulamaları yalnız veteriner hekimin kararıyla yapılmalıdır.
The Livestock Conservancy, sultan tavuklarının ıslanabildikleri soğuk iklimlerde donmaya açık olduğunu yazar. Kuru kümes, kuru altlık ve yağmurdan korunma bu riski azaltır.
Tepelikleri nedeniyle yırtıcılara karşı savunmasızdırlar (The Livestock Conservancy). Kapalı ve sağlam bir gezinti alanı en iyi korumadır.
Baskın ırklarla tutulduğunda gagalanma ve yemden uzak tutulma görülebilir (The Livestock Conservancy); yaralı kuş ayrılır.
Merck'e göre yüksek patojeniteli suşlar çoklu organ yetmezliği ve ani, yüksek ölümlere yol açar. Göçmen su kuşları virüsü belirti göstermeden taşıyabilir.
Merck, aşısız kanatlılarda ani ölüm, halsizlik ve solunum güçlüğünün görüldüğünü, tedavisinin olmadığını ve aşı ile sıkı biyogüvenlikle önlenebildiğini yazar.
Bakanlık tavuk vebasını (avian influenza) ihbarı mecburi hastalık olarak ele alır. Kümeste ani ve toplu ölüm, solunum güçlüğü ya da sinirsel belirti görülürse veteriner hekime ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne haber verin.
Sultan Tavuğu sahiplenmeden önce
Sultan tavuğu güzel ve uysal bir kuştur, ama The Livestock Conservancy'nin vurguladığı gibi çok bakım ister. Kümese sultan katmadan önce aşağıdaki sorulara cevap verin.
Kendinize sorun
- Kuru, cereyansız ve yağmurdan korunan bir kümesim var mı?
- Gezinti alanının üstünü yırtıcılara karşı kapatabilir miyim?
- Paça, sakal ve tepeliği haftada bir kontrol edip temiz tutabilir miyim?
- Sürümdeki diğer tavuklar sakin mizaçlı mı?
- Yumurta değil süs ve arkadaşlık için tavuk istediğimden emin miyim?
- Civciv çıkaracaksam kuluçka makinem ya da kuluçkaya yatan başka bir tavuğum var mı?
Sultan Tavuğu nereden sahiplenilir?
Sultan tavuğu nadir bir ırk olduğu için çoğunlukla hobi yetiştiricilerinden, süs tavukçuluğu derneklerinden ve sergilerden edinilir. Kuşların temiz ve kuru koşullarda tutulduğunu kendi gözünüzle görün; ırk özelliklerini, yaşını ve aşı geçmişini sorun, saf ırk olup olmadığını ayaklardaki beş parmak, tepelik, sakal ve paçadan kontrol edin.
Sultan Tavuğu sahiplenme ve sorumluluk
Sultan tavuğu nadir bir ırktır; civciv, kuluçkalık yumurta ya da yetişkin alırken kuşun ırk özelliklerini (beş parmak, tepelik, sakal, paça, beyaz tüy) ve sağlığını kontrol edin, aşı geçmişini sorun. Yeni gelen kuşları bir süre ayrı tutup gözlemleyin. Bakanlık kümese yabancı kişi girişinin engellenmesini ve hijyen kurallarına uyulmasını önerir; kümeste toplu ölüm ya da salgın şüphesinde veteriner hekime ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne haber vermek yükümlülüktür.
Sultan Tavuğu hakkında sık sorulanlar
Sultan tavuğu nedir?
Sultan tavuğu, Osmanlı İmparatorluğu'ndan dünyaya yayılmış, bembeyaz tüylü, tepeli, sakallı, paçalı ve her ayağında beş parmağı olan bir süs tavuğu ırkıdır. OSU ırkın Türkiye'de 'Serai-Tavuk' yani 'sultanın tavukları' adıyla bilindiğini yazar. The Livestock Conservancy onu harika bir evcil hayvan ve bahçe süsü olarak tanımlar. Yumurta ya da et için değil, süs ve sergi için beslenir.
Sultan tavuğu nereden gelir?
Sultan tavuğu Türkiye kökenlidir; OSU ve The Livestock Conservancy ırkın Osmanlı saray bahçelerinde süs olarak tutulduğunu anlatır. 1854'te İstanbul'dan Londra'ya, Poultry Chronicle editörü Elizabeth Watts'a gönderilmiş, 1867'de ABD'ye ulaşmıştır. DHA'nın 2021 haberine göre ırkın nesli 1850'lerde Türkiye'de tükenmiş, 2000'lerde hobi tavukçuları tarafından yeniden getirilmiştir.
Sultan tavuğu yumurtlar mı, yılda kaç yumurta yapar?
Yumurtlar ama azdır. The Livestock Conservancy yılda 50'yi aşkın küçük beyaz yumurta yaptığını, Wikipedia'daki derleme yaklaşık 70 yumurta aktarır; OSU ırkı çok az yumurtlayan bir süs tavuğu olarak tanımlar. Oktay ve arkadaşlarının 2026 çalışmasında Türk sultan tavuğu yumurtalarının ortalama ağırlığı 47,45 g bulunmuştur. Yumurta için tavuk arayanlar bu ırkı seçmemelidir.
Sultan horozu kaç kilo gelir?
OSU'nun aktardığı Poultry Club of Great Britain (PCGB) standardına göre sultan horozu yaklaşık 2,7 kg, tavuğu yaklaşık 2,0 kg gelir. American Poultry Association standardı horoz için 6 lb (yaklaşık 2,7 kg), tavuk için 4 lb (yaklaşık 1,8 kg) verir. Bantam (cüce) çeşitte horoz 26 ons (yaklaşık 740 g), tavuk 22 ons (yaklaşık 620 g) kadardır.
Orijinal sultan tavuğu nasıl anlaşılır?
The Livestock Conservancy'ye göre sultan tavuğunda V biçimli ibik, tepelik, sakal, yanak tüyleri, iri burun delikleri, kırmızımsı göz, aşağıda taşınan kanatlar, sert diz tüyleri, tüylü bacak ve parmaklar ve her ayakta beş parmak birlikte bulunur. Tüyler kar beyazı, bacaklar arduvaz mavisidir. Wikipedia'daki derleme, ırk kuruluşlarınca yalnız beyaz rengin tanındığını aktarır.
Sultan tavuğunun kaç parmağı var?
Sultan tavuğunun her ayağında beş parmak bulunur. OSU, ırkın beş parmaklı az sayıdaki tavuk ırkından biri olduğunu yazar; The Livestock Conservancy de beş parmağı ırkın ayırt edici özellikleri arasında sayar. Parmaklar ve bacaklar tüylüdür. Saf ırk kuş alırken iki ayakta da beşinci parmağın bulunduğunu kontrol edin.
Sultan tavuğu kuluçkaya yatar mı?
Genellikle hayır. The Livestock Conservancy sultan tavuklarının kuluçkaya yatmayan (non-sitter) bir ırk olduğunu, Wikipedia'daki derleme kuluçka ve analık içgüdüsünün zayıf olduğunu aktarır. Bu yüzden sultan yumurtaları çoğunlukla kuluçka makinesinde ya da kuluçkaya yatan başka bir tavuğun altında çıkarılır. Oktay ve arkadaşlarının çalışması kuluçkalık yumurtanın kısa süre saklanmasını önerir.
Sultan tavuğu soğuğa dayanıklı mı?
Hayır, özellikle ıslak soğukta zorlanır. The Livestock Conservancy, sultan tavuklarının ıslanabildikleri soğuk iklimlerde iyi olmadığını ve donmaya açık olduğunu yazar. Bol tüylü tepelik, sakal ve paçalar ıslandığında geç kurur. Kış aylarında kuru, cereyansız bir kümes, sık değişen altlık ve yağmurdan korunma şarttır.
Sultan tavuğu sıcağa dayanıklı mı?
The Livestock Conservancy, serin su ve gölge sağlandığında sultan tavuklarının sıcak iklimlerde daha iyi olduğunu belirtir. Yazın kümes iyi havalandırılmalı, gezinti alanında gölgelik bulunmalı ve sular günde birkaç kez tazelenmelidir. Kuşlar halsizleşir ya da yemden kesilirse veteriner hekime danışın.
Sultan tavuğu uysal mı?
Evet. The Livestock Conservancy sultan tavuklarının insanları sevdiğini, kucağa alınmaktan hoşlandığını, horozların genellikle saldırgan olmadığını ve gevezelik etseler de gürültülü olmadıklarını yazar. Irkı ABD'ye ilk getiren uzman George O. Brown da onları sahip olduğu en uysal kuşlar olarak tanımlamıştır. DHA haberinde de Türk hobicileri ırkın uysal mizacını öne çıkarır.
Sultan tavuğu ne yer?
Temel yemi dengeli bir tavuk yemidir; civcivlere civciv başlangıç yemi verilir. The Livestock Conservancy sultan tavuklarının seçici yem arayıcılar olduğunu, bitkiden çok tahıl ve böcekleri sevdiğini yazar. Bakanlık yumurtlayan tavuklara dengeli bir rasyon ve sindirime yardımcı grit verilmesini önerir. Temiz ve serin su her zaman açık olmalıdır.
Sultan tavuğu başka tavuklarla beslenir mi?
Beslenebilir, ama dikkatle. The Livestock Conservancy sultan tavuklarının daha baskın ırklar tarafından sıkça zorbalığa uğradığını, bu yüzden benzer mizaçta ırklarla tutulması gerektiğini belirtir. Yeni kuşları önce ayrı bölmede gözlemleyip kontrollü tanıştırın. Sultanlar gagalanıyor ya da yemden uzak tutuluyorsa ayrı bir bölmeye alın.
Sultan tavuğunun mavi ve siyah renkleri var mı?
Irk standartlarında yalnız beyaz renk tanınır. The Livestock Conservancy, mavi ve siyah sultanların büyük olasılıkla Polonez (Polish) tavuklarla yapılan melezlemelerden geldiğini yazar; erken yetiştiricilerin ırka yeni kan katmak için Polonez kullandığını da belirtir. Wikipedia'daki derlemeye göre Avrupa birliği (Entente Européenne) siyah çeşidi listeler ama tanımaz.
Sultan tavuğu nesli tükenmekte mi?
Sultan tavuğu dünyada nadir bir ırktır. The Livestock Conservancy ırkı 'tehdit altında' (Threatened) olarak sınıflandırır ve 1930'larda neredeyse tükendiğini yazar. Wikipedia'nın FAO DAD-IS kayıtlarına dayanan derlemesine göre Türkiye'deki popülasyon 2024'te 20–30 kuş olarak tahmin edilmiştir. Hobi yetiştiricileri ırkın yaşatılmasında önemli rol oynar.
Sultan tavuğu civcivleri nasıl olur?
OSU, sultan civcivlerinin beyaz ile soluk sarı arası tüylerle çıktığını belirtir. Tepelik, sakal, paça ve beşinci parmak civcivlikten itibaren görülebilir. Civcivler ıslanmaya duyarlıdır; sıcak, kuru bir büyütme alanı, sürekli açık başlangıç yemi ve içine giremeyecekleri suluklar gerekir. Bakanlık ilk haftada civciv başına 2 cm suluk kenarı önerir.
Kaynaklar
- Oklahoma State University — Breeds of Livestock: Sultan Chickens (APA ve PCGB standart ağırlıklarıyla)
- The Livestock Conservancy — Sultan Chicken
- Wikipedia — Sultan chicken (PCGB, APA ve FAO DAD-IS verilerinin derlemesi)
- Oktay M. N. ve ark. (2026) — Determination of hematobiochemical parameters and egg quality traits of Turkish Sultan chickens, Turk J Vet Anim Sci 50(3): 113-124
- CNN Türk (DHA) — Osmanlı sultan cinsi tavuklar, hobicilerin gözdesi (07.02.2021)
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM — Yumurta Tavukçuluğu
- MSD/Merck Veterinary Manual — Avian Influenza
- MSD/Merck Veterinary Manual — Newcastle Disease in Poultry
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı HAYGEM — Hayvan Hastalıkları ile Mücadele (genelge ve talimatlar)
Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.
