Wyandotte Tavuğu: Özellikleri, Renkleri, Yumurtası ve Bakımı

Wyandotte nasıl bir çiftlik hayvanı?

Wyandotte, Amerika Birleşik Devletleri'nde geliştirilmiş, hem yumurta hem et için yetiştirilen çift amaçlı bir tavuk ırkıdır. The Livestock Conservancy, ırkın 1883'te Amerikan Kanatlı Birliği'nin (APA) Mükemmellik Standardı'na kabul edildiğini, ondan önce "American Sebright" adıyla bilindiğini ve standarda girerken adının Wyandotte olarak değiştirildiğini yazar. Ad, New York eyaletinin kuzeyi ile Kanada'nın Ontario bölgesinde yaşamış Wyandot halkına dayanır. University of Illinois Extension ırkın ilk adlarından birinin de "Sebright Cochin" olduğunu, gerçek kökeninin ise belirsizliğini koruduğunu belirtir; The Livestock Conservancy koyu (dark) Brahma ve benekli Hamburg tavuklarından geldiğinin düşünüldüğünü ekler.

Irkın ilk ve en bilinen çeşidi gümüş pullu (silver laced) Wyandotte'dur: beyaz tüylerin her birinin siyah bir çizgiyle çevrelendiği, uzaktan pul pul görünen bir desendir. University of Illinois Extension bu çeşidin New York eyaletinden, altın pullu çeşidin Wisconsin'den geldiğini; beyaz ve siyah çeşitlerin ise gümüş pullu tavuklarda kendiliğinden ortaya çıkan renk değişimlerinden (sport) türediğini yazar. Columbian çeşidi adını 1893'te Chicago'da düzenlenen Kolomb Fuarı'ndan almıştır. Büyük Britanya Kanatlı Kulübü (Poultry Club of Great Britain) bugün gümüş ve altın pullu, beyaz, devetüyü, keklik, gümüş ve altın çizgili, Columbian, devetüyü ve mavi pullu, siyah, mavi, çizgili (barred) ve kızıl çeşitleri sayar; kulübe göre ailenin her çeşidi farklı ırkların harmanlanmasıyla yapılmıştır.

Wyandotte orta ağırlıkta, dolgun ve yuvarlak hatlı bir tavuktur. The Livestock Conservancy tavukların yaklaşık 6,5 libre (yaklaşık 2,9 kg), horozların yaklaşık 8,5 libre (yaklaşık 3,9 kg) geldiğini yazar. Büyük Britanya Kanatlı Kulübü ırkı "yumuşak tüylü ağır" sınıfında değerlendirir. İbik gül tipidir: oldukça basık, küçük yuvarlak çıkıntılı ve dişide daha küçüktür; yüz, sakal ve kulak memeleri parlak kırmızıdır. University of Illinois Extension derinin sarı olduğunu, yumurta kabuğu renginin çok açıktan koyu kahveye değiştiğini belirtir.

Yumurta ve et dengesi ırkın en önemli özelliğidir. The Livestock Conservancy Wyandotte'nin iri, kahverengi yumurta verdiğini ve oldukça hızlı olgunlaştığını yazar; University of Maryland Extension ırkın yumurta verimini "orta", yumurta boyunu "iri", mizacını "sakin" olarak sınıflandırır. Ticari yumurtacı hibritlerle yarışmaz: Penn State Extension safkan tavukların genel olarak yılda 100 ile 180 arasında yumurta verebildiğini, ama ticari yumurta tipi tavuklar kadar verimli olmadığını belirtir. Wyandotte'ye özgü yıllık yumurta sayısını güvenilir bir kaynakta bulamadığımız için ayrı bir rakam yazmıyoruz.

Mizacı ve iklim uyumu Wyandotte'yi aile kümeslerinin gözdesi yapar. The Livestock Conservancy ırkı sakin ve dost canlısı, soğuğa dayanıklı, iyi anne olan ve iyi uçamayan bir tavuk olarak tanımlar. University of Maryland Extension büyük ibiklerin soğuk iklimlerde donmaya açık olduğunu not eder; Wyandotte'nin basık ve küçük gül ibiği bu açıdan avantajlıdır. The Livestock Conservancy'ye göre ırk 2016'da kurumun öncelikli koruma listesinden çıkarılmıştır ve artık tehlike altında sayılmamaktadır.

Biz bu sayfada Wyandotte'nin tarihini, renk çeşitlerini, verimini, kümes ve gezinti alanı ihtiyacını, beslenmesini, hastalıklara karşı korunmayı ve kuş alırken dikkat edilecekleri kaynaklarıyla anlatıyoruz. Diğer tavuk ırklarıyla karşılaştırmak isteyenler Brahma tavuğu, Denizli horozu ve Hint horozu sayfalarımıza; bütün çiftlik hayvanları için çiftlik hayvanları sayfamıza bakabilir.

Wyandotte özellikleri

Wyandotte temel özellikleri
Köken	ABD; New York eyaletinin kuzeyi ve Ontario çevresi; kökeni belirsiz, koyu Brahma ve benekli Hamburg'dan geldiği düşünülür [1]
Standarda giriş	1883, APA Mükemmellik Standardı (gümüş pullu çeşit); önceki adı American Sebright [1]
Sınıf	Yumuşak tüylü ağır ırk (PCGB) [2]
Tavuk ağırlığı	Yaklaşık 6,5 libre (~2,9 kg) [1]
Horoz ağırlığı	Yaklaşık 8,5 libre (~3,9 kg) [1]
İbik	Gül ibik; oldukça basık, küçük yuvarlak çıkıntılı; dişide daha küçük [1]
Yüz ve deri	Yüz, sakal ve kulak memeleri parlak kırmızı; deri sarı [3]

Yumurta	İri, kahverengi; kabuk rengi çok açıktan koyu kahveye [3]
Yumurta verimi	Orta (Fair); mizaç sakin; otlama yeteneği orta [4]
Kullanım	Çift amaçlı (yumurta ve et); oldukça hızlı olgunlaşır [1]
Mizaç	Sakin ve dost canlısı; iyi anne; iyi uçamaz [1]
İklim uyumu	Soğuğa dayanıklı [1]
Koruma durumu	2016'da The Livestock Conservancy öncelikli listesinden çıktı; tehlike altında sayılmıyor [1]

Wyandotte karakteri

The Livestock Conservancy Wyandotte'yi sakin ve dost canlısı bir tavuk olarak tanımlar; University of Maryland Extension da ırkın mizacını "sakin" diye sınıflandırır. Bu yapı, Wyandotte'nin karışık sürülerde, aile kümeslerinde ve çocukların da yer aldığı hobi çiftliklerinde görece kolay yönetilmesini sağlar. İyi uçamadığı için alçak çitlerle çevrili gezinti alanlarında tutulabilir. Tavukları iyi annelik yapar; bu, kendi civcivini çıkarmak isteyenler için avantaj, yumurtayı kesintisiz toplamak isteyenler için ise kuluçkaya yatma dönemlerinde verimin durması demektir. Pullu ve çizgili tüy desenleri, dolgun yuvarlak gövde ve basık gül ibikle birleşince ırk sergi meraklılarının da sevdiği bir tavuk olur.

Uysallık
Soğuğa dayanıklılık
Yumurta verimi
Et verimi
Kuluçka eğilimi

Ölçekler ırk birlikleri, Bakanlık ve üniversite kaynaklarındaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her hayvan kendine özgüdür.

Wyandotte renkleri

Aşağıdaki 8 rengin hepsi ırk standardında kabul edilir.

Gümüş pullu
silver laced
Irkın ilk çeşididir; beyaz tüylerin kenarı siyah bir çizgiyle çevrilidir. PCGB'ye göre Amerika'da 1883'te standartlaştırılmış, İngiliz yetiştiriciler pul desenini ve açık zemin rengini inceltmiştir.
Altın pullu
gold laced
Altın sarısı zemin üzerinde siyah pullar vardır. PCGB'ye göre keklik Cochin ve altın benekli Hamburg horozlarının gümüş tavuklarla çiftleştirilmesinden gelmiştir; University of Illinois Extension çeşidin Wisconsin kökenli olduğunu yazar.
Beyaz
Gümüş pullu tavuklarda kendiliğinden ortaya çıkan bir renk değişiminden (sport) türemiştir. University of Illinois Extension beyaz çeşitte geniş tüylerin ve düzgün oturan tüy örtüsünün ırkın yuvarlak hatlarını korumak için önemli olduğunu belirtir.
Devetüyü
buff
Tek düze, sıcak bir sarı-kahve tondur. PCGB'ye göre devetüyü Cochin ile gümüş pullu Wyandotte'nin çiftleştirilmesiyle geliştirilmiştir.
Keklik ve çizgili (pencilled) çeşitler
Tüylerde ince eş merkezli çizgiler görülür. PCGB, keklik çeşidinin 1896'da Amerika'dan geldiğini ve bir dönem altın çizgili diye anıldığını, gümüş çizgilinin keklik Wyandotte ile koyu Brahma çiftleştirmesinden geliştirildiğini yazar.
Columbian
Beyaz gövde üzerinde siyah boyun yelesi ve siyah kuyruk vardır. University of Illinois Extension adın 1893 Chicago Kolomb Fuarı'ndan geldiğini, PCGB ise çeşidin beyaz Wyandotte ile çizgili (barred) Rock çiftleştirmesinden doğduğunu belirtir.
Devetüyü pullu ve mavi pullu
PCGB'ye göre altın pullu ile beyazın çiftleştirilmesinden gelmiş ve ilk kez 1897'de İngiltere'de görülmüştür.
Siyah, mavi, çizgili (barred) ve kızıl
PCGB'ye göre siyah, mavi ve çizgili çeşitler İngiltere'de geliştirilmiştir; en yeni çeşit olan kızıl, Lancashire'da altın pullu Wyandotte'den beyaz Wyandotte, Barnevelder ve Rhode Island Red kullanılarak elde edilmiştir.

Kendini bul

Wyandotte kime uygun?

Üretici ve hobi yetiştiricisi gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.

Uygun4 durum

Bahçemde küçük bir aile kümesi kuracağım
Sakin ve dost canlısı bir ırktır; karışık sürülerde ve aile kümeslerinde kolay yönetilir.
Hem yumurta hem et istiyorum
Çift amaçlıdır; iri kahverengi yumurta verir ve oldukça hızlı olgunlaşır.
Soğuk ve serin bir bölgedeyim
The Livestock Conservancy soğuğa dayanıklı olarak tanımlar; basık gül ibiği soğukta avantajlıdır.
Kendi civcivlerimi çıkarmak istiyorum
Tavukları iyi annedir; kuluçka döneminde yumurtlamaya ara verdiğini hesaba katın.

Dikkat ister1 durum

Küçük çocuğum var
Mizacı sakin, ama CDC 5 yaşından küçüklerin tavuklara dokunmamasını ve el yıkamayı önerir.

Uygun değil1 durum

Satış için yüksek yumurta verimi istiyorum
Yumurta verimi orta düzeydedir; ticari yumurta tipi tavuklar kadar verimli değildir.
Çok soruluyor

Kısaca

Kimler için ideal: Wyandotte, bahçeli bir evde ya da kırsalda aile kümesi kurmak isteyenler, hem yumurta hem et için ırk tavuğu yetiştirmek isteyenler, soğuk ve serin bölgelerdeki üreticiler, kendi civcivini çıkarmak isteyenler ve pullu tüy desenleriyle sergi tavukçuluğuna ilgi duyanlar için uygundur. Sakin mizacı, karışık sürülerde ve tavukçuluğa yeni başlayanlarda yönetimi kolaylaştırır.

Kimler için zor: Yüksek ve kesintisiz yumurta verimi bekleyen ticari işletmeler için uygun değildir; UMD Extension verimini orta düzeyde sınıflar ve Penn State safkan tavukların ticari yumurta tipi tavuklar kadar verimli olmadığını belirtir. Kuluçkaya yatma dönemlerinde yumurta toplamayı kesintiye uğratmak istemeyenler ve apartman ya da balkonda tavuk tutmayı düşünenler için de doğru seçim değildir.

Wyandotte evde bakımı zor mu?

Ev hayatı panosu: kaynaklardaki değerlendirmelerden. “Kime uygun?” bölümünde seçtiğin durumla ilgili gösterge vurgulanır.

Bakım zorluğuKolay

Apartman yaşamıUygun değil

Günlük egzersizHer gün gezinti alanında serbest dolaşma

Wyandotte bakımı kolay sayılan bir tavuk ırkıdır: sakin mizacı, soğuğa dayanıklılığı ve iyi uçamaması küçük aile kümeslerinde yönetimi kolaylaştırır. Yine de her tavuk gibi kuru, havadar ve yırtıcılara karşı güvenli bir kümes, temiz su, dengeli yem ve düzenli temizlik ister. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yumurta tavukçuluğu yayını kümese fazla hayvan konmasının gagalama ve tüy çekme gibi stres sorunlarına yol açtığını vurgular; Penn State Extension ise kümes içinde tavuk başına en az 1,5 fit kare (yaklaşık 0,14 m²) alan önerir.

Tavuk apartman dairesinde ya da balkonda tutulacak bir hayvan değildir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), Salmonella riskine karşı kanatlıların evin içine alınmamasını, yiyecek ve içeceğin hazırlandığı ya da saklandığı yerlerden uzak tutulmasını önerir. Kümes ve gezinti alanı için bahçeli bir ev ya da kırsal bir arazi gerekir; ayrıca kümes kurmadan önce oturduğunuz yerin belediye ve site kurallarını öğrenmek iyi olur.

Wyandotte bakımı

Kümes ve alanSürekli

Kümes içinde tavuk başına en az 0,14 m² (Penn State); kuru altlık, iyi havalandırma ve gece…

Folluk ve tünekHaftalık temizlik

Penn State en az dört folluk ve her dört tavuk için 30×30 cm'lik bir folluk önerir; folluk altlığı…

BiyogüvenlikHer gün

Kümese yabancı girişi sınırlanır, yemlik ve suluk temiz tutulur, yabani kuşlarla temas engellenir; hastalık şüphesinde bilinçsiz ilaç kullanılmaz.

AşılamaProgramlı

Bakanlık aşı programının bölgedeki veteriner hekime danışılarak hazırlanmasını ve yalnız sağlıklı sürüye uygulanmasını önerir.

Kümes ve alan

Sürekli

Penn State Extension yumurtacı sürüler için kümes içinde tavuk başına en az 1,5 fit kare (yaklaşık 0,14 m²) alan, civcivler için ilk 6–8 haftada civciv başına yaklaşık 0,5 fit kare (yaklaşık 0,05 m²) önerir. Tarım ve Orman Bakanlığı da ticari yumurtacılar için 18. haftadan sonra yerde metrekare başına 6 tavuk önerir ve fazla hayvanın gagalama ile tüy çekmeye yol açtığını vurgular. Wyandotte orta ağırlıkta, dolgun bir ırk olduğu için bu değerlerin altına inmeyin; geniş bir gezinti alanı, tavuğun eşinmesine ve toz banyosu yapmasına imkân verir. Kümes kuru, cereyansız ama iyi havalandırılmış olmalı; nem ve amonyak kokusu solunum sorunlarına zemin hazırlar.

Folluk, tünek ve yemlik

Haftalık kontrol

Penn State Extension en az dört folluk ve her dört tavuk için 30×30 cm (12×12 inç) boyutunda bir folluk; tavuk başına yaklaşık 7,5 cm (3 inç) yemlik ve 2,5 cm (1 inç) suluk kenarı önerir. Civcivlerde Bakanlık ilk hafta civciv başına 2 cm, 15 günden sonra 2,5 cm suluk kenarı hesaplanmasını önerir. Folluk altlığını kuru ve temiz tutmak kirli ve çatlak yumurta oranını azaltır. İyi uçamayan bir ırk olduğundan tünekleri çok yükseğe koymayın.

Işık ve yumurtlama

Mevsime göre

Penn State Extension yıl boyu en yüksek yumurta verimi için günde 14–16 saat ışık sağlanmasını önerir. Kışın günler kısalınca yumurta verimi doğal olarak düşer; ek aydınlatma kullanacaksanız ışık süresini aniden değil, kademeli olarak artırın. Tavuklar her yıl tüy değiştirdiği (tüy dökümü) dönemde yumurtlamaya ara verir; bu normaldir. Wyandotte tavukları iyi anne olduğu için kuluçkaya yatan tavuk da bir süre yumurtlamaz.

Soğuk ve sıcak dönem

Mevsime göre

The Livestock Conservancy Wyandotte'yi soğuğa dayanıklı bir ırk olarak tanımlar. University of Maryland Extension büyük ibiklerin soğuk iklimlerde donmaya açık olduğunu, büyük ibikli kuşların ise sıcak iklimlerde serinlemekte daha başarılı olduğunu belirtir; Wyandotte'nin basık ve küçük gül ibiği soğukta avantaj sağlar. Kışın kümesin cereyansız ve kuru, suyun donmamış olmasına dikkat edin. Yazın ise gölgelik bir gezinti alanı, iyi havalandırma ve her zaman serin, bol su sağlayın.

Kuluçka ve civciv

İlkbahar-yaz

The Livestock Conservancy Wyandotte tavuklarının iyi anne olduğunu yazar; University of Maryland Extension da çift amaçlı ırkların çoğunun bir ölçüde kuluçkaya yattığını, ama bunun hangi amaçla seçildiklerine bağlı olduğunu belirtir. Kuluçkaya yatan tavuğa sakin ve ayrı bir bölme, kolay ulaşılan yem ve su sağlayın. Civcivleri sıcak, cereyansız ve kuru bir yerde büyütün; ilk haftalarda civciv başına alan ve suluk ölçülerine dikkat edin.

Wyandotte beslenme ilkeleri

Yem ve su sürekli

Civcivler ticari civciv başlangıç yemiyle beslenir ve her zaman temiz suya ulaşabilmelidir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yumurta tavukçuluğu yayını ilk hafta civciv başına 2 cm, 15 günden sonra 2,5 cm suluk kenarı hesaplanmasını önerir. Suluklar her gün kontrol edilmeli, yemle ya da altlıkla kirlenmemelidir. Civcivleri sıcak ve cereyansız bir yerde büyütmek yem tüketimini ve büyümeyi düzenler.

Wyandotte eğitimi

Eğitim zorluğuKolay

Tavuk eğitimi köpek eğitimi gibi değildir; amaç kuşları ellenmeye, kümese akşam kendiliğinden dönmeye ve sahibine yaklaşmaya alıştırmaktır. The Livestock Conservancy'nin sakin ve dost canlısı diye tanımladığı Wyandotte bu alışkanlıkları kolay edinir. Civcivlikten itibaren kısa ve sakin ellemeler, aynı saatte yem verme ve kümes kapısında küçük bir ödül, kuşların size güvenmesini sağlar.

Sakin kuşlar sağlık kontrolünü, tırnak ve ayak muayenesini ve gerekirse ayırmayı kolaylaştırır. Kuşları kovalamak ve aniden yakalamak onları ürkütür; yerde çömelip yaklaşmalarını beklemek daha iyi sonuç verir. CDC, kanatlılarla temastan sonra elleri sabunla yıkamayı ve küçük çocukları gözetimsiz bırakmamayı önerir.

Öncelik sırası

Civcivlikten itibaren kısa ve sakin ellemeler
Akşam aynı saatte kümese dönme alışkanlığı
Yemleme saatlerini sabit tutma
Sağlık kontrolü için yakalanmaya ve tutulmaya alıştırma
Yeni kuşları sürüye kademeli ve gözetimli katma

Wyandotte egzersiz ve oyun

Günlük ihtiyaç Her gün gezinti alanında serbest dolaşma

Tavuklar için egzersiz, gün boyu eşinme, otlama, böcek arama ve toz banyosu yapma imkânı demektir. University of Maryland Extension Wyandotte'nin otlama yeteneğini orta düzeyde değerlendirir; geniş ve güvenli bir gezinti alanı kuşların hem hareketini hem beslenmesini destekler. The Livestock Conservancy ırkın iyi uçamadığını yazar; bu, alçak çitlerin yeterli olabileceği anlamına gelir, ama tilki, köpek ve yırtıcı kuşlara karşı çitin sağlam, gece kümesin kapalı olması gerekir. Kuru toprak ya da kum dolu bir toz banyosu köşesi, tavukların tüy bakımı ve dış parazitlerle başa çıkması için önemlidir.

Sevdiği oyunlar

Gezinti alanında eşinme ve otlama
Toz banyosu köşesi
Saman ya da yaprak yığınında yem arama
Asılı sebze ya da yeşillik
Alçak tünek ve basamaklar

Wyandotte çocuklarla ve diğer hayvanlarla

Çocuklarla

The Livestock Conservancy'nin sakin ve dost canlısı diye tanımladığı Wyandotte, çocukların da yer aldığı aile kümesleri için uygun bir ırktır. Ancak CDC, Salmonella riskine karşı 5 yaşından küçük çocukların civciv ve tavuklara dokunmamasını, daha büyük çocukların her zaman gözetim altında olmasını ve temastan sonra ellerini sabunla yıkamasını önerir. Kuşları öpmemek ve kucaklayıp yüze yaklaştırmamak da aynı önerinin parçasıdır.

Kedilerle

Kediler özellikle civcivler ve genç piliçler için tehlike oluşturabilir. Civcivleri kapalı ve kedinin ulaşamayacağı bir yerde büyütün; yetişkin tavukların gezinti alanını da sağlam bir çitle koruyun.

Köpeklerle

Köpekler tavukları kovalayabilir ve yaralayabilir; köpeği kümesle tasmalı ve gözetimli tanıştırın, gezinti alanı ile köpeğin alanını ayırın. Gece kümesi tilki ve sokak köpeklerine karşı sağlam biçimde kapatın.

Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler

Wyandotte'ye özgü bilinen ciddi bir kalıtsal hastalık kaynaklarda yer almaz; The Livestock Conservancy ırkı soğuğa dayanıklı bir tavuk olarak tanımlar. Ancak kanatlıların ortak hastalık riskleri bu ırk için de geçerlidir. Merck Veteriner El Kitabı, kuş gribinin yüksek patojeniteli suşlarının ani ve yüksek ölümlere yol açtığını, göçmen su kuşlarının virüsü belirti göstermeden taşıyabildiğini; Newcastle hastalığının aşısız kanatlılarda ani ölüm, halsizlik ve solunum güçlüğüyle seyrettiğini, tedavisinin olmadığını ve aşı ile biyogüvenlikle önlenebildiğini yazar. Bu yüzden aile kümeslerinde de yabani kuşlarla teması sınırlamak, yemlik ve suluğu kapalı alanda tutmak, yeni gelen kuşları bir süre ayrı gözlemlemek önemlidir. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın hayvan hastalıklarıyla mücadele düzenlemeleri salgın şüphesinde il ve ilçe müdürlüğüne bildirim yapılmasını öngörür. Tavuklar insan sağlığını da etkileyebilir: CDC, kanatlıların Salmonella taşıyabileceği için onlara dokunduktan sonra elleri yıkamayı, kuşları öpmemeyi ve eve almamayı, 5 yaşından küçük çocukların civciv ve tavuk tutmamasını önerir. Biz bu sayfada ilaç adı ya da doz vermiyoruz; aşı ve tedavi uygulamaları yalnız veteriner hekimin kararıyla yapılmalıdır.

Kuş gribi (avian influenza)

Merck'e göre düşük patojeniteli suşlar solunum belirtisi ve yumurta veriminde düşüşe, yüksek patojeniteli suşlar ani ve yüksek ölümlere yol açar. Göçmen su kuşları virüsü belirti göstermeden taşıyabilir.

Newcastle hastalığı

Merck, aşısız kanatlılarda ani ölüm, halsizlik ve solunum güçlüğünün görüldüğünü, tedavisinin olmadığını ve aşı ile sıkı biyogüvenlikle önlenebildiğini yazar.

Salmonella (insan sağlığı)

CDC, kanatlılara dokunduktan sonra elleri sabunla yıkamayı, 5 yaşından küçük çocukların civciv ve tavuklara dokunmamasını ve kuşların eve alınmamasını önerir.

Kalabalık ve stres

Bakanlık fazla hayvanın gagalama ve tüy çekme gibi stres sorunlarına yol açtığını vurgular; alan ve havalandırma yeterli olmalıdır.

Bildirim yükümlülüğü

Kümeste ani ve toplu ölüm, solunum güçlüğü ya da yumurta veriminde ani düşüş görülürse veteriner hekime ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne haber verin; Bakanlık kuş gribini ihbarı mecburi hastalık olarak ele alır.

Wyandotte sahiplenmeden önce

Wyandotte'yi yalnız pullu tüyleri için değil, kümes düzeniniz ve beklentiniz bu ırka uyduğu için seçin. Aşağıdaki sorulara dürüstçe "evet" diyebiliyorsanız doğru yoldasınız.

Kendinize sorun

Tavuk başına yeterli kümes alanı ve güvenli bir gezinti alanı ayırabilir miyim?
Kümesi her gece tilki, köpek ve yırtıcılara karşı kapatıp düzenli temizleyebilir miyim?
Ticari hibritler kadar değil, orta düzeyde yumurta veren çift amaçlı bir ırktan memnun kalır mıyım?
Kuluçkaya yatan tavukların bir süre yumurtlamamasını kabul edebilir miyim?
Aşı programını veteriner hekimle planlayıp biyogüvenlik kurallarına uyabilir miyim?
Evde küçük çocuk varsa el yıkama ve gözetim kurallarını uygulayabilir miyim?

İlan seçerken nelere bakılmalı?

Kuşların ya da civcivlerin hareketli, gözlerinin parlak, burun ve gözlerinin akıntısız olduğuna bakın.
Dışkı çevresinin temiz, tüylerin düzgün ve parazitsiz, ayak ve bacakların yarasız olduğunu kontrol edin.
Aşı geçmişini ve kuşların hangi kümesten geldiğini sorun; sürüde son dönemde ölüm ya da hastalık olup olmadığını öğrenin.
Renk çeşidinin (gümüş pullu, altın pullu, beyaz, Columbian vb.) ve ibiğin gül tipinde olduğunu kontrol edin; saf ırkta ibik basık ve küçük yuvarlak çıkıntılıdır (The Livestock Conservancy).
Civciv alırken cinsiyet belirleme garantisi olup olmadığını sorun; horoz istemiyorsanız bunu baştan konuşun.
Kuluçkalık yumurta alıyorsanız yumurtaların taze, temiz ve çatlaksız olmasına dikkat edin.
Yeni kuşları eve getirdikten sonra sürüye katmadan önce bir süre ayrı tutup gözlemleyin.
Görmeden kapora isteyen ya da kuşların sağlık durumunu göstermekten kaçınan satıcılardan uzak durun.

Wyandotte nereden sahiplenilir?

Wyandotte civcivi, kuluçkalık yumurtası ya da yetişkin kuşu ırk tavuğu yetiştiricilerinden, süs ve ırk tavukçuluğu derneklerinin üyelerinden ve kanatlı fuarlarından temin edilebilir. Kuşların sağlık durumunu, aşı geçmişini ve kümes koşullarını yerinde görmek en güvenli yoldur. İlan platformlarında satıcının kimliğini ve kuşların durumunu doğrulayın; kuşları kargoyla görmeden almaktan kaçının.

Kümesini küçülten ya da taşınan hobi yetiştiricileri yetişkin tavuklarını zaman zaman yeni yuvaya verir; bu kuşların yaşını, sağlık geçmişini ve aşılarını mutlaka sorun.

Wyandotte sahiplenme ve sorumluluk

Wyandotte civcivi, kuluçkalık yumurtası ya da yetişkin kuşu alırken sağlıklı, hareketli ve aşı geçmişi bilinen kuşları seçin; renk çeşidini ve soy kaydını yetiştiriciye sorun. Yeni gelen kuşları bir süre ayrı tutup gözlemleyin. Bakanlık kümese yabancı kişi girişinin engellenmesini ve hijyen kurallarına uyulmasını önerir; toplu ölüm ya da salgın şüphesinde veteriner hekime ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne haber vermek yükümlülüktür.

Wyandotte hakkında sık sorulanlar

Wyandotte tavuğu nereden gelir?

Wyandotte ABD'de geliştirilmiştir. The Livestock Conservancy'ye göre ırk 1883'te Amerikan Kanatlı Birliği'nin standardına kabul edilmiş, ondan önce "American Sebright" adıyla bilinmiştir; adı New York eyaletinin kuzeyi ile Ontario çevresinde yaşamış Wyandot halkından gelir. Kökeni tam bilinmez; koyu Brahma ve benekli Hamburg tavuklarından geldiği düşünülür.

Wyandotte tavuğu yılda kaç yumurta yapar?

Wyandotte'ye özgü yıllık yumurta sayısını güvenilir bir kaynakta bulamadık. University of Maryland Extension ırkın yumurta verimini "orta" olarak sınıflandırır; Penn State Extension da safkan tavukların genel olarak yılda 100 ile 180 arasında yumurta verebildiğini belirtir. Gerçek verim besleme, aydınlatma, yaş ve kuluçkaya yatma sıklığına göre değişir.

Wyandotte yumurtası ne renk?

Wyandotte kahverengi ve iri yumurta verir (The Livestock Conservancy, UMD Extension). University of Illinois Extension kabuk renginin çok açıktan koyu kahveye kadar değişebildiğini belirtir. Renk tavuğun yaşına ve yumurtlama dönemine göre de biraz değişebilir.

Wyandotte tavuğu kaç kilo gelir?

The Livestock Conservancy tavukların yaklaşık 6,5 libre (yaklaşık 2,9 kg), horozların yaklaşık 8,5 libre (yaklaşık 3,9 kg) geldiğini yazar. Wikipedia'daki derlemeye göre horoz 3,5–4 kg, tavuk 2,7–3,2 kg arasındadır. Büyük Britanya Kanatlı Kulübü ırkı yumuşak tüylü ağır ırklar arasında sayar.

Gümüş pullu Wyandotte nedir?

Irkın ilk ve en bilinen çeşididir; beyaz tüylerin kenarı siyah bir çizgiyle çevrildiği için kuş pul pul görünür. PCGB'ye göre Amerika'da 1883'te standartlaştırılmış, İngiliz yetiştiriciler pul desenini ve açık zemin rengini inceltmiştir. Beyaz ve siyah Wyandotte bu çeşitte kendiliğinden ortaya çıkan renk değişimlerinden türemiştir (University of Illinois Extension).

Wyandotte renkleri nelerdir?

Büyük Britanya Kanatlı Kulübü gümüş pullu, altın pullu, beyaz, devetüyü, keklik, gümüş çizgili, altın çizgili, Columbian, devetüyü pullu, mavi pullu, siyah, mavi, çizgili (barred) ve kızıl çeşitleri sayar. University of Illinois Extension'ın listesinde de gümüş ve altın pullu, beyaz, devetüyü, siyah, keklik, gümüş çizgili ve Columbian yer alır.

Wyandotte soğuğa dayanıklı mı?

Evet. The Livestock Conservancy Wyandotte'yi soğuğa dayanıklı bir ırk olarak tanımlar. University of Maryland Extension büyük ibiklerin soğuk iklimlerde donmaya açık olduğunu not eder; Wyandotte'nin basık ve küçük gül ibiği bu açıdan avantajlıdır. Kışın kümesin kuru ve cereyansız, suyun donmamış olması yine de önemlidir.

Wyandotte sakin bir tavuk mu?

Evet. The Livestock Conservancy ırkı sakin ve dost canlısı olarak tanımlar; University of Maryland Extension da mizacını "sakin" diye sınıflandırır. Bu yapı karışık sürülerde ve aile kümeslerinde yönetimi kolaylaştırır; civcivlikten ellenen kuşlar sahibine daha kolay yaklaşır.

Wyandotte kuluçkaya yatar mı?

Evet, yatabilir. The Livestock Conservancy Wyandotte tavuklarının iyi anne olduğunu yazar; University of Maryland Extension da çift amaçlı ırkların çoğunun bir ölçüde kuluçkaya yattığını, bunun kuşların hangi amaçla seçildiğine bağlı olduğunu belirtir. Kuluçkaya yatan tavuk bu dönemde yumurtlamaz; ona sakin ve ayrı bir bölme ayırın.

Wyandotte uçar mı?

İyi uçamaz. The Livestock Conservancy ırkın iyi bir uçucu olmadığını yazar; bu yüzden alçak çitlerle çevrili gezinti alanlarında tutulabilir. Yine de tilki, köpek ve yırtıcı kuşlara karşı çitin sağlam, gece kümesin kapalı olması gerekir.

Wyandotte et için uygun mu?

Evet, çift amaçlı bir ırktır. The Livestock Conservancy Wyandotte'nin hem yumurta hem et için yetiştirildiğini, oldukça hızlı olgunlaştığını ve pazar ağırlığının 6,5–8,5 libre (yaklaşık 2,9–3,9 kg) olduğunu yazar. University of Illinois Extension derisinin sarı olduğunu belirtir. Ticari etlik piliçler kadar hızlı büyümez.

Wyandotte ile Brahma farkı nedir?

Wyandotte'nin kökeninde koyu Brahma'nın da bulunduğu düşünülür (The Livestock Conservancy), ama iki ırk farklıdır. Wyandotte orta ağırlıkta, gül ibikli ve bacakları tüysüz bir tavuktur; Brahma ise çok daha iri, bezelye ibikli ve bacakları tüylüdür. İkisi de soğuğa dayanıklı ve sakin ırklar arasında sayılır.

Wyandotte kümesinde tavuk başına ne kadar alan gerekir?

Penn State Extension kümes içinde tavuk başına en az 1,5 fit kare (yaklaşık 0,14 m²) önerir; Tarım ve Orman Bakanlığı da ticari yumurtacılar için 18. haftadan sonra yerde metrekare başına 6 tavuk önerir. Bunlara ek olarak tavukların eşinip toz banyosu yapabileceği bir gezinti alanı sağlamak, gagalama ve tüy çekme gibi stres sorunlarını azaltır.

Wyandotte ne yer?

Wyandotte diğer tavuklar gibi dengeli bir tavuk yemiyle beslenir: civcivlikte başlangıç yemi, büyüme döneminde piliç yemi, yumurtlama başlayınca yumurta tavuğu rasyonu ve sindirime yardımcı grit. Penn State tavuk başına 7,5 cm yemlik ve 2,5 cm suluk kenarı önerir. Gezinti alanındaki ot ve böcekler beslenmeye katkı sağlar ama yemin yerini tutmaz; temiz su her zaman bulunmalıdır.

Wyandotte tavukları çocuklar için güvenli mi?

Sakin mizacı nedeniyle aile kümeslerine uygundur, ama hijyen kuralları şarttır. CDC, kanatlıların Salmonella taşıyabileceğini, 5 yaşından küçük çocukların civciv ve tavuklara dokunmamasını, daha büyük çocukların gözetim altında olmasını ve temastan sonra ellerin sabunla yıkanmasını önerir. Kuşlar eve alınmamalı ve öpülmemelidir.

Wyandotte hangi hastalıklara yatkın?

Wyandotte'ye özgü bilinen ciddi bir hastalık kaynaklarda yer almaz; ama kuş gribi ve Newcastle hastalığı bütün kanatlılar için tehlikelidir (Merck). Newcastle'ın tedavisi yoktur, aşı ve biyogüvenlikle önlenir. Kümeste ani ve toplu ölüm görülürse veteriner hekime ve il/ilçe tarım ve orman müdürlüğüne hemen haber verilmelidir.

Kaynaklar

Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.

Wyandotte nasıl bir çiftlik hayvanı?

Wyandotte özellikleri

Wyandotte karakteri

Wyandotte renkleri

Gümüş pullu

Altın pullu

Beyaz

Devetüyü

Keklik ve çizgili (pencilled) çeşitler

Columbian

Devetüyü pullu ve mavi pullu

Siyah, mavi, çizgili (barred) ve kızıl