Simental

Simental, İsviçre'nin Simme Vadisi'nden adını alan bir sığır ırkıdır; 'Simmental' Almancada 'Simme vadisi' anlamına gelir (OSU). Hem süt hem et için yetiştirilen kombine verimli bir ırktır. Almanya, Avusturya ve İsviçre'de Fleckvieh, Fransa'da Montbéliarde ve Pie Rouge, İtalya'da Pezzata Rossa gibi farklı adlarla da bilinir.

Simental İsviçre'nin ırkıdır. OSU, ilk soy kütüğünün 1806'da İsviçre'nin Bern kantonunda açıldığını, ama kırmızı-beyaz verimli sığırların batı İsviçre'de çok daha eski kayıtlarda geçtiğini yazar. İsviçre Simental Birliği 1890'da kurulmuştur. Bugün ırk altı kıtada yetiştirilir ve dünyadaki sayısı 40–60 milyon baş olarak tahmin edilir.

Simental'in süt verimi işletme koşullarına göre değişir. BRS, Alman Fleckvieh soy kütüğü ineklerinin 2019'da ortalama yaklaşık 7.900 kg süt verdiğini yazar. Türkiye'de Koç ve Öner'in (2023) Aydın'daki bir işletmede yaptığı çalışmada 305 günlük ortalama süt verimi 8.647 kg bulunmuştur. Sütte yağ yaklaşık yüzde 4,13, protein yaklaşık yüzde 3,50'dir.

Günlük verim laktasyon dönemine ve beslemeye göre değişir. Aydın'daki bir işletmede ölçülen 305 günlük 8.647 kg verim (Koç ve Öner 2023), laktasyon boyunca ortalama günde yaklaşık 28 kg'a denk gelir; Almanya'daki yaklaşık 7.900 kg'lık yıllık ortalama (BRS) ise günde yaklaşık 26 kg demektir. Laktasyon başında verim daha yüksek, sonunda daha düşüktür.

Simental kombine verimli bir ırktır; hem süt hem et için yetiştirilir. BRS, ırkın ıslah hedefinde süt, et ve dayanıklılık özelliklerinin ekonomik bir denge içinde tutulduğunu yazar. İnekler yüksek süt verirken erkek buzağılar besiye uygundur: besi danalarında günlük artış 1.300 g'ı aşar ve karkas randımanı yüzde 57–60'tır. ABD'de daha çok et tipi yetiştirilir.

BRS, Alman Fleckvieh besi danalarında günlük canlı ağırlık artışının 1.300 g'ı aştığını yazar; yani iyi besleme koşullarında Simental danalar günde 1,3 kg'dan fazla ağırlık kazanabilir. Gerçek artış rasyon, besi başlangıç ağırlığı, sağlık ve barınak koşullarına göre değişir. Besi rasyonu bir hayvan besleme uzmanıyla planlanmalıdır.

Evet, Fleckvieh Simental ırkının Almanya, Avusturya ve İsviçre'deki adıdır (OSU). Almancada 'benekli sığır' anlamına gelir. Avrupa'daki Fleckvieh popülasyonları daha çok süt-et kombine yönde, ABD'deki Simental ise daha çok et yönünde ıslah edilmiştir. Türkiye'de son yıllarda özellikle Avusturya kökenli Fleckvieh tipi Simental'e ilgi artmıştır.

BRS, ergin süt tipi Simental ineklerinin 650–850 kg ağırlığa ve 140–150 cm sağrı yüksekliğine ulaştığını yazar. Boğalar ineklerden belirgin biçimde ağırdır. Besi danalarında karkas randımanı yüzde 57–60'tır; bu, kesimden sonra elde edilen et oranının yüksek olduğunu gösterir.

Seçim işletmenin hedefine bağlıdır. Holstein daha yüksek süt hacmi için, Simental ise süt ile birlikte et geliri de isteyenler için uygundur. BRS'ye göre Simental'in sütünde yağ ve protein oranı yüksektir, erkek buzağıları iyi besi performansı gösterir. Kaba yem kaynağı, pazar ve işletme ölçeği bir zootekni uzmanıyla değerlendirilmelidir.

İkisi de kombine verimli kültür ırklarıdır. Simental İsviçre'nin Simme Vadisi kökenli, sarımsı kahveden kırmızıya alacalı bir ırktır ve günümüzde en yaygın kombine ırklardandır. Montofon ise farklı bir köken ve renk yapısına sahip başka bir ırktır. Hangisinin uygun olduğu bölgenin iklimine, mera durumuna ve işletmenin hedefine göre değişir.

Bir hayvanın saf Simental olduğu görünüşten kesin anlaşılmaz; soy kütüğü kaydı ve küpe numarasıyla belgelenmelidir. UKY, Simental'in sarımsı kahveden koyu kırmızıya uzanan renkte, başı, göğsü, karnı ve bacak altları beyaz olduğunu yazar; ama melezlerde benzer renkler görülebilir. Damızlık alırken soy kütüğü, verim kayıtları ve Hayvan Bilgi Sistemi kaydı istenmelidir.

Simental kombine bir ırk olarak iyi bir et verimine sahiptir; BRS, besi danalarında karkas randımanının yüzde 57–60 olduğunu ve günlük artışın 1.300 g'ı aştığını yazar. Etin kalitesi ırk kadar besi süresine, rasyona ve kesim yaşına da bağlıdır. Tarihsel olarak da OSU, ırkın hızlı gelişmesi nedeniyle aranıldığını belirtir.

Simental dayanıklı bir ırktır, ama yüksek verimli sığırların ortak sorunları onun için de geçerlidir: Merck'e göre mastitis, şişkinlik ve topallık süt işletmelerinde sık görülür. Sıcak stresi verimi düşürür; Bakanlık 24 °C üzerindeki günlük ortalamada kayıp başladığını belirtir. Şap ve brusella aşıları Bakanlığın resmî programıyla yapılır.