İçeriğe geç

Appaloosa

Diğer adları: Appaloosa atı, Benekli at, Palouse atı

BenekliÇok yönlüUysal

Appaloosa, benekli ve lekeli don desenleriyle tanınan, ABD'nin kuzeybatısında Nez Perce yerlilerinin seçerek yetiştirdiği atlardan gelen bir at ırkıdır. Irk kaydı 1938'de kurulan Appaloosa Horse Club (ApHC) tarafından tutulur. Desenli don, alaca deri, beyaz göz akı ve çizgili toynak ırkın dört tanıtıcı özelliğidir; uysal mizacı sayesinde yarıştan aile binişine pek çok alanda kullanılır.

Köken
ABD kuzeybatısı; Nez Perce kabilesi, Palouse bölgesi (OSU)
Kullanım
Yarış, dresaj, engel, western, dayanıklılık, aile atı (OSU)
Tanıtıcı özellikler
Desenli don, alaca deri, beyaz göz akı, çizgili toynak (ApHC)
Kayıt
Yarım milyondan fazla kayıtlı at; yılda ~10.000 yeni tescil (OSU)
Mizaç
Memnun etmeye istekli, uysal, dengeli (OSU)
Irk kütüğü
Appaloosa Horse Club, 1938 (OSU)
Appaloosa

Appaloosa nasıl bir çiftlik hayvanı?

Appaloosa, renkli ve benekli don desenleriyle ilk bakışta tanınan bir at ırkıdır. Oklahoma State University'nin (OSU) Breeds of Livestock sayfası, benekli atların insanlık tarihinde çok eskiden beri tanındığını, bugünkü Fransa'da yaklaşık 20.000 yıl önceye uzanan mağara resimlerinde ve Asya ile 17. yüzyıl Çin sanatında benekli atların görüldüğünü yazar.

Irkın doğrudan tarihi Kuzey Amerika'da geçer. OSU'ya göre İspanyolların Amerika'ya getirdiği atlar yerli kabileler arasında yayılmış ve yaklaşık 1710'a gelindiğinde kuzeybatıdaki yerli toplulukların çoğu atlı hâle gelmiştir. Washington, Oregon ve Idaho'da yaşayan Nez Perce kabilesi zekâ ve hız için seçerek at yetiştiren ilk kabile kabul edilir. Palouse bölgesine gelen yerleşimciler bu benekli atlara "Palouse atı" demiş, ad zamanla "Appalousey" ve sonunda "Appaloosa" biçimini almıştır. 1800'lerin sonundaki Nez Perce Savaşı'ndan sonra atlar dağılmış; ırkı korumak için 1938'de Appaloosa Horse Club kurulmuştur.

Bugün ApHC, merkezi Idaho'nun Moscow kentinde bulunan uluslararası bir ırk kütüğüdür. OSU, yarım milyondan fazla Appaloosanın kayıtlı olduğunu ve her yıl yaklaşık 10.000 yeni atın tescil edildiğini yazar. Irk; yarış, dresaj, engel, oyunlar, reining, roping, dayanıklılık sürüşü ve aile atı olarak kullanılır. Bu sayfada don desenlerini, ırkın tanıtıcı özelliklerini, bakım ilkelerini ve göz sağlığı konusundaki önemli uyarıları kaynaklarıyla bulabilirsiniz. Diğer at ırkları için Arap atı, Ahal Teke, Haflinger, Rahvan atı ve Shetland midillisi sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Appaloosa özellikleri

Appaloosa temel özellikleri
KökenABD kuzeybatısı (Washington, Oregon, Idaho); Nez Perce kabilesi [1]
Adın kökeniPalouse bölgesi: "Palouse atı" → "Appalousey" → "Appaloosa" [1]
Irk kütüğüAppaloosa Horse Club (ApHC), 1938; merkez Moscow, Idaho [1]
Kayıtlı atYarım milyondan fazla; yılda yaklaşık 10.000 yeni tescil [1]
Dört tanıtıcı özellikDon deseni, alaca (benekli) deri, beyaz göz akı (sklera), çizgili toynak [2]
Normal kayıt koşuluTanınabilir don deseni ya da alaca deri + bir diğer özellik [2]
Don desenleriBattaniye, benekli, benekli battaniye, kırçıl, kırçıl battaniye, benekli kırçıl battaniye, düz [2]
Temel renklerDoru, yağız, al, kula, boz, kır, palomino, kırçıl tonları, cremello, beyaz vb. [2]
MizaçMemnun etmeye istekli, uysal; çocuk atı olarak da seçilir [1]
Göz sağlığı1987–1995 çalışmasında ERU (ay körlüğü) sıklığı Appaloosada %25, diğer ırklarda %10 [3]

Appaloosa karakteri

OSU, Appaloosaların memnun etmeye istekli tutumu ve uysal mizacıyla her alanda birlikte çalışmanın keyifli olduğunu yazar. Aynı kaynak, sağduyulu ve dengeli huyları nedeniyle Appaloosaların çocuk atı olarak sıkça seçildiğini, bir kısmının titizlikle hazırlanmış gösteri atları ve atletler, bir kısmının da güvenilir aile atları olduğunu belirtir. Her at bir bireydir; eğitim geçmişi ve bakım koşulları davranışı belirler.

  • Uysallık
  • Çok yönlülük
  • Göz sağlığı riski

Ölçekler ırk birlikleri, Bakanlık ve üniversite kaynaklarındaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her hayvan kendine özgüdür.

Appaloosa renkleri

Aşağıdaki 6 rengin hepsi ırk standardında kabul edilir.

  • Battaniye

    blanket

    ApHC'ye göre genellikle kalça bölgesinde, ama onunla sınırlı olmayan, zıt temel renk üzerinde düz beyaz bir alandır.

  • Benekli

    spots

    Vücudun tamamında ya da bir bölümünde beyaz veya koyu benekler bulunur (ApHC).

  • Benekli battaniye

    Beyaz battaniyenin içinde, genellikle temel renkle aynı tonda koyu benekler bulunur (ApHC).

  • Kırçıl

    roan

    Alında, yanaklarda, yüz kemikleri üzerinde, sırt, bel ve kalçada açık renkli alan gelişir; yüz kemikleri, bacaklar ve kalça çıkıntısı gibi yerlerde koyu alanlar görülebilir (ApHC).

  • Kırçıl battaniye ve benekli kırçıl battaniye

    Genellikle kalça üzerinde açık ve koyu kılların karıştığı kırçıl bir battaniye; ikinci desende bu alanın içinde beyaz ya da koyu benekler bulunur (ApHC).

  • Düz

    solid

    Doru, yağız, al, kula, boz, kır, palomino gibi bir temel renktedir ama Appaloosa deseni taşımaz; ApHC bu atların alaca deri ve bir diğer özellikle kaydedilebildiğini belirtir.

Kendini bul

Appaloosa kime uygun?

Üretici ve hobi yetiştiricisi gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.

Uygun3 durum

  • Aile ve hobi binicisi

    OSU dengeli huyu nedeniyle çocuk atı olarak sıkça seçildiğini yazar.

  • Western ve gösteri binicisi

    Reining, roping, pleasure ve gösteri sınıflarında yaygındır (OSU).

  • Dayanıklılık ve gezinti binicisi

    Dayanıklılık sürüşü ırkın kullanım alanları arasındadır (OSU).

Dikkat ister0 durum

Kaynaklarda bu kümeye giren açık bir durum yok.

    Uygun değil2 durum

    • Göz sağlığını izleyemeyecek sahip

      ERU sıklığı Appaloosada %25, diğer ırklarda %10 (WCVM).

    • Apartmanda yaşıyorum

      Evde bakım değerlendirmesinde apartman yaşamı “Uygun değil” olarak işaretli.

    Kısaca

    Kimler için ideal: Appaloosa; uysal ve çok yönlü bir at arayan aileler, western ve gösteri binicileri, gezinti ve dayanıklılık sürüşüyle ilgilenenler ve benekli at yetiştiriciliğine ilgi duyanlar için uygundur.

    Kimler için zor: Atın gözlerini her gün kontrol edip göz sorunlarında hızlı hekim desteği sağlayamayacak olanlar ve geniş padok, düzenli bakım için zaman ayıramayacak olanlar için uygun değildir.

    Appaloosa evde bakımı zor mu?

    Ev hayatı panosu: kaynaklardaki değerlendirmelerden. “Kime uygun?” bölümünde seçtiğin durumla ilgili gösterge vurgulanır.

    Bakım zorluğuOrta
    Apartman yaşamıUygun değil
    Günlük egzersizHer gün padokta serbest hareket ve düzenli çalışma

    Appaloosa her at gibi barınak, padok, her gün bakım ve düzenli veteriner kontrolü ister. Merck yetişkin atların yılda en az bir kez tam muayeneden geçmesini, toynakların yaklaşık 6 haftada bir kesilmesini ve dişlerin yılda en az bir kez kontrol edilmesini önerir.

    Bu ırkta göz sağlığı ayrıca dikkat ister. Saskatchewan Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nin (WCVM) aktardığı bir çalışmada ay körlüğü olarak bilinen tekrarlayan at üveitinin (ERU) sıklığı Appaloosada %25, diğer ırklarda %10 bulunmuştur. Hastalık sinsi seyredebildiği için gözlerin her gün kontrol edilmesi bu ırkta bakımın parçasıdır.

    Appaloosa bakımı

    TımarHer gün

    Merck atın her gün fırçalanmasını önerir.

    ToynakHer gün temizlik, ~6 haftada bir kesim

    Merck toynakların yaklaşık 6 haftada bir kesilmesini önerir.

    Göz kontrolüHer gün

    WCVM ERU belirtileri olarak gözyaşı, gözü kısma ve ışığa duyarlılığı sayar.

    Veteriner ve diş kontrolüYılda en az 1

    Merck yılda en az bir diş kontrolü ve tam muayene, 20 yaş üstü atlarda daha sık kontrol önerir.

    Ahır ve padok

    Sürekli

    Appaloosa rüzgârdan, yağıştan ve aşırı güneşten korunan, iyi havalandırılan bir ahıra ve her gün serbestçe hareket edebileceği güvenli bir padoka ihtiyaç duyar. Gözleri ışığa duyarlı atlarda gölgelik alan bulunması yararlıdır.

    Tımar ve deri kontrolü

    Her gün

    Merck atın her gün fırçalanmasını ve fırçalama sırasında deride yara, şişlik ve parazit izlerinin kontrol edilmesini önerir. Appaloosanın ağız ve göz çevresindeki alaca (pigmentsiz) deri alanları da bu sırada kontrol edilir.

    Göz kontrolü

    Her gün

    WCVM, ERU'nun sürekli hasar vererek körlüğe yol açabilen kronik bir hastalık olduğunu ve sıklıkla gözden kaçabildiğini yazar. Gözyaşı, gözü kısma, ışığa duyarlılık, gözde bulanıklık ya da renk değişikliği görülürse aynı gün hekime başvurulmalıdır.

    Toynak, diş ve genel kontrol

    ~6 haftada bir / yılda en az 1

    Toynaklar her gün temizlenir; Merck kesimin yaklaşık 6 haftada bir nalbantça yapılmasını önerir. ApHC çizgili toynakların ırkta sık görüldüğünü yazar; bu bir hastalık değildir. Dişler yılda en az bir kez kontrol edilir, yetişkin atlar yılda en az bir kez, 20 yaş üstü atlar daha sık muayene edilir.

    Appaloosa beslenme ilkeleri

    Gün boyu az az

    Tay ilk aylarında annesinin sütüyle beslenir ve yavaş yavaş anasıyla birlikte ot ve yem yemeye başlar. Büyüme dönemi rasyonu bir hekim ya da hayvan besleme uzmanıyla planlanmalıdır.

    Appaloosa eğitimi

    OSU Appaloosaların memnun etmeye istekli ve uysal olduğunu yazar; bu, eğitimi kolaylaştırır. Yine de sabırlı, tutarlı ve ödül temelli bir eğitim gerekir. Genç atlar önce yere yakın çalışmayla yularla yürümeye, ayak vermeye ve tımara alıştırılır.

    Göz sorunu olan ya da gece görüşü zayıf atlar karanlıkta ve az ışıklı yerlerde ürkebilir; WCVM iki kopya LP genine sahip atların doğuştan gece körlüğüyle (CSNB) ilişkilendirildiğini yazar. Bu atlarla akşam çalışmalarında aydınlık alanlar tercih edilmelidir.

    Öncelik sırası

    1. Yularla yürüme ve durma
    2. Ayak verme ve tımara alışma
    3. Göz ve yüz bölgesine dokunulmaya alışma
    4. Römorka binme
    5. Binicilik için temel eğitim

    Appaloosa egzersiz ve oyun

    Günlük ihtiyaç Her gün padokta serbest hareket ve düzenli çalışma

    OSU Appaloosaların yarış pistinde hız rekorlarından ileri düzey dresaja, engele, oyunlara, reining ve roping'e, dayanıklılık sürüşüne ve aile binişine kadar hemen her disiplinde yer aldığını yazar. Düzenli egzersiz kondisyonu korur ve kilo kontrolüne yardım eder.

    Sevdiği oyunlar

    • Gezinti binişi
    • Western disiplinleri
    • Dayanıklılık sürüşü
    • Atlı oyunlar

    Appaloosa çocuklarla ve diğer hayvanlarla

    Çocuklarla

    OSU Appaloosaların dengeli huyları nedeniyle sıkça çocuk atı olarak seçildiğini yazar. Yine de at büyük ve güçlü bir hayvandır; çocuklar atın yanında her zaman bir yetişkin gözetiminde olmalı ve binicilik eğitmen eşliğinde yapılmalıdır.

    Kedilerle

    Ahır kedileri atlarla genellikle sorunsuz yaşar; yemin kemirgen ve dışkıyla kirlenmemesi için yem odası kapalı tutulmalıdır.

    Köpeklerle

    Atlar köpeklerle aynı çiftlikte yaşayabilir; ama padokta atın peşinden koşan bir köpek atı ürkütebilir ve tekmeye yol açabilir. Kuduz konusunda bilgi için kuduz belirtileri rehberimize bakabilirsiniz.

    Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler

    Appaloosada en önemli sağlık konusu göz sağlığıdır. WCVM, ay körlüğü olarak da bilinen tekrarlayan at üveitinin (ERU) Appaloosada diğer ırklara göre belirgin biçimde daha sık görüldüğünü (%25'e karşı %10), hastalığın kronik ve sinsi seyredip körlüğe yol açabildiğini yazar. Benekli deseni oluşturan LP geninin iki kopyasını taşıyan atlar doğuştan gece körlüğüyle ilişkilendirilmiştir; LP'nin ERU yatkınlığıyla ilişkisi ise araştırılmaktadır. Gözde akıntı, kısma ya da ışık hassasiyeti fark edilir edilmez hekime başvurmak görme kaybını sınırlamada önemlidir. Parazit kontrolü için iç ve dış parazit ve bağırsak kurdu rehberlerimize, sıcak havada alınacak önlemler için yaz sıcağı rehberimize bakabilirsiniz.

    Tekrarlayan at üveiti (ERU, ay körlüğü)

    WCVM'nin aktardığı 1987–1995 çalışmasında sıklık Appaloosada %25, diğer ırklarda %10'dur; belirtiler gözyaşı, gözü kısma ve ışığa duyarlılıktır.

    Doğuştan gece körlüğü (CSNB)

    WCVM, iki kopya LP (leopard complex) genine sahip atların doğuştan durağan gece körlüğüyle ilişkilendirildiğini yazar.

    Kolik

    Merck'e göre en sık belirtiler ön ayakla eşinme, böğrüne bakma, karnına tekme atma, yatıp yuvarlanma, terleme ve dışkıda azalmadır.

    Ruam taraması

    Tarım ve Orman Bakanlığı tek tırnaklıları kayıt altına alırken Mallein testiyle ruam yönünden de kontrol eder.

    Appaloosa sahiplenmeden önce

    Bir atın bakımı yıllarca süren bir sorumluluktur. Aşağıdaki sorulara dürüstçe "evet" diyebiliyorsanız doğru yoldasınız.

    Kendinize sorun

    • Atın her gün hareket edebileceği güvenli bir padok ve barınak sağlayabilir miyim?
    • Atın gözlerini her gün kontrol edip sorun fark edince hemen hekime ulaşabilir miyim?
    • Yaklaşık 6 haftada bir nalbant, yılda en az bir veteriner ve diş kontrolü masrafını karşılayabilir miyim?
    • Her gün tımar ve toynak temizliği için zaman ayırabilir miyim?
    • Atımı Bakanlık kayıt ve mikroçip kurallarına uygun tutabilir miyim?

    İlan seçerken nelere bakılmalı?

    • ApHC kayıt belgesini ve soy bilgisini isteyin.
    • Mikroçip numarasını ve tek tırnaklı kimlik belgesini kontrol edin.
    • Gözleri özellikle muayene ettirin; yaşarma, kısma ya da bulanıklık geçmişini sorun.
    • Irk özelliklerine bakın: desenli don ya da alaca deri ve beyaz göz akı, çizgili toynak gibi bir diğer özellik (ApHC).
    • Atın yularla, ayak verirken ve binilirken nasıl davrandığını yerinde görün.

    Appaloosa nereden sahiplenilir?

    Appaloosa; ApHC'ye kayıtlı yetiştiricilerden ve ithalat yapan at işletmelerinden edinilir. Atın kayıt belgesi ve göz muayenesi dahil sağlık kontrolü şarttır. Atı başka bir ile taşıyacaksanız hayvanla seyahat rehberimize göz atın.

    Appaloosa sahiplenme ve sorumluluk

    Appaloosa edinirken atın ApHC kaydını, soy bilgisini, sağlık geçmişini ve aşı-parazit programını görün; satın almadan önce veteriner hekime gözler dahil tam muayene yaptırın. Türkiye'de Tarım ve Orman Bakanlığı tek tırnaklıları mikroçiple kayıt altına alır; atlar doğumdan itibaren en geç 12 ay içinde kimliklendirilir, tek tırnaklı kimlik belgesi düzenlenir ve ruam yönünden Mallein testi yapılır. Ayrıntı için mikroçip ve kayıt rehberimize bakabilirsiniz.

    Appaloosa hakkında sık sorulanlar

    Appaloosa atı nereden gelir?

    Appaloosa, ABD'nin kuzeybatısında Washington, Oregon ve Idaho'da yaşayan Nez Perce kabilesinin yetiştirdiği benekli atlardan gelir. OSU, Nez Perce'nin zekâ ve hız için seçerek at yetiştiren ilk kabile kabul edildiğini yazar.

    Appaloosa adı nereden gelir?

    OSU'ya göre Palouse bölgesine gelen yerleşimciler benekli atlara "Palouse atı" demiş; ad zamanla "Appalousey" ve sonunda "Appaloosa" biçimini almıştır.

    Appaloosa nasıl tanınır?

    ApHC dört tanıtıcı özellik sayar: don deseni, alaca (benekli) deri, beyaz göz akı ve çizgili toynak. Normal kayıt için atın tanınabilir bir don deseni ya da alaca derisi ve bunlara ek olarak bir diğer özelliği olmalıdır.

    Appaloosanın don desenleri nelerdir?

    ApHC yedi yaygın terim kullanır: battaniye, benekli, benekli battaniye, kırçıl, kırçıl battaniye, benekli kırçıl battaniye ve düz. Kurum desenlerin çok değişken olduğunu ve birçoğunun bu kategorilere kolay sığmadığını da belirtir.

    Benekli olmayan Appaloosa olur mu?

    Evet. ApHC düz (solid) denen, doru, yağız, al, palomino gibi bir temel renkte olup Appaloosa deseni taşımayan atları da tanımlar. Bu atlar alaca deri ve bir diğer özellik taşıyorsa normal kayıt alabilir.

    Appaloosada alaca deri nedir?

    ApHC alaca deriyi pigmentli ve pigmentsiz derinin benekli ya da lekeli karışımı olarak tanımlar; genellikle ağız, burun ve göz çevresinde ya da genital bölgede görülür. Kurum bu özelliğin Appaloosaya özgü olduğunu ve ırkın temel göstergesi sayıldığını yazar.

    Appaloosanın gözleri neden beyaz görünür?

    Bütün atların göz akı (sklera) vardır, ama ApHC Appaloosanın göz akının beyaz ve diğer ırklardan daha kolay görünür olduğunu yazar. Kurum, büyük beyaz yüz nişanesi olan atlarda bu özelliğin ayırt edici sayılmadığını belirtir.

    Çizgili toynak Appaloosa olduğunu gösterir mi?

    Tek başına göstermez. ApHC birçok Appaloosada belirgin dikey açık-koyu çizgili toynak görüldüğünü, ama çizgilerin taç bölgesindeki bir yaralanmadan ya da bacaktaki beyaz nişaneden de kaynaklanabildiğini ve açık renkli atlarda ince çizgilerin sık olduğunu yazar.

    Appaloosanın karakteri nasıldır?

    OSU Appaloosaları memnun etmeye istekli ve uysal olarak tanımlar ve dengeli huyları nedeniyle sıkça çocuk atı olarak seçildiklerini yazar.

    Appaloosa ne için kullanılır?

    OSU Appaloosaların yarış pistinde hız rekorları kırdığını, ileri düzey dresaj, engel, oyunlar, reining, roping, pleasure ve dayanıklılık sürüşünde yer aldığını ve uysal aile atı olarak da kullanıldığını yazar.

    Appaloosada göz hastalığı sık mı görülür?

    Evet. WCVM'nin aktardığı 1987–1995 çalışmasında ay körlüğü olarak bilinen tekrarlayan at üveitinin (ERU) sıklığı Appaloosada %25, diğer ırklarda %10 bulunmuştur. Hastalık kronik seyredip körlüğe yol açabilir.

    Appaloosada gece körlüğü nedir?

    WCVM, benekli deseni oluşturan LP (leopard complex) geninin iki kopyasını taşıyan atların doğuştan durağan gece körlüğüyle (CSNB) ilişkilendirildiğini yazar. Bu atlar az ışıkta iyi göremez; akşam çalışmalarında aydınlık alanlar tercih edilmelidir.

    Kaç Appaloosa kayıtlı?

    OSU, ApHC'de yarım milyondan fazla Appaloosanın kayıtlı olduğunu ve her yıl yaklaşık 10.000 yeni atın tescil edildiğini yazar. ApHC 1938'de kurulmuştur ve merkezi Idaho'nun Moscow kentindedir.

    Appaloosa ne yer?

    Appaloosa da her at gibi kuru ot ve mera gibi kaba yeme dayalı beslenir. Merck günde kuru madde olarak canlı ağırlığın en az %1,5–2'si kadar kaba yem önerir; kesif yem iş yüküne göre eklenir.

    Appaloosa Türkiye'de kayıt altına alınmak zorunda mı?

    Evet. Tarım ve Orman Bakanlığı tek tırnaklı hayvanları mikroçiple kayıt altına alır; atlar doğumdan itibaren en geç 12 ay içinde kimliklendirilir ve tek tırnaklı kimlik belgesi düzenlenir. Kayıt sırasında ruam yönünden Mallein testi de yapılır.

    Appaloosa fiyatı neye göre değişir?

    Fiyat rakamı vermiyoruz. Atın yaşı ve eğitim düzeyi, ApHC kaydı ve soy değeri, don deseni, göz muayenesi dahil sağlık durumu ve ithal ya da yerli olması fiyatı belirleyen başlıca etkenlerdir.

    Kaynaklar

    1. Oklahoma State University — Breeds of Livestock: Appaloosa Horses
    2. Appaloosa Horse Club (ApHC) — Coat Colors and Markings Sheet (PDF)
    3. WCVM Today (Saskatchewan Üniversitesi Batı Veteriner Fakültesi) — WCVM scientists focus on moon blindness (2013)
    4. MSD/Merck Veterinary Manual (hayvan sahipleri) — Routine Health Care of Horses
    5. MSD/Merck Veterinary Manual (hayvan sahipleri) — Dental, Coat, and Hoof Care of Horses
    6. MSD/Merck Veterinary Manual — Nutritional Requirements of Horses
    7. MSD/Merck Veterinary Manual (hayvan sahipleri) — Colic in Horses
    8. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Artvin İl Müdürlüğü — Tek tırnaklı hayvanların mikroçiple kayıt altına alınması

    Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
    Son güncelleme: 4 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.

    Benzer çiftlik hayvanları

    Keşfetmeye devam

    Çiftlik hayvanları rehberi

    Bütün sayfalar: site haritası