Şebap Güvercini: Özellikleri, Bakımı ve Beslenmesi

Şebap Güvercini nasıl bir kuş?

Şebap güvercini, Şanlıurfa'nın köklü güvercin kültüründen çıkmış bir süs ırkıdır. Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nden Romedi Çelik, 2023'te yayımladığı çalışmada Şanlıurfa'da güvercin beslemenin bir gelenek olduğunu, kentte kuş meraklılarının çok olduğunu ve güvercin sergileriyle alım satımının yapıldığı özel yerler bulunduğunu anlatır. Şebap bu ortamda, kuşçuların göz zevkiyle seçilerek bugünkü hâline gelmiştir.

Çelik'in aktardığına göre Şebap, 20. yüzyılın başından beri Türkiye'nin güneyinde yaygın olarak yetiştirilir. Renk ve beden bakımından Türk taklacısına benzer; ama yaklaşık yüz yıldır taklacıdan ayrı tutulmuş ve kendine özgü görünüşünü korumuştur. Bugün uçuş performansı için değil, görünüşü için beslenen bir 'kostüm kuşu', yani süs güvercinidir.

Irkın tanınmasında yetiştiricilerin örgütlenmesi belirleyici olmuştur. Çelik, Şebap'ın Türkiye'de 28 dernekten oluşan bir federasyonla temsil edildiğini ve beş renk varyetesinin dernek ile federasyon tarafından belirlendiğini yazar. Yani Şebap'ın 'doğru' görünüşü, kuşları yıllardır yetiştiren insanların ortak bilgisiyle tarif edilmiştir.

Şebap'ı ilk bakışta tanıtan özellikler iri baş, kalın boyun, kabarık tüy ve ayakları örten yumuşak paçadır. Gövdesi Arap varyetesinde baştan sona siyah, diğerlerinde açık parlak krem ya da mavimsi beyazdır; kanat üstündeki desen, yörede 'damga' denilen işaret, varyeteyi belirler. Kuyruğun ortasındaki beyaz telekler ve uçlarına yakın koyu bant da ırkın ayırt edici işaretlerindendir.

Bu sayfada Çelik'in ölçümlerini, varyeteleri birbirinden ayıran renk ve göz özelliklerini, paçalı ve kabarık tüylü bir kuşun güvercinlikte nasıl korunacağını ve bütün güvercinleri ilgilendiren hastalıkları bir araya getirdik. Irka özgü bir bilgi bulamadığımız yerlerde bunu açıkça yazdık; örneğin Şebap'ın ömrü ya da yumurta sayısı için yayımlanmış bir değere ulaşamadık.

Şebap'ı sahiplenmek, Şanlıurfa'nın yaşayan bir kültürünü üstlenmek demektir. Kuru ve korunaklı bir güvercinlik, paçaların temiz kalması için özenli bir zemin bakımı ve varyete özelliklerini bilen yetiştiricilerle iletişim, bu kuşla iyi bir başlangıcın temelidir.

Şebap Güvercini özellikleri

Şebap Güvercini temel özellikleri
Kullanım amacı	Süs (kostüm) güvercini [1]
Köken	Türkiye, Şanlıurfa; 20. yüzyılın başından beri güneyde yaygın [1]
Örgütlenme	28 dernekten oluşan federasyonla temsil edilir [1]
Canlı ağırlık (ortalama)	355,5 g; dişi 350,0 g, erkek 361,0 g [1]
Yaşa göre ağırlık	6–12 ayda 339,8 g, 36 aydan büyüklerde 365,2 g [1]
Vücut uzunluğu	Ort. 37,0 cm; dişi 36,7 cm, erkek 37,3 cm [1]
Kanat açıklığı	Ort. 73,2 cm; dişi 72,5 cm, erkek 73,9 cm [1]
Kanat uzunluğu	Ort. 32,7 cm [1]
Kuyruk uzunluğu	Ort. 15,2 cm [1]

Gaga uzunluğu	Ort. 17,8 mm [1]
Göğüs çevresi	Ort. 22,1 cm [1]
Kuyruk teleği	Kuşların %78,8'inde 12; %12,9'unda 13; az sayıda 14–15 [1]
Kanat teleği dizilimi	Kuşların %80,3'ünde 10-1-10 [1]
Paça	Bütün kuşlarda; kılıç tipi, yumuşak ve kıvrık [1]
Varyete dağılımı (132 kuş)	Miski %57,5, Kürenk %16,7, Çakmaklı %11,4, Gök %11,3, Arap %3,0 [1]
Taklacıyla ilişkisi	Renk ve yapıca benzer, yaklaşık bir yüzyıldır ayrı tutulur [1]
Yem düzeni (genel güvercin)	Pelet ağırlıklı, az tane yem ve taze besin [3]
Önemli hastalık	Güvercin paramiksovirüsü: aşıyla korunulur, şüphesi bildirilir [6]

Şebap Güvercini karakteri

Çelik'in 132 kuş üzerinde yaptığı çalışmaya göre Şebap orta boylu, kabarık ve yumuşak tüylü, iri başlı ve kalın boyunlu bir güvercindir; vücut uzunluğu ortalaması (37,0 cm) Klasik Manisa Hünkarisi, Alabadem ve Ankara taklacısı için bildirilen değerlerden yüksektir. Mizacı üzerine ölçülmüş bir veri bulunmuyor; ancak Şebap'ın yüzyıla yakın süredir uçuş için değil görünüşü için seçilmesi, kuşun daha çok güvercinlikte, kendi sürüsüyle birlikte yaşayan bir süs kuşu olarak tutulmasına yol açmıştır. Her güvercin gibi Şebap da eşine ve yuvasına bağlı, sürü içinde yaşayan bir kuştur. Elde tutulmaya küçük yaşta alıştırılan kuşlar sergide ve muayenede daha rahat davranır.

Gösteriş
Paça bakımı
Uçuş performansı beklentisi
Bakım zorluğu
Sosyallik
Gürültü

Ölçekler kulüp standartları ve kaynaklardaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her kuş kendine özgüdür.

Şebap Güvercini renkleri

Aşağıdaki 5 rengin hepsi ırk standardında kabul edilir.

Miski
Gövde açık parlak krem ya da mavimsi beyaz; kanatta koyu, canlı kahverengi, iri ve belirgin pullar simetrik olarak dizilir. Göz inci (saman sarısı), gaga canlı pembe. Çelik'in örnekleminde en yaygın varyeteydi (%57,5). Ayrıntı: Miski Güvercin.
Kürenk
Açık gövde üzerinde kanattaki desen pul biçiminde değil, kahverengi sütunlar hâlindedir. Göz kehribar (hafif turuncu), gaga canlı pembe; kuyruk bandı açık kahverengidir. Ayrıntı: Kürenk Güvercin.
Çakmaklı
Açık gövdede kanat pulları siyahtır. Göz inci rengi, gaga mavimsi gri; kuyruk bandı siyah. Ayrıntı: Çakmaklı Güvercin.
Gök
Kanatta siyah sütun deseni bulunur; göz kehribar, gaga mavimsi gri, kuyruk bandı siyahtır. Ayrıntı: Gök Güvercin.
Arap
Gövdeyi örten bütün tüyler, paça ve kuyruk dahil siyahtır; göz inci beyazı, gaga canlı pembe. Örneklemde en az görülen varyeteydi (%3,0). Ayrıntı: Arap Güvercin.

Kendini bul

Şebap Güvercini kime uygun?

Kuş besleyen ya da beslemeye hazırlanan biri gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.

Uygun2 durum

Yerli süs güvercinleriyle ilgileniyorum
Şanlıurfa'nın yüzyıllık süs ırkıdır; dernek ve federasyonla yaşatılır.
Çok soruluyor
Çocuğum var
Gözetimle yemlemeye katılabilir; temastan sonra el yıkanmalı.

Dikkat ister2 durum

İlk kez güvercin besleyeceğim
Uçuş eğitimi gerekmez; paça bakımı ve varyete bilgisi deneyim ister.
Apartmanda yaşıyorum
Daire içinde değil, çatı ya da teras güvercinliğinde yaşar.

Uygun değil2 durum

Takla ya da yarış için kuş arıyorum
Görünüşü için seçilmiş bir süs ırkıdır.
Daire içinde kafeste tek kuş beslemek istiyorum
Sürü kuşudur; tek başına kafeste tutulması uygun değildir.

Kısaca

Kimler için ideal: Şanlıurfa'nın güvercin kültürünü yaşatmak isteyen, kuru ve korunaklı bir güvercinlik kurabilen, paçalı bir ırkın zemin bakımına her gün zaman ayırabilen ve varyete özelliklerini öğrenmek için derneklerle ve deneyimli yetiştiricilerle iletişim kurmaya istekli kişiler için çok değerli bir ırktır.

Kimler için zor: Kuşu daire içinde tek başına kafeste tutmayı düşünenlere, takla ya da yarış gibi uçuş performansı arayanlara ve kümes zeminini düzenli olarak kuru ve temiz tutamayacaklara uygun değildir.

Şebap Güvercini evde bakımı zor mu?

Ev hayatı panosu: kaynaklardaki değerlendirmelerden. “Kime uygun?” bölümünde seçtiğin durumla ilgili gösterge vurgulanır.

Bakım zorluğuOrta

Apartman yaşamıKoşullu

Günlük uçuş ve oyunGüvercinlik içinde serbest hareket ve tünekler arası uçuş; isteğe bağlı kısa ve güvenli serbest uçuş

GürültüSessiz

Şebap bir güvercinlik kuşudur. Şanlıurfa'da kuşlar geleneksel olarak sürü hâlinde, kuşçuların çatı ve avlularında kurduğu kümeslerde beslenir; Çelik'in ölçtüğü kuşlar da dernek ve yetiştirici kümeslerinden alınmıştır. Daire içinde tek başına bir kafes bu kuşun ihtiyacını karşılamaz. Apartmanda yaşayan biri için Şebap ancak binanın çatısında, terasında ya da bahçesinde kurulabilen kuru ve korunaklı bir güvercinlikle mümkündür; bu yüzden apartman sorusuna 'kısmen' diyoruz.

Bakımı orta zorlukta görmemizin nedeni paça ve tüy yapısıdır. Çelik, bütün Şebapların ayaklarında yumuşak, kıvrık ve üst üste binen paça tüyleri bulunduğunu, bunların ayağa kalın bir görünüş verdiğini yazar. Islak ve dışkılı zeminde bu tüyler kirlenir, kopar ve sergide kuşun değerini düşürür. Kabarık gövde tüyü de nemli ve havasız bir kümeste kolay bozulur.

Güvercinliğin içinde her çifte bir yuva gözü, kuşların zeminden uzak durabileceği tünekler, kolay temizlenen yem ve su kapları ve kuru bir taban gerekir. VCA, su ve yem kaplarının her gün sabun ve suyla temizlenmesini önerir; paçalı bir ırkta bu alışkanlık hem hijyen hem tüy kalitesi için önemlidir. Komşular ve bina yönetimiyle önceden konuşmak da apartman ortamında sorun çıkmasını önler.

Şebap Güvercini bakımı

Paça ve zeminHer gün zemin, haftada bir paça kontrolü

Kılıç tipi, yumuşak paçalar ıslak zeminde kirlenir. Taban kuru tutulur, dışkı birikmez; haftada bir kuşlar elde kontrol edilerek kopmuş ya da yapışmış tüyler fark edilir.

GüvercinlikSürekli

Kuru, havadar ama cereyansız, kedi ve yırtıcılara kapalı bir kümes; her çifte ayrı yuva gözü ve yeterli tünek. Kalabalık kümes hastalık ve tüy hasarı riskini artırır.

Su ve banyoHer gün su, haftada birkaç kez banyo

İçme suyu her gün tazelenir, kap yıkanır. Banyo kabı kuru ve güneşli günlerde kısa süre konur, sonra kaldırılır; böylece paçalar ve kabarık tüy uzun süre ıslak kalmaz.

Tüy ve damga kontrolüHaftada bir

Kanattaki damga, kuyruk ortasındaki beyaz telekler ve kuyruk bandı varyetenin göstergesidir. Tüy dökümü dönemlerinde kırık ve kirli telekler izlenir.

Sağlık gözlemiHer gün

Yem yeme, dışkı görünüşü, ağız içi ve duruş her gün gözden geçirilir. Boyun bükme, titreme ya da sulu yeşil dışkı varsa kuş ayrılır ve veteriner hekime başvurulur.

Aşı ve kayıtVeteriner hekimin önerdiği takvimle

Paramiksovirüse karşı aşılama için veteriner hekime danışılır. Yeni gelen kuşlar bir süre ayrı tutulur, her kuşun soy ve aşı bilgisi not edilir.

Kılıç paçanın korunması

Her gün zemin, haftada bir ayak kontrolü

Çelik, Şebap'ta yörede 'trotter' olarak anılan paçanın kılıç tipinde olduğunu ve incelenen bütün kuşlarda bulunduğunu bildirir. Paça tüyleri gövde rengindedir: Arap'ta siyah, diğer varyetelerde beyaz. Topuğun üstündeki tüyler içe ve dışa kıvrıktır; topuğun altında ise çok sert ve uzun olmayan tüyler birbirini destekler biçimde simetrik dizilir. Bu yapının sergide düzgün görünmesi için zeminin kuru olması şarttır. Taban için kolay süpürülen bir malzeme seçmek, nemli köşeleri ortadan kaldırmak ve yem ile suyu paçaların değmeyeceği yüksekliğe yerleştirmek işi kolaylaştırır. Beyaz paçalar kiri hemen gösterir; bu yüzden Miski, Kürenk, Çakmaklı ve Gök varyetelerinde zemin temizliği Arap varyetesinden de önemlidir.

Kabarık tüy ve kümes havası

Sürekli

Çelik, Şebap'ın genel görünüşünü kabarık ve yumuşak tüylü olarak tanımlar. Böyle bir tüy, nemli ve havasız kümeste yağlanır ve yapışır; tozlu ve dar bir kümeste ise kırılır. Güvercinliğin havalandırması, kuşları doğrudan rüzgâra maruz bırakmadan hava değişimini sağlayacak biçimde, çatıya yakın açıklıklarla kurulmalıdır. Yaz aylarında Şanlıurfa gibi sıcak bölgelerde güneşi doğrudan alan sac çatılar kümesi aşırı ısıtabilir; gölgelik ve havalandırma bu yüzden önemlidir. Sıcak havada evcil hayvanlar için genel önlemleri yaz sıcağı rehberimizde topladık.

Varyete özelliklerini korumak

Yetiştirme döneminde

Şebap yetiştiricisi için renk yalnızca güzellik değil, ırkın kimliğidir. Çelik'e göre Miski, Kürenk, Çakmaklı ve Gök varyetelerinde kuyruğun iki yanındaki iki-dört uzun telek simetrik olarak beyaz değildir, ortadaki dört teleğe kadar olan kısım beyazdır; kuyruğun tamamı ya da bir bölümü yalnız beyaz teleklerden oluşamaz. Arap'ta kuyruk tümüyle siyahtır. Açık renkli kuyruk teleklerinin ucuna yakın koyu bölüme 'toka' denir; Miski'de koyu canlı kahve, Kürenk'te açık kahve, Çakmaklı ve Gök'te siyahtır. Çiftleştirme planı yapılırken bu işaretler ve göz rengi birlikte değerlendirilir; hangi eşleştirmenin hangi sonucu verdiği konusunda yayımlanmış bir kalıtım çalışmasına ulaşamadık, bu yüzden deneyimli yetiştiricilerin ve derneklerin bilgisine başvurmayı öneriyoruz.

Yuva ve yavru dönemi

Kuluçka ve yavru büyütme boyunca

Şebap için yumurta sayısı, kuluçka süresi ya da yavru verimi bildiren ırka özgü bir çalışma bulamadık. Bildiğimiz şey bütün güvercinler için geçerli olandır: yavrular ebeveynlerin kursak sütüyle beslenir ve Merck'in yazdığına göre trikomonoz paraziti de bu yolla ebeveynden yavruya geçebilir. Bu yüzden damızlığa alınacak kuşların sağlıklı ve ağız içi temiz olması, yuva gözlerinin her dönem sonunda temizlenmesi, kronik taşıyıcı olduğundan şüphelenilen kuşların yetiştirmeden ayrılması önemlidir. Paçalı kuşlarda yuva malzemesinin kuru olması yumurtaların kirlenmesini de azaltır.

Yeni kuşun kümese alınması

Her yeni kuşta

GOV.UK, güvercin paramiksovirüsünün doğrudan temasla, kirlenmiş taşıma kafesleri, içme suyu ve kuşçuların giysi, el ve ayakkabılarıyla taşındığını yazar. Sergiden, dernekten ya da başka bir yetiştiriciden gelen bir Şebap'ı doğrudan sürüye katmak yerine bir süre ayrı bir bölmede tutmak, bu sürede iştahını, dışkısını ve duruşunu izlemek akıllıca olur. Ayrı tutma süresi ve hangi testlerin yapılacağı konusunda kanatlılarla çalışan bir veteriner hekime danışın.

Sergiye hazırlık

Sergi öncesi haftalar

Şebap federasyon ve derneklerin yaşattığı, sergide değerlendirilen bir ırktır. Sergiye gidecek kuşun küçük yaştan ele alınmaya ve dar bir sergi kafesinde sakin durmaya alıştırılması, paçalarının ve kuyruğunun temiz ve tam olması gerekir. Sergi dönüşünde kuşları birkaç gün ayrı tutmak hastalık taşınmasına karşı basit ama etkili bir önlemdir. Sergide hangi ölçütlerin puanlandığını bildiren yayımlanmış bir standart metne ulaşamadık; güncel ölçütleri federasyon ya da bağlı derneklerden öğrenmek gerekir.

Şebap Güvercini ne yer? Yaşa göre beslenme

Ebeveynler sık aralıklarla besler

Güvercinciler arasında karışık tane yem en yaygın beslenme biçimidir. VCA ise yalnız tohum ve taneden oluşan bir diyetin yağdan zengin, kalsiyum ve A vitamininden fakir olduğunu, uzun vadede sağlığı bozabileceğini yazar ve peletin diyetin yaklaşık yarısını oluşturmasını önerir. Güvercinlerin karışık yemden sevdikleri taneleri seçip peleti bıraktığını da not eder. Bu yüzden pelet ve tane ayrı kaplarda ya da peletin önce verildiği bir düzenle sunulabilir. Şebap'ın gaga uzunluğu Çelik'in ölçümlerinde ortalama 17,8 mm'dir; bu orta uzunlukta bir gagadır ve küçük boy pelet ile standart güvercin tanelerini rahatça alabilir.

Şebap Güvercini sosyalleşme ve konuşma eğitimi

Eğitim zorluğuKolay

Şebap bir uçuş yarışması ırkı değil, süs ırkıdır; eğitimi takla, dönüş ya da yuvaya dönüş performansına değil, kümese bağlılığa, ele alınmaya ve sergi kafesine alışmaya dayanır. Çelik ırkın bugün kostüm kuşu olarak kullanıldığını belirtir.

Genç kuşlar küçük yaştan kısa süreli tutulmaya, kanat, ayak ve paça kontrolüne alıştırılır. Bu, hem veteriner hekim muayenesini hem de haftalık paça kontrolünü kolaylaştırır. Yemleme saatlerinin düzenli olması kuşların kümese ve sahibine bağlanmasını sağlar.

Serbest uçuşa çıkarılacak kuşlar önce kümese iyice bağlanmalı, yırtıcıların az olduğu saatlerde ve kuru havada kısa sürelerle uçurulmalıdır. Şebap'ın uçuş yeteneği üzerine ölçülmüş bir veri bulamadık; ağır paçalı ve kabarık tüylü bir kuşun ıslak alanlara konması tüy kalitesini bozabilir.

Öncelik sırası

Kümese ve yuva gözüne bağlılık
Elde sakin durma
Paça ve kanat kontrolüne izin verme
Sergi kafesine alışma
Düzenli yemleme saatine gelme

Şebap Güvercini uçuş ve oyun

Günlük ihtiyaç Güvercinlik içinde serbest hareket ve tünekler arası uçuş; isteğe bağlı kısa ve güvenli serbest uçuş

Şebap'ın kanat açıklığı Çelik'in ölçümlerinde ortalama 73 cm'dir; bu, kuşun kümes içinde rahatça kanat açabileceği bir alana ihtiyaç duyduğunu gösterir. Her güvercin gibi kanat çırpmaya, tünekler arasında uçmaya ve yerde dolaşmaya gereksinim duyar. Kümesin içinde farklı yükseklikte tünekler ve gerekiyorsa telle çevrili bir dış uçuş bölmesi bu ihtiyacı karşılar. Dış bölme, kuşları yırtıcılardan korurken güneşlenme ve temiz hava imkânı da verir.

Sevdiği oyunlar

Farklı yükseklikte tünekler
Telle çevrili dış uçuş bölmesi
Kuru günlerde kısa süre banyo kabı
Yemin bir kısmını saçarak arama
Kuru havada kısa serbest uçuş

Şebap Güvercini çocuklarla ve diğer hayvanlarla

Çocuklarla

Şebap kümeste yaşayan bir süs kuşudur; çocuklar yetişkin gözetiminde yem vermeye, kuşları gözlemeye ve varyeteleri tanımaya katılabilir. Merck trikomonozun insanlara geçen bir hastalık olmadığını, GOV.UK de paramiksovirüsün normalde insanları etkilemediğini yazar; yine de kuşlarla ve kümesle temastan sonra el yıkamak, kümes temizliğini ise yetişkinlerin yapması iyi bir alışkanlıktır.

Kedilerle

Kediler güvercin için ciddi bir tehlikedir. Güvercinliğin girişleri ve dış uçuş bölmesi kedinin ulaşamayacağı biçimde telle kapatılmalıdır; kedinin kümes çevresinde dolaşması bile kuşları ürkütebilir.

Köpeklerle

Köpeğin kümese ve yere inen kuşlara ulaşması engellenmelidir. Havlama ve kovalama kuşların panikle tellere çarpmasına, paça ve kuyruk teleklerinin zarar görmesine yol açabilir.

Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler

Şebap'a özgü bir hastalık eğilimi bildiren yayımlanmış bir çalışmaya ulaşamadık; Çelik'in çalışması ırkın dış görünüşünü ve ölçülerini inceler, sağlığını değil. Bu yüzden Şebap'ın sağlık takibini belirleyen şey bütün güvercinlerde görülen hastalıklardır. Bunların başında Merck'in güvercinlerde tavuklardan daha yaygın olduğunu yazdığı trikomonoz ve GOV.UK'in hızla yayıldığını vurguladığı güvercin paramiksovirüsü gelir. GOV.UK, paramiksovirüs şüphesinin İngiltere'de bildirimi zorunlu bir durum olduğunu ve sergi ile yarış düzenleyicilerinin yalnız aşılı kuşları kabul etmesi gerektiğini yazar; Türkiye'de güvercinler için aşı ve bildirim yükümlülüğünün güncel durumunu Tarım ve Orman Bakanlığı il müdürlüğünden ve veteriner hekiminizden doğrulayın. Şebap'ın ömrü için yayımlanmış bir değer bulamadık. Paçalı ve kabarık tüylü bir ırk olduğu için kuru zemin, temiz su ve iyi havalandırma bu kuşun sağlığında herhangi bir ilaçtan önce gelir.

Trikomonoz (kanker)

Merck, Trichomonas parazitinin güvercinlerde evcil tavuklardan daha sık görüldüğünü, ebeveynlerden yavruya kirli kursak sütüyle geçtiğini yazar. Ağızda küçük sarımsı alanlarla başlayan lezyonlar büyüyüp yemek borusunu tıkayabilir; kuş hızla zayıflar. Kronik taşıyıcılar sağlıklı görünebilir.

Güvercin paramiksovirüsü

GOV.UK'e göre başı ve boynu titreme ya da bükülme, kanat ve bacaklarda kısmi felç, sulu ve yeşilimsi dışkı belirtilerdir; hastalık hızla yayılır ve kümesteki kuşların çoğu aynı anda belirti gösterebilir. Merck güvercinler için aşı bulunduğunu, ancak aşının bulaşmayı tamamen engellemediğini belirtir.

Su ve yem kaplarından bulaşma

Merck, kirli suyun ve iyi temizlenmeyen yemlik ve suluk kaplarının trikomonozun önemli yayılma yolları olduğunu yazar. Kapların her gün temizlenmesi bu riski azaltır.

Paça ve ayak sorunları

Şebap'a özgü bir ayak hastalığı bildiren çalışmaya ulaşamadık. Ancak bütün kuşlarda paça bulunduğu için ıslak ve kirli zeminde paçaların kirlenmesi, yapışması ve kopması beklenen bir bakım sorunudur; ayakta şişlik ya da topallık görülürse veteriner hekime danışılmalıdır.

İç ve dış parazitler

Güvercinlikte bit, akar ve iç parazitler sürü içinde kolay yayılır. Belirtiler ve korunma için veteriner hekime danışın; genel bilgileri iç ve dış parazit rehberimizde bulabilirsiniz.

Hangi durumda hemen veterinere gitmelisiniz?

Ağız içinde ya da boğazda sarımsı, peynirimsi lezyonlar, yutkunma güçlüğü, ağızda sıvı birikmesi ve hızlı kilo kaybı trikomonoz belirtisi olabilir; Merck hastalığın hızlı ilerlediğini ve kuşun birkaç gün içinde ölebileceğini yazar. Başın ve boynun titremesi ya da bükülmesi, kanat veya bacakta felç ve sulu yeşil dışkı ise paramiksovirüsü düşündürür ve birden çok kuşta aynı anda görülebilir. Bu belirtilerden birini gördüğünüzde kuşu hemen ayırın, kümese girip çıkarken el ve ayakkabı hijyenine dikkat edin ve kanatlılarla çalışan bir veteriner hekime başvurun. Paramiksovirüs şüphesinin resmî bildirimi için güncel durumu ilgili kurumdan doğrulayın. Genel ilk adımlar için [acil durum rehberimize](/rehber/acil-durum) bakabilirsiniz.

Yakınınızdaki veteriner

Şebap Güvercini videoları

Konuyu izleyerek öğrenmek isteyenler için seçtiğimiz videolar. Videolar ilgili kanallara aittir.

**Şebap Irkı Güvercinleri - Süslü / Çiftçi TV**ÇİFTÇİ TVYouTube · 42:18

**Şanlıurfa meşhur şebap güvercin ve federasyonu hakkında tüm bilgiler**dogadaergunYouTube · 10:42

**Güvercin Hastalıkları, Sebepler, Önlemler ve Çözümler**genvetizmircomYouTube · 4:00

Şebap Güvercini sahiplenme

Varyeteyi tanımak

Çelik'e göre Şebap'ta varyete gövde rengine ve kanattaki 'damga'ya göre ayrılır. Miski'de kahverengi, Çakmaklı'da siyah pul biçiminde desen; Kürenk'te kahverengi, Gök'te siyah sütun biçiminde desen bulunur; Arap ise baştan ayağa siyahtır. Göz rengi de yardımcıdır: Miski ve Çakmaklı'da saman sarısı inci, Kürenk ve Gök'te kehribar, Arap'ta inci beyazı. Gaga rengi Çakmaklı ve Gök'te mavimsi gri, Miski, Kürenk ve Arap'ta canlı pembedir. Bir kuşu alırken bu işaretlerin uyumlu olup olmadığına bakmak, varyetesi karışık bir kuşla karşılaşma riskini azaltır.

Şebap mı, taklacı mı?

Çelik, Şebap'ın renk ve beden bakımından Türk taklacısına benzediğini, ama yaklaşık bir yüzyıldır ondan ayrı tutulduğunu yazar. Şebap'ı ayırt eden başlıca işaretler iri baş, kalın boyun, kabarık tüy, bütün kuşlarda bulunan kılıç tipi paça ve kuyruk ortasındaki beyaz teleklerdir. Vücut uzunluğu ortalaması da Şebap'ta (37,0 cm) Ankara taklacıları için bildirilen değerden (34,95 cm) yüksektir. Taklacı hakkında ayrıntı için Taklacı Güvercin sayfamıza bakabilirsiniz.

Yaş ve gelişim

Çelik'in çalışmasında ağırlık, baş ve gaga ölçüleri yaşla birlikte anlamlı olarak artmıştır; 6–12 aylık kuşlar ortalama 339,8 g, 36 aydan büyükler 365,2 g gelmiştir. Bu, genç bir Şebap'ın ilk yılında tam görünüşüne henüz ulaşmamış olabileceği anlamına gelir. Sergi ya da damızlık için kuş seçerken yaşı sormak, değerlendirmeyi doğru yapmamızı sağlar.

Sağlık kontrolü

Kuşun ağzının içinde sarımsı lezyon olmaması, gözlerinin parlak ve akıntısız, dışkısının şekilli, tüylerinin düzgün ve paçalarının tam olması gerekir. Boynunu büken, titreyen ya da halsiz duran bir kuş alınmamalıdır. Kuşun aşı geçmişini ve hangi kümesten geldiğini sormak, eve getirildikten sonra bir süre ayrı tutmak sürünün geri kalanını korur.

Çift ya da küçük grup

Güvercin eşine bağlı ve sürü hâlinde yaşayan bir kuştur. Tek bir Şebap almak yerine bir çift ya da küçük bir grupla başlamak hem kuşların refahı hem de yetiştirme açısından daha uygundur. Varyete saflığı önemliyse çiftin aynı varyeteden olması ve soyunun bilinmesi tercih edilir.

Sahiplenmeden önce: kontrol listeleri

Şebap bir kümes ve süs kuşudur; onu sahiplenmek bir güvercinlik kurmayı, paçalı bir kuşun bakımını ve büyük olasılıkla yetiştirme sürecini üstlenmeyi gerektirir. Kendimize şunları soralım:

Kendinize sorun

Çatıda, terasta ya da bahçede kuru, cereyansız ve kedilere kapalı bir güvercinlik kurabilir miyim?
Paçaların temiz kalması için zemini her gün kuru tutmaya vaktim var mı?
Miski, Kürenk, Çakmaklı, Gök ve Arap varyetelerinden hangisini istediğimi ve bunları neyin ayırdığını biliyor muyum?
Kuşları tek değil, en az bir çift olarak besleyebilir miyim?
Kanatlılara bakan bir veteriner hekime ve aşı imkânına ulaşabiliyor muyum?
Komşularım ve bina yönetimi güvercinlik kurmama itiraz eder mi?

İlan seçerken nelere bakılmalı?

Kuşu yerinde ve gün ışığında görün; damga deseninin, göz renginin ve gaga renginin varyeteyle uyumlu olduğuna bakın.
Paçaların her iki ayakta tam, temiz ve düzgün olduğunu kontrol edin.
Kuyruğu açtırın; ortadaki beyaz teleklerin ve kenar teleklerinin düzenine bakın.
Ağız içini ve boğazı kontrol edin; sarımsı lezyon ya da kötü koku olmamalı.
Aşı geçmişini, yaşını ve soyunu sorun; bilinmiyorsa bunu not edin.
Kuşun geldiği kümesin temiz ve kuru olup olmadığına bakın.
Tek bir kuş yerine bir çift ya da küçük grup almayı düşünün.
Yeni kuşu sürüye katmadan önce bir süre ayrı bir bölmede tutun.

Şebap Güvercini nereden sahiplenilir?

Şebap'ı Şanlıurfa başta olmak üzere ırkın yetiştirildiği illerdeki güvercin derneklerinden, bu derneklere üye yetiştiricilerden ve güvercin sergilerinden edinebiliriz. Çelik, Şanlıurfa'da güvercin sergileri ve alım satımı için özel yerler bulunduğunu yazar; sergiler farklı varyeteleri bir arada görmek ve ırkı tanımak için de iyi bir fırsattır.

Güvercinler barınaklarda nadiren bulunur. Ayağında halka olan kayıp bir Şebap bulursanız halka bilgisiyle bölgenizdeki bir güvercin derneğine başvurarak sahibine ulaşmayı deneyebilirsiniz.

Şebap Güvercini sahiplenme ve sorumluluk

Şebap'ı ırkı yaşatan yetiştiricilerden, Şanlıurfa'daki ve diğer illerdeki güvercin derneklerinden ya da sergilerden edinmek, kuşun varyete özellikleri, soyu ve sağlık geçmişi hakkında bilgi almanın en güvenilir yoludur. Kuşu yerinde görmek, ağız içine ve paçalarına bakmak ve aşı bilgisini sormak önemlidir.

Şebap Güvercini hakkında sık sorulanlar

Şebap güvercini nereden gelir?

Türkiye'den, Şanlıurfa'dan. Çelik (2023), Şebap'ın Şanlıurfa'ya özgü olduğunu ve 20. yüzyılın başından beri Türkiye'nin güneyinde yaygın biçimde yetiştirildiğini yazar.

Şebap ile taklacı güvercin aynı ırk mı?

Hayır. Çelik, Şebap'ın renk ve beden bakımından taklacıya benzediğini ama yaklaşık bir yüzyıldır ondan ayrı tutulduğunu ve kendine özgü özelliklerini koruduğunu belirtir. İri baş, kalın boyun, kabarık tüy, kılıç paça ve kuyruk ortasındaki beyaz telekler Şebap'ı ayırır.

Şebap'ın renkleri nelerdir?

Dernek ve federasyonun belirlediği beş varyete vardır: Miski, Kürenk, Çakmaklı, Gök ve Arap. Çelik'in incelediği 132 kuşun %57,5'i Miski, %16,7'si Kürenk, %11,4'ü Çakmaklı, %11,3'ü Gök ve %3,0'ı Arap'tı.

Şebap ne kadar büyür, kaç gram gelir?

Çelik'in ölçümlerinde ortalama ağırlık 355,5 g (dişi 350,0 g, erkek 361,0 g), vücut uzunluğu 37,0 cm ve kanat açıklığı 73,2 cm'dir. Erkekler dişilerden anlamlı olarak biraz daha büyüktür.

Bütün Şebaplar paçalı mıdır?

Evet. Çelik incelenen bütün Şebaplarda paça bulunduğunu, paçanın kılıç tipinde, yumuşak ve kıvrık olduğunu yazar. Paça tüyleri Arap'ta siyah, diğer varyetelerde beyazdır.

Şebap'ın göz rengi neden farklı?

Göz rengi varyeteye göre değişir. Çelik'e göre Miski ve Çakmaklı'da saman sarısı inci, Kürenk ve Gök'te kehribar (hafif turuncu), Arap'ta inci beyazı göz görülür.

Şebap güvercini kaç yıl yaşar?

Kaynaklar bu konuda ırka özgü bir değer vermiyor. Çelik'in çalışmasında 36 aydan büyük kuşlar da vardı, ama ömür ölçülmedi. Ömrü, bakım, beslenme ve hastalıklardan korunma büyük ölçüde belirler.

Şebap takla atar mı, iyi uçar mı?

Kaynaklar Şebap'ın uçuş performansı hakkında bir değer vermiyor. Çelik ırkın bugün süs (kostüm) kuşu olarak kullanıldığını belirtir; yani Şebap uçuşu için değil görünüşü için yetiştirilir.

Şebap apartmanda beslenir mi?

Daire içinde tek başına kafeste değil. Çatı, teras ya da bahçede kurulan kuru ve korunaklı bir güvercinlikte, sürü hâlinde beslenebilir. Komşuluk ve hijyen kuralları önceden düşünülmelidir.

Şebap nasıl beslenir?

VCA güvercinlerde peletin diyetin yaklaşık yarısını oluşturmasını, yanında az tane yem ve ince doğranmış taze sebze verilmesini önerir. Su her gün tazelenmeli, kaplar her gün yıkanmalıdır. Yalnız tane yemle beslenen kuşlarda kalsiyum ve A vitamini eksik kalabilir.

Şebap'ta en sık görülen sağlık sorunları nelerdir?

Irka özgü bir hastalık bildiren çalışma bulamadık. Bütün güvercinler gibi trikomonoz ve güvercin paramiksovirüsü başlıca risklerdir. Paçalı olduğu için ıslak zeminde paça kirlenmesi ve kopması da sık karşılaşılan bir bakım sorunudur.

Şebap'a aşı yapılır mı?

GOV.UK güvercinlerin paramiksovirüse karşı aşılanmasını önerir ve veteriner hekime danışılmasını ister; Merck de güvercinler için aşı bulunduğunu yazar. Hangi aşının ne zaman yapılacağını veteriner hekiminiz belirler; Türkiye'deki güncel aşı ve bildirim yükümlülüğünü ilgili kurumdan doğrulayın.

Şebap çocuklu evler için uygun mu?

Kümeste yaşayan bir kuş olduğu için çocuklar yetişkin gözetiminde yem vermeye ve gözlemeye katılabilir. Kuşlara ve kümese dokunduktan sonra el yıkamak, kümes temizliğini yetişkinlerin yapması önerilir.

Şebap Türkiye'de nerede bulunur?

En çok Şanlıurfa'da ve Türkiye'nin güneyinde. Çelik ırkın 28 dernekten oluşan bir federasyonla temsil edildiğini yazar; dernekler, üye yetiştiriciler ve sergiler kuş edinmek için en güvenilir yerlerdir.

Şebap'ın kuyruğu neden önemli?

Kuyruk varyetenin işaretidir. Çelik'e göre Miski, Kürenk, Çakmaklı ve Gök'te ortadaki dört teleğe kadar olan kısım beyaz, kenarlardaki iki-dört uzun telek renklidir; kuyruğun tamamı beyaz olamaz. Arap'ta kuyruk tümüyle siyahtır. Kuşların çoğunda 12 kuyruk teleği bulunur.

Şebap tescilli bir ırk mı?

Savaş ve Erdem (2026) Türkiye'de resmî olarak tescil edilmiş altı güvercin ırkını Bursa, Hünkari, Edremit Kelebek, Alabadem, Trakya ve Muğla olarak sayar; Şebap bu listede yer almaz. Çelik bulgularının Şebap'ın ayrı bir ırk olduğu görüşünü desteklediğini, genetik çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini yazar. Güncel tescil durumunu ilgili kurumdan doğrulayın.

Kaynaklar

Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.