Kumru

Kumru çoğunlukla yerde bulduğu tahıl, tohum ve filizlerle beslenir, bazen böcek de yer (Wikipedia). En kalabalık kumru toplulukları dökülen tahılın bol olduğu çiftliklerin çevresinde görülür; şehirlerde yemliklerin altında, ambar ve değirmen çevresinde beslenir. Kumruya ekmek vermek önerilmez; temiz su ve az miktarda tohum karışımı daha uygundur.

Kumru yumurtaları 14–18 günde açılır (Wikipedia); BTO tipik süreyi 16–17 gün olarak verir. Kumru her seferinde iki beyaz yumurta bırakır ve kuluçkaya ana ile baba birlikte yatar: dişi gece, erkek gündüz. Yavrular yumurtadan çıktıktan 15–19 gün sonra yuvadan uçar. Yuvadaki yumurtalara dokunmak ve almak yasaktır.

Kumru yavrusu ilk günlerde ana-babasının kursağında ürettiği 'kursak sütü' ile, ardından kusarak verilen yumuşamış tohumlarla beslenir; tohuma geçiş en geç 10. günde başlar (Wikipedia). Bu yüzden yuvadan alınan bir yavrunun evde doğru beslenmesi çok zordur. Yavruyu yuvasında bırakmak ve ana-babasının bakmasına izin vermek en doğrusudur.

Kumru, güvercingiller ailesinden, açık kum rengi-gri tüylü ve ensesinde siyah yarım halka taşıyan orta boylu bir yaban kuşudur; bilimsel adı Streptopelia decaocto'dur. Ortalama 32 cm boyundadır ve 'gu-GUU-gu' diye öter. Şehir ve köylerde insanlara çok yakın yaşar. Türkiye'de 2026-2027 av döneminde Merkez Av Komisyonunca koruma altındadır.

Balkona kumru yuva yaparsa yuvayı dağıtmayın ve yumurtalara dokunmayın; 4915 sayılı Kanun yuvaların dağıtılmasını yasaklar. Kuluçka 14–18 gün, yavruların yuvadan uçması 15–19 gün sürer; yani yaklaşık bir ay sabretmek yeterlidir. Yavrular uçunca yuvayı eldivenle temizleyip alanı yıkayın ve tekrar yuva yapılmasını istemiyorsanız file gibi bir engelle kapatın.

Kumru doğada ortalama 3 yıl yaşar (Wikipedia); BTO da üreme yaşına gelen kuşlarda tipik yaşam beklentisini yaklaşık 3 yıl olarak verir. Halkalama kayıtlarına göre en yaşlı kumrular 13 yılı aşmıştır; BTO'nun kaydındaki en uzun yaşam 15 yıl 3 aydır. Kediler, yırtıcılar, trafik ve hastalıklar doğadaki ömrü kısaltır.

Kumru bir kuluçkada genellikle iki beyaz yumurta yapar; BTO'nun gözlemlerinde ortalama 1,93, aralık 1–3 yumurtadır. Ama yılda birkaç kez kuluçkaya yatar: Wikipedia, yılda üç ya da dört kuluçkanın yaygın olduğunu ve altıya kadar kuluçkanın kaydedildiğini yazar. Bu üretkenlik, kumrunun Avrupa'ya bu kadar hızlı yayılmasının nedenlerinden biridir.

Kumru ve güvercin aynı aileden (güvercingiller) ama farklı türlerdir. Kumru daha küçük ve incedir, tüyleri açık kum rengi-gridir ve ensesinde siyah yarım halka vardır; 'gu-GUU-gu' diye öter. Şehir güvercinleri ise kaya güvercininden türemiştir, daha iridir ve renkleri çeşitlidir. Kumru korunan bir yaban kuşudur, evcil güvercin ırkları ise üretilerek beslenir.

Evet, kumru avlamak yasaktır. 2026-2027 Merkez Av Komisyonu Kararı'nın EK-1 listesi kumruyu ve küçük kumruyu Merkez Av Komisyonunca koruma altına alınan yaban hayvanları arasında sayar. Kumruya benzeyen üveyik ise birinci grup kuşlardandır ve yalnız kararda belirtilen tarihlerde, günlük 3 limitle avlanabilir; iki türü karıştırmamak avcının sorumluluğundadır.

Kumrunun ötüşü üç hecelidir ve vurgu ikinci hecededir: 'gu-GUU-gu' (Wikipedia). Kumru ayrıca özellikle konmadan hemen önce, uçarken yaklaşık iki saniye süren sert bir 'krrrai' sesi çıkarır. Tür adı decaocto Yunancada 'on sekiz' demektir ve ötüşü taklit eder. Erkekler üreme döneminde daha sık öter.

Kumru yılda genellikle üç ya da dört kez kuluçkaya yatar, altıya kadar kuluçka da kaydedilmiştir (Wikipedia). Her kuluçkada iki yumurta bırakır. Üreme döneminin uzunluğu ve sık kuluçka, ilkbahardan sonbahara kadar balkonlarda kumru yuvasına sık rastlanmasının nedenidir. Aynı çift, aynı yuvayı birden fazla kez kullanabilir.

Tüylü ve zıplayabilen bir yavru kumru büyük olasılıkla yuvadan yeni çıkmıştır ve ana-babası yakındadır. Yavruyu kedilerden uzak, yakındaki bir çalıya ya da yüksekçe bir yere bırakıp uzaklaşın. Tüysüz bir yavruysa yuvasını bulup geri koymayı deneyin. Yaralı görünüyorsa evde beslemeye çalışmadan il DKMP şube müdürlüğüne haber verin.