Kaya Güvercini
Diğer adları: Yabani güvercin, Şehir güvercini, Rock dove, Rock pigeon, Columba livia
Yaban kuşu, evcil değildirBütün evcil güvercinlerin atasıKayalık ve şehir kuşu
Evcil hayvan değildir; doğadan alınmaz, evde beslenmez. Kaya güvercini (Columba livia), mavimsi gri tüyleri, kanatlarındaki iki siyah bant ve boynundaki yeşil-mor parıltıyla tanınan, bütün evcil güvercin ırklarının ve şehir güvercinlerinin atası olan yaban kuşudur. Türkiye'nin yerli türüdür; doğadan yakalanması, yuvasının bozulması ve ticareti 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ile sınırlıdır, güncel av durumunu Doğa Koruma ve Milli Parklar'dan doğrulayın.
- Yaşadığı yer
- Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya; kayalık ve şehirler
- Bilimsel ad
- Columba livia (güvercingiller, Columbidae)
- Boy ve ağırlık
- 30–35 cm; 238–380 g (Wikipedia)
- Beslenme
- Tohum, tahıl, meyve; yavrulara kursak sütü
- Koruma
- IUCN: Asgari endişe (2019)
- Türkiye
- Yerli yaban türü; av durumu MAK kararıyla belirlenir
- Yaşam süresi
- Doğada 3–5 yıl; bakım altında 15 yıla kadar (Wikipedia)
Kaya Güvercini nasıl bir kuş?
Kaya güvercini (Columba livia), güvercingiller (Columbidae) ailesinden, mavimsi gri tüylü, kanatlarında iki belirgin siyah bant ve boynunda yeşil-mor parlak tüyler taşıyan orta boylu bir yaban kuşudur. Adını, doğada yuvasını yaptığı sarp kayalıklardan, deniz kenarındaki uçurumlardan ve mağara ağızlarından alır. Meydanlarda, cami avlularında ve çatı aralarında gördüğümüz şehir güvercinleri bu türün evcilleşip yeniden serbest kalmış torunlarıdır. Evcil hayvan değildir; yaban kaya güvercini doğadan alınmaz.
Kaya güvercini insanla en eski ilişkisi olan kuşlardan biridir. Wikipedia'ya göre evcilleştirilmesi birkaç bin yıl öncesine, belki 5.000 yıl öncesine uzanır ve bugün yaklaşık 1.000 evcil güvercin ırkı bu türden türetilmiştir. Posta güvercinleri, taklacılar, süs güvercinleri ve Anadolu'nun yerli ırkları hep kaya güvercininin soyundandır. Charles Darwin de 1859–1872 arasındaki dört eserinde evcil güvercinlerdeki çeşitliliği seçilim konusunu anlatmak için kullanmıştır.
Türün doğal yayılışı Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya'dır. Wikipedia, İsrail'de bulunan iskelet kalıntılarının türün orada en az 300.000 yıldır yaşadığını gösterdiğini ve kaya güvercininin 1603'ten itibaren Avrupa gemileriyle dünyanın geri kalanına taşındığını yazar. Bugün yaban ve şehirli bireyleriyle yaklaşık 10 milyon km²'lik bir alana yayılmıştır; dünya genelindeki sayısının 120 milyona kadar çıktığı, yalnız Avrupa'da 17–28 milyon kuş bulunduğu tahmin edilir.
Kaya güvercininin boyu 30–35 cm, kanat açıklığı 62–68 cm, ağırlığı 238–380 g'dır (Wikipedia). Animal Diversity Web ortalama ağırlığı yaklaşık 359 g olarak verir. Erkek ve dişi birbirine çok benzer; erkeğin boynundaki parıltı biraz daha belirgindir. Yaban tipte sırtın alt kısmı beyazdır ve kanatlarda iki siyah çizgi bulunur; şehir güvercinlerinde ise siyah, kahverengi, beyaz ve alacalı pek çok renk görülür, çünkü bunlar farklı evcil ırklardan karışmış kuşlardır.
Kaya güvercini çok üretkendir. Wikipedia'ya göre bir kuluçkada iki beyaz yumurta bırakır, kuluçkaya ana ve baba birlikte yatar, yumurtalar 17–19 günde açılır ve yavrular yaklaşık 30 günde uçar. Uygun koşullarda yılda altıya kadar kuluçka yapabilir. Animal Diversity Web cinsel olgunluk yaşını yaklaşık 140 gün olarak verir. Bu hız, şehirlerde güvercin sayısının çabuk artmasının başlıca nedenidir.
Biz bu sayfada kaya güvercininin nerede yaşadığını, ne yediğini, nasıl ürediğini, şehir güvercininden ve kumrulardan nasıl ayrıldığını ve sağlık ile mevzuat konusunda bilinmesi gerekenleri kaynaklarıyla anlatıyoruz. Karıştırılan diğer yaban güvercingiller için kumru, küçük kumru ve üveyik sayfalarımıza; kaya güvercininden türeyen evcil ırklar için posta güvercini sayfamıza bakabilirsiniz. Bütün türlere kuş türleri sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Kaya Güvercini özellikleri
| Bilimsel ad ve aile | Columba livia; güvercingiller (Columbidae) [1] |
|---|---|
| Doğal yayılış | Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Doğu, Güney Asya; şehirli bireyleriyle bütün dünyada [1] |
| Yaşam alanı | Kayalık, uçurum, mağara ağzı; şehirlerde bina çıkıntıları [1] |
| Boy | 30–35 cm [1] |
| Kanat açıklığı | 62–68 cm [1] |
| Ağırlık | 238–380 g; ortalama yaklaşık 359 g [2] |
| Görünüm | Mavimsi gri, kanatta iki siyah bant, boyunda yeşil-mor parıltı [1] |
| Yumurta ve kuluçka | 2 beyaz yumurta; 17–19 gün, ana ve baba birlikte [1] |
|---|---|
| Yuvadan uçma | Yaklaşık 30 gün [1] |
| Yılda kuluçka | Altıya kadar [1] |
| Cinsel olgunluk | Yaklaşık 140 gün [2] |
| Yaşam süresi | Doğada 3–5 yıl; bakım altında 15 yıla kadar [1] |
| Koruma durumu | IUCN Kırmızı Liste: Asgari endişe (2019) [1] |
| Türkiye'de yasal çerçeve | Yaban hayvanı; 4915 sayılı Kanun, güncel av durumu MAK kararında [3] |
Kaya Güvercini karakteri
Kaya güvercini sürü hâlinde yaşayan, eşine ve yuva yerine bağlı bir kuştur. Wikipedia'ya göre sürüler besin bolluğuna göre genellikle 50–500 kuştan oluşur. Çiftler uzun süre birlikte kalır, yuvayı birlikte kurar ve yavrulara birlikte bakar. Yuva yerine dönme eğilimi o kadar güçlüdür ki insanlar bu özelliği binlerce yıl boyunca posta güvercinciliğinde kullanmıştır. Şehirde yaşayan güvercinler insana çok alışkındır, elden yem almaya bile yaklaşır; doğadaki yaban kaya güvercinleri ise ürkek ve temkinlidir.
- İnsana alışkınlık
- Üretkenlik
- Yuvaya bağlılık
- Sürü eğilimi
- Kafese uygunluk (yaban birey)
Ölçekler kulüp standartları ve kaynaklardaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her kuş kendine özgüdür.
Kendini bul
Kaya Güvercini kime uygun?
Kuş besleyen ya da beslemeye hazırlanan biri gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.
Uygun1 durum
- Evde kuşum ya da kemirgenim var
Yaban tipteki kaya güvercinini kayalık kıyılarda görmek ve şehir güvercininden ayırt etmek keyifli bir gözlemdir.
Dikkat ister2 durum
- Güvercin beslemek isteyen
Güvercin sevgisi evcil ırklarla, üretilmiş kuşlarla yaşanır. Posta güvercini ya da yerli ırklar bu iş için yetiştirilmiştir.
- Balkonuna güvercin yuva yapan
Yuvayı dağıtmayın; yavrular uçana kadar bekleyin, sonra alanı temizleyip file ile kapatın.
Uygun değil1 durum
- Doğadan güvercin yakalayıp beslemek isteyen
Yaban kaya güvercini doğadan alınmaz. 4915 sayılı Kanun yaban hayvanlarının kurallara aykırı yakalanmasını, satılmasını ve yuvalarının bozulmasını yasaklar.
Kısaca
Kimler için ideal: Kaya güvercinini en iyi, onu doğal ortamında izleyerek tanırız. Deniz kenarındaki kayalıklarda ya da eski kalelerin duvarlarında yaşayan sürüleri gözlemek, şehir güvercinleriyle karşılaştırmak ve kanatlardaki siyah bantları aramak kuş gözlemine başlayanlar için iyi bir alıştırmadır. Güvercin kültürünü merak edenler için de kaya güvercini, posta güvercinlerinden süs ırklarına kadar uzanan geniş bir ailenin başlangıç noktasıdır.
Kimler için zor: Yaban kaya güvercini bir kafes kuşu değildir. Doğadan kuş ya da yavru toplamak, yumurtaları almak ve yuvaları bozmak yasaktır. Güvercin beslemek isteyenler evcil olarak üretilmiş ırklara yönelmeli, kümes ve bakım kurallarını önceden öğrenmelidir; bunun için posta güvercini sayfamız iyi bir başlangıçtır.
Kaya Güvercini ne yer? Yaşa göre beslenme
Ana-baba sırayla besler
Wikipedia'ya göre kaya güvercini her şeyi yiyebilen ama ağırlıkla bitkisel besinle, özellikle tohum, tahıl ve meyveyle beslenen bir kuştur; protein ihtiyacı için zaman zaman solucan ya da böcek larvası gibi küçük omurgasızlar da yer. Animal Diversity Web'in aktardığı bir Kansas çalışmasında kırsal güvercinlerin besininin yüzde 92'si mısır, kalanı yulaf ve kirazdı. Yani güvercin bulduğu tahıla yönelir.
Yuvadan uçana kadar
Güvercingillerin hepsinde olduğu gibi kaya güvercini de yavrularını ilk günlerde kursak sütüyle besler. Bu salgı ana ve babanın kursağında üretilir; yavruların ilk besinidir. Bu nedenle yuvadan alınan bir güvercin yavrusunu evde doğru beslemek çok zordur. Yerde bulunan yavru için önce ana-babanın yakında olup olmadığına bakılmalıdır.
Gün boyu, yerde
Meydanlarda güvercinlere ekmek atmak yaygın bir alışkanlıktır, ama ekmek kuşu doyurur, gereken besini vermez. Fazla yem güvercinlerin bir yerde yığılmasına, pisliğin artmasına ve hastalıkların kuştan kuşa geçmesine yol açar. Yem bırakmak isteyenler az miktarda tahıl kullanmalı; yaz aylarında temiz ve sığ bir su kabı daha yararlıdır.
Kaya Güvercini çocuklarla ve diğer hayvanlarla
Çocuklarla
Meydandaki güvercinler çocukların kuşları en yakından gördüğü yerdir. Güvercinlere elle dokunmamayı, yem verdikten sonra elleri yıkamayı ve kuşları kovalamamayı öğretmek önemlidir.
Kedilerle
Kediler güvercinler ve yavruları için önemli bir tehlikedir. Balkonunda güvercin yuvası olan kedili evlerde, yavrular uçana kadar kedinin balkona çıkmaması sağlanmalıdır.
Diğer hayvanlarla
Kaya güvercinleri kumrular, serçeler ve diğer kuşlarla aynı yem alanlarını paylaşır. Evde evcil güvercin besleyenler, yaban kuşlarla temasın hastalık geçişini kolaylaştırabileceğini bilmelidir.
Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler
Kaya güvercini insana saldıran bir kuş değildir, ama çok kalabalık güvercin toplulukları hijyen sorunları yaratabilir. Wikipedia, şehir güvercinlerinin hastalık taşıyıcısı olabildiğini ve binalarda hasara yol açtığını yazar; Animal Diversity Web de güvercin dışkısının insanlara histoplazmoz bulaştırabildiğini belirtir. Bu yüzden balkonda ya da çatı arasında biriken güvercin pisliği temizlenirken eldiven ve maske kullanmak, alanı önce nemlendirip tozu kaldırmadan temizlemek ve sonra elleri sabunla yıkamak önemlidir. Doğadaki kaya güvercini için başlıca tehlikeler yırtıcı kuşlar, kediler, camlara çarpma ve trafiktir. Wikipedia'ya göre doğada ömrü 3–5 yıl, bakım altında 15 yıla kadardır; Animal Diversity Web bakım altındaki en uzun kaydı 35 yıl olarak verir. Yaralı ya da hasta görünen bir güvercini evde ilaçla tedavi etmeye çalışmak yerine yetkililere ya da bir veteriner hekime danışmayı öneriyoruz. Yaralı hayvanla karşılaşınca ilk adımlar için acil durum rehberimize bakabilirsiniz.
Animal Diversity Web'e göre güvercin dışkısı histoplazmoz bulaştırabilir. Temizlikte eldiven ve maske kullanın, tozu kaldırmayın.
Yerde beslenen güvercinler ve yuvadan yeni çıkan yavrular kedilere ve yırtıcı kuşlara karşı savunmasızdır.
Büyük yansıtıcı camlar kuş çarpmalarına yol açar; cama yapıştırılan desenler riski azaltır.
Fazla yem verilen yerlerde güvercinler yığılır; bu hem hastalık geçişini hem de bina hasarını artırır.
Kursak sütüyle beslenen yavrular evde doğru beslenemez; yavru yuvasında kalmalıdır.
Kaya Güvercini sahiplenme ve sorumluluk
Yaban kaya güvercini evcil hayvan değildir; doğadan yakalanamaz, evde beslenmek için sahiplenilemez. 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu yaban hayvanlarının üreme döneminde rahatsız edilmesini, yavru ve yumurtalarının toplanmasını ve yuvalarının dağıtılmasını yasaklar; kurallara aykırı yakalanan yaban hayvanlarının canlı satılmasını, satın alınmasını ve nakledilmesini de yasaklar. Kaya güvercininin hangi av döneminde hangi listede yer aldığı her yıl Resmî Gazete'de yayımlanan Merkez Av Komisyonu kararıyla belirlenir; güncel durumu ilgili kurumdan, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünden doğrulayın. Güvercin beslemek isteyenler için doğru yol, kayıtlı yetiştiricilerden ya da güvercin derneklerinden evcil ırk edinmektir; örneğin posta güvercini.
Kaya Güvercini hakkında sık sorulanlar
Kaya güvercini nedir?
Kaya güvercini (Columba livia), güvercingiller ailesinden, mavimsi gri tüylü, kanatlarında iki siyah bant taşıyan orta boylu bir yaban kuşudur. Doğada kayalık ve uçurumlarda yuva yapar. Bütün evcil güvercin ırklarının ve şehir güvercinlerinin atasıdır.
Kaya güvercini ile şehir güvercini aynı mı?
Aynı türdür ama farklı geçmişleri vardır. Şehir güvercinleri, evcilleştirilmiş güvercinlerin kaçıp yeniden serbest yaşamaya başlamış torunlarıdır (Wikipedia). Bu yüzden renkleri çok çeşitlidir. Yaban tipteki kaya güvercini ise mavimsi gri, kanatları iki siyah bantlı ve sırtının alt kısmı beyazdır; kayalık kıyılarda ve dağlarda yaşar.
Kaya güvercini ne kadar büyür?
Wikipedia'ya göre kaya güvercininin boyu 30–35 cm, kanat açıklığı 62–68 cm, ağırlığı 238–380 g'dır. Fazla beslenen evcil ve yarı evcil kuşlar bu ağırlığı aşabilir. Erkek ve dişi aşağı yukarı aynı boydadır.
Kaya güvercini kaç yıl yaşar?
Wikipedia'ya göre doğada 3–5 yıl, bakım altında 15 yıla kadar yaşar. Animal Diversity Web doğadaki en uzun ömrü 6 yıl, bakım altındaki en uzun kaydı 35 yıl olarak verir. Yırtıcılar, kediler, trafik ve hastalıklar doğadaki ömrü kısaltır.
Kaya güvercini ne yer?
Ağırlıkla tohum, tahıl ve meyve yer; zaman zaman solucan ya da böcek larvası gibi küçük omurgasızlarla protein alır (Wikipedia). Animal Diversity Web'in aktardığı bir çalışmada kırsal güvercinlerin besininin yüzde 92'si mısırdı. Güvercinlere ekmek vermek önerilmez.
Güvercin yumurtası kaç günde çıkar?
Kaya güvercini bir kuluçkada iki beyaz yumurta bırakır; yumurtalar 17–19 günde açılır ve kuluçkaya ana ile baba birlikte yatar (Wikipedia). Yavrular yaklaşık 30 günde uçar. Yuvadaki yumurtalara dokunmamak gerekir.
Güvercin yılda kaç kez yumurtlar?
Uygun koşullarda kaya güvercini yılda altıya kadar kuluçka yapabilir (Wikipedia). Animal Diversity Web cinsel olgunluk yaşını yaklaşık 140 gün olarak verir. Bu üretkenlik şehirlerde güvercin sayısının hızla artmasını açıklar.
Kaya güvercini evde beslenir mi?
Hayır. Yaban kaya güvercini doğadan alınmaz ve evde beslenmez; 4915 sayılı Kanun yaban hayvanlarının kurallara aykırı yakalanmasını ve yuvalarının bozulmasını yasaklar. Güvercin beslemek isteyenler yetiştiricilerden evcil ırk edinmelidir.
Kaya güvercini avlanır mı?
Kaya güvercininin hangi av döneminde hangi listede yer aldığı her yıl Resmî Gazete'de yayımlanan Merkez Av Komisyonu kararıyla belirlenir. Biz güncel kararda bu türün durumunu doğrulayamadık; avlanmadan önce güncel durumu Doğa Koruma ve Milli Parklar'dan doğrulayın. Evcil ve halkalı güvercinler ise sahiplerinin malıdır.
Güvercinler hastalık taşır mı?
Wikipedia, şehir güvercinlerinin hastalık taşıyıcısı olabildiğini yazar; Animal Diversity Web de güvercin dışkısının histoplazmoz bulaştırabildiğini belirtir. Biriken pisliği eldiven ve maskeyle, tozu kaldırmadan temizlemek ve sonra elleri yıkamak yeterli önlemdir. Belirti görürseniz hekiminize danışın.
Kaya güvercini ile kumru arasındaki fark nedir?
İkisi de güvercingillerdendir ama kaya güvercini daha iri ve tıknazdır, mavimsi gridir ve kanatlarında iki siyah bant vardır. Kumru daha ince yapılıdır, açık kum rengidir ve ensesinde siyah yarım halka taşır. Kumru 'gu-GUU-gu' diye öter, güvercin ise daha boğuk bir guruldama çıkarır.
Evcil güvercin ırkları kaya güvercininden mi gelir?
Evet. Wikipedia'ya göre kaya güvercini birkaç bin yıl, belki 5.000 yıl önce evcilleştirildi ve bugün yaklaşık 1.000 evcil güvercin ırkı bu türden türetildi. Posta güvercini gibi ırklar, yuvaya dönme içgüdüsünü kaya güvercininden alır.
Balkona güvercin yuva yaparsa ne yapmalı?
Yuvada yumurta ya da yavru varsa yuvayı dağıtmayın; kuluçka 17–19 gün, yavruların uçması yaklaşık 30 gün sürer. Yavrular uçtuktan sonra yuvayı eldiven ve maskeyle temizleyin, alanı yıkayın ve yeniden yuva yapılmasını istemiyorsanız file gibi bir engelle kapatın.
Kaya güvercini Türkiye'de yaşar mı?
Evet, kaya güvercini Türkiye'nin yerli türüdür ve doğal yayılışı Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya'yı kapsar (Wikipedia). Yaban tipteki kuşlar kayalık kıyılarda, vadilerde ve eski yapılarda görülür; şehirlerdeki güvercinler ise çoğunlukla evcil kökenlidir.
Kaynaklar
- Wikipedia — Rock dove (boy, ağırlık, üreme, ömür, yayılış, IUCN 2019)
- Animal Diversity Web — Columba livia (ağırlık, olgunluk, ömür, beslenme, histoplazmoz)
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu
Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.
