Adana Güvercini
Diğer adları: Adana, Cins, Yerli, Töme, Tartaç, Dewlap, Columba livia domestica
DalıcıYöreselUçuş kuşu
Adana, Mersin ve çevresinde yetiştirilen dalıcı tip bir yerli güvercin ırkıdır. Yörede Cins, Yerli, Töme ve Tartaç adlarıyla da anılır; yabancı kaynaklarda 'Dewlap' olarak geçer. Dalıcı güvercinler belli bir yüksekliğe çıktıktan sonra yerden gösterilen beyaz güvercine ya da parlak bir nesneye ('pırıltı') doğru hızla dalar. Irk üzerine bilimsel çalışma azdır; bildiklerimizi kaynaklarıyla birlikte aktarıyoruz.
- Köken
- Türkiye; Adana, Mersin (İçel) ve çevresi (Yılmaz ve Boz 2012)
- Tür
- Evcil güvercin (Columba livia domestica); dalıcı grup
- Uçuş tipi
- Dalıcı: pırıltı gösterilince yükseklikten dalış
- Yerel adlar
- Cins, Yerli, Töme, Tartaç (Yılmaz ve Boz 2012)
- Yaşam süresi
- Irka özgü veri yok; güvercinler 20 yıla kadar (Merck)
- CITES
- Kaya güvercini (Columba livia) CITES listelerinde yok (Species+)
Adana Güvercini nasıl bir kuş?
Adana güvercini, Çukurova'nın kendi uçuş kültüründen doğmuş bir yerli güvercin ırkıdır. Orhan Yılmaz ve M. Akif Boz'un 2012'de Akademik Ziraat Dergisi'nde yayımlanan derlemesi Adana'yı dalıcı tip bir güvercin olarak tanımlar; ırkın yörede Cins, Yerli, Töme ve Tartaç adlarıyla da anıldığını, İngilizcede Dewlap adıyla bilindiğini ve Adana, İçel (Mersin) ve çevresinde yetiştirildiğini yazar. Yani Adana güvercini bir süs kuşundan çok, gökyüzündeki gösterisiyle değer gören bir uçuş kuşudur.
Dalıcı güvercini anlamak için uçuşunu bilmek gerekir. Yılmaz ve Boz dalıcı güvercinlerin gökyüzüne yükseldiğini ve bir pırıltı gösterildiğinde hemen dalışa geçtiğini anlatır; güvercin sahibinin elinde tuttuğu beyaz bir güvercini gökyüzündeki kuşa göstermesine halk arasında 'pırıltı' denir. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi'nden Özbaşer Bulut ve arkadaşlarının 2022 tarihli çalışması da dalıcı güvercinlerin belli bir yüksekliğe ulaştıktan sonra 'pırıltı' adı verilen dönen metal bir nesne ya da yuvadaki dişi gösterildiğinde hemen daldığını yazar.
Adana güvercininin diğer yerli ırklarla ilişkisi de ilginçtir. Türker Savaş ve Hakan Erdem'in 2026'da Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi'nde yayımlanan, 22 yerli Türk güvercin ırkını davranış, morfoloji ve bazı genetik özellikler bakımından karşılaştıran çalışmasında Adana ırkı ilk bakışta kısa gagalı ırklara benzer görünse de onlardan açıkça ayrı çıkmış; Adana'nın en yakın olduğu ırklar kısa gagalılar değil, Malatya ve Muğla ırkları olmuştur. Yazarlar Adana ırkının adını en çok yetiştirildiği Adana ilinden ve çevresinden aldığını da belirtir.
Adana güvercininin boyu, ağırlığı ya da ömrü üzerine ırka özgü yayımlanmış bir ölçüm bulamadık. Bu yüzden bu sayfada Adana'ya ait sayısal bir değer vermiyoruz; yalnız evcil güvercinler için genel bilgileri, kaynağını belirterek aktarıyoruz. Örneğin Merck Veteriner El Kitabı'nın evcil kuşlar tablosu güvercinlerin 20 yıla kadar yaşayabildiğini, görece sessiz olduklarını ve çoğu zaman koloni hâlinde tutulduklarını yazar.
Yılmaz ve Boz Türkiye'nin güvercin genotipleri bakımından zengin bir genetik kaynağa sahip olduğunu, ama ırkların bilimsel olarak tanımlanmamış olmasının ciddi bir bilgi kirliliğine yol açtığını, yetiştiricilerin 'ya tutarsa' mantığıyla gelişigüzel melezlemeler yaptığını ve birçok yerli ırkın gen kaynağının yıldan yıla azaldığını da vurgular. Adana güvercini bu tablonun tipik bir örneğidir: köklü bir kültürün kuşudur, ama bilimsel olarak yeterince belgelenmemiştir.
Aşağıda Adana güvercininin uçuş özelliğini, bakımını, beslenmesini, sağlığını ve yetiştiriciliğini anlatıyoruz. Bakım ve sağlık bilgileri ırka özgü değil, evcil güvercinler için yazılmış veteriner kaynaklarına dayanır. Güvercinler genel olarak çatı ya da bahçe kümesinde yaşayan kuşlardır; bu yüzden 'apartmanda beslenir mi' sorusunun cevabı, bir kafes kuşundan farklıdır.
Adana Güvercini özellikleri
| Kullanım amacı | Uçuş (dalıcı) güvercini [1] |
|---|---|
| Köken | Adana, Mersin (İçel) ve çevresi [1] |
| Yerel adlar | Cins, Yerli, Töme, Tartaç [1] |
| Yabancı adı | Dewlap [1] |
| Uçuş biçimi | Yükselir, pırıltı gösterilince hızla dalar [1] |
| Pırıltı | Elde tutulan beyaz güvercin, dönen metal nesne ya da yuvadaki dişi [2] |
| Akraba ırklar | Kısa gagalılardan ayrı; Malatya ve Muğla ırklarına en yakın [3] |
| Boy ve ağırlık | Irka özgü yayımlanmış ölçüm bulunamadı |
|---|---|
| Yaşam süresi (güvercin geneli) | 20 yıla kadar [4] |
| Ses (güvercin geneli) | Görece sessiz; huzurlu bir öterek (guruldama) sesi [5] |
| Eş bağı (güvercin geneli) | Ömür boyu eşiyle yaşar, yavruyu birlikte büyütür [1] |
| Yavru besleme | Kursaktan çıkarılan sütümsü sıvıyla [1] |
| Barınma | Koloni hâlinde, kümes ya da güvercinlikte [4] |
| CITES | Columba livia için güncel CITES kaydı yok [10] |
Adana Güvercini karakteri
Adana güvercini, sahibiyle uçuş üzerinden iletişim kuran bir kuştur. Yılmaz ve Boz dalıcı güvercinlerin gökyüzüne yükseldiğini ve pırıltı gösterildiğinde hemen dalışa geçtiğini yazar; bu tepki, kuşun sahibine ve yuvasına olan bağının bir göstergesidir. VCA güvercinlerin ömür boyu eşleriyle yaşadığını, sahiplerine ve evlerine güçlü bağ kurduğunu, ama eşlerini ve bölgelerini saldırganca savunabildiğini yazar; sakin, hoş ve dayanıklı kuşlar olduğunu, huzurlu bir guruldama sesi çıkardıklarını da ekler. Adana'nın ırka özgü mizacı hakkında yayımlanmış bir çalışma bulamadık. Yetiştiricilerin anlatımında mizaçtan çok uçuş kalitesi öne çıkar; bu yüzden bir Adana güvercini için 'iyi kuş', yuvasına bağlı, pırıltıya hızlı tepki veren ve sağlıklı kuştur.
- Uçuş (dalış) performansı
- Eğitim ihtiyacı
- Sosyallik
- Bakım zorluğu
- Gösteriş
- Gürültü
Ölçekler kulüp standartları ve kaynaklardaki tanımlardan editoryal olarak derlenir; her kuş kendine özgüdür.
Adana Güvercini renkleri
Renk bilgisistandart dışı
Kaynaklarımız Adana güvercini için bir renk standardı ya da renk listesi vermez. Yöresel yetiştiricilikte renkten çok uçuş performansı önemsenir; renk adları yöreden yöreye değişebilir.
Kendini bul
Adana Güvercini kime uygun?
Kuş besleyen ya da beslemeye hazırlanan biri gözüyle baktık. Hangi durumdasın? Seç; sayfanın devamında senin için küçük notlar çıksın.
Uygun2 durum
- Uçuş güvercinciliğiyle ilgileniyorum
Pırıltıyla dalan, uçuşuyla değer kazanan bir yerli ırktır.
Çok soruluyor - Çocuğum var
Güvercinler sakin, hoş ve dayanıklı kuşlardır; temastan sonra el yıkanmalı.
Dikkat ister2 durum
- Apartmanda yaşıyorum
Sesi azdır, ama çatıda ya da bahçede kümes ve uçuş alanı gerekir.
Çok soruluyor - İlk kez güvercin besleyeceğim
Uçuş eğitimi ve kümes hijyeni deneyim ister; yöre yetiştiricilerinden destek alın.
Uygun değil1 durum
- Elde taşınacak bir ev kuşu istiyorum
Kümeste koloni hâlinde yaşayan, uçuş için yetiştirilen bir ırktır.
Kısaca
Kimler için ideal: Çatıda ya da bahçede güvercinlik kurabilecek, kuşlarını düzenli uçurmaya zaman ayırabilecek, Çukurova'nın dalıcı güvercin kültürüne ilgi duyan ve kümes hijyeni ile aşı takvimine özen gösterecek kişiler için uygundur.
Kimler için zor: Güvercinlik kuracak yeri olmayan, kuşu kafeste tutmayı düşünen, elde taşınacak bir ev kuşu arayan ya da kümesin günlük temizliğine zaman ayıramayacak kişiler için uygun değildir.
Adana Güvercini evde bakımı zor mu?
Ev hayatı panosu: kaynaklardaki değerlendirmelerden. “Kime uygun?” bölümünde seçtiğin durumla ilgili gösterge vurgulanır.
Adana güvercini, Adana, Mersin (İçel) ve çevresinde kümes kolonileri hâlinde yetiştirilir; Merck güvercinlerin genellikle koloni olarak tutulduğunu yazar. Çukurova'nın sıcak ve nemli yazında kümesin gölgeli ve iyi havalanan olması özellikle önemlidir; nemli kümes hem tüyü hem solunumu yorar. Irka özgü bir kümes ölçüsü bulamadık; her çifte bir yuva gözü ve sıkışmadan tünekleme alanı ayırmak temel kuraldır. VCA güvercinlerin eşini ve bölgesini saldırganca savunabildiğini belirtir.
Apartman için 'kısmen' diyoruz. Ses sorun değildir: VCA huzurlu bir guruldamadan, Merck sessiz bir kuştan söz eder. Ama Adana bir dalıcıdır; yükselip pırıltıya doğru inebileceği açık bir çatı ya da bahçe ister. Dışkı ve tüyün çevreye yayılmaması için kümesin yeri komşular ve yönetimle konuşulur, belediyenin kuralları öğrenilir.
Adana Güvercini bakımı
Sıcakta bunaltmayan, havası dönen, nemsiz; kedi, sıçan ve yırtıcıya karşı telli; her çifte ayrı göz.
Adana dalıcı tiptir (Yılmaz ve Boz); yaz aylarında uçuşlar günün serin saatlerine alınır.
Yarı yarıya küçük pelet, ek olarak az tohum; yıkanmış, kıyılmış sebze ayrı kapta (VCA).
Sıcak havada su daha sık tazelenir; kap her gün sabunla yıkanır (VCA).
Yemlik ve suluk temizliği trikomonozdan korur (Merck); yabani güvercin yemliğe ulaşamaz (GOV.UK).
Altı aylık kontrol, açık havada yaşayan kuşa yıllık dışkı muayenesi, paramiksovirüs ve paratifo aşısı (VCA).
Güvercinlik kurulumu
Kurulumda bir kez, sonra mevsimsel kontrol
Merck güvercinlerin çoğu zaman koloni hâlinde tutulduğunu yazar. Güvercinliğin kuru ve iyi havalanması, ama cereyan almaması gerekir; nem ve amonyak kokusu solunum sorunlarını artırır. Kümes kedilerin, sıçanların ve yırtıcı kuşların giremeyeceği biçimde tel ile korunmalıdır. Her çift için ayrı bir yuva bölmesi ve kuşların birbirini rahatsız etmeden tüneyebileceği raflar düzeni kolaylaştırır. VCA güvercinlerin eşlerini ve bölgelerini saldırganca savunabildiğini yazar; kalabalık bir kümes kavgaya ve yaralanmaya yol açar.
Uçuş ve pırıltı alıştırması
Düzenli
Yılmaz ve Boz dalıcı güvercinlerin gökyüzüne yükseldiğini ve pırıltı gösterildiğinde hemen dalışa geçtiğini, pırıltının sahibin elinde tuttuğu beyaz bir güvercin olduğunu yazar; Özbaşer Bulut ve arkadaşları dönen metal bir nesnenin ya da yuvadaki dişinin de pırıltı olarak kullanıldığını belirtir. Genç kuşlar önce kümese ve yuvasına alıştırılır, sonra kısa uçuşlara çıkarılır. Yırtıcı kuşların yoğun olduğu saatlerde ve kötü havada uçuş yapılmaması kuş kaybını azaltır.
Banyo ve tüy bakımı
Haftada birkaç kez, havaya göre
Güvercinler sığ bir kapta yıkanmayı sever; banyo suyu kirlendikçe değiştirilmeli, içme suyuyla aynı kap kullanılmamalıdır. Merck trikomonozun bulaşmasında kirli su kaplarının büyük rol oynadığını yazar; banyo kaplarının da düzenli temizlenmesi bu yüzden önemlidir.
Kümes hijyeni
Her gün ve haftalık
Merck'e göre trikomonozdan korunmanın yolu temizlik ve biyogüvenliktir. Çukurova sıcağında suluk ve yemlik daha çabuk kirlendiği için Adana kümesinde bu temizlik günlük işe dönüşür. GOV.UK paramiksovirüsün temas, temizlenmemiş taşıma kutusu, ortak su ve yetiştiricinin üstüyle başı, eli ya da ayakkabısıyla taşındığını, sokak güvercinlerinin de virüs getirebildiğini yazar; yemlik onların ulaşamayacağı yerde durur, başka kümesten dönünce el ve ayakkabı temizlenir.
Yeni kuş ve karantina
Her yeni kuşta
Yeni gelen Adana güvercini kümese katılmadan önce ayrı bir bölmede birkaç hafta gözlenir; VCA iki hafta içinde hekim muayenesi önerir. Bu sürede ağız içi, dışkı ve iştah izlenir; sorun görülmezse kuş koloniye ve uçuşa katılır.
Tırnak ve tüy
Gerektiğinde
Hekim kontrolü gerekirse tırnak ya da tüy kesimini de kapsayabilir (VCA). Pırıltıya dalan bir Adana için kanat telekleri uçuşun aracıdır; kesilmeleri dalışı bozar, bu yüzden böyle bir işlem yalnız hekim gerekli görürse yapılır.
Adana Güvercini ne yer? Yaşa göre beslenme
Ebeveynlerin kabı hep dolu
Adana güvercinine özel bir beslenme çalışması bulamadık; VCA'nın güvercinler için önerisi ise açıktır: öğünün yarısı kadar ticari pelet, gagaya uygun küçük tane ve sınırlı tohum. Yalnız tohum yiyen kuş fazla yağ alır, kalsiyum ve A vitamini bakımından eksik kalır; pelet ve tohum aynı kaba konursa kuş tohumu seçer. Kuşların her gün ne kadar yediğini izlemek, bir sorunun ilk işaretini yakalamanın yoludur.
Her gün
VCA her gün ince kıyılmış sebze ve yeşillik, daha az meyve önerir; hepsi iyice yıkanır ve ayrı kapta verilir. Sıcak Çukurova günlerinde taze ürün kapta çabuk bozulur; yenmeyen kısım aynı gün kaldırılır. Göbek marul ve kereviz besin değeri düşük sebzelerdir (VCA).
Hekimin önerisine göre
VCA güvercinlerin çoğunun kuma gerek duymadığını, tohumu bütün yuttuğunu yazar. Verilecekse sindirilebilen istiridye ya da ezilmiş yumurta kabuğu tercih edilir; fazla kum sindirim sorunu yapabilir.
Merck'in evcil kuşlar için ev tehlikeleri listesinde bazı mantar türleri de yer alır; kümes çevresinde yabani mantar bırakılmaz. VCA avokadonun zehirli olabileceğini, çikolata, tuzlu atıştırmalık, kafein ve alkolün verilmemesini, süt ürünlerinin kısıtlanmasını önerir. Merck trikomonoz etkeninin suda saatlerce yaşadığını yazar; suluğu her gün yıkamak bu yüzden önemlidir.
Adana Güvercini sosyalleşme ve konuşma eğitimi
Adana güvercininde eğitim, uçuş ve yuvaya dönüş eğitimidir. Yılmaz ve Boz dalıcı güvercinlerin yükselip pırıltı gösterilince dalışa geçtiğini anlatır; bu davranış hem kuşun yetiştirildiği hattan hem de sahibinin düzenli çalışmasından gelir. Genç kuş önce kümesini ve yuvasını tanımalı, sonra kısa uçuşlarla çevresini öğrenmelidir. VCA genç kuşların daha kolay evcilleştiğini ve yeni ortama daha kolay uyum sağladığını yazar; eğitime gençken başlamak işi kolaylaştırır.
Yetiştiricilik kültüründe dalış kalitesi, kuşun pırıltıya ne kadar hızlı ve düzgün tepki verdiğiyle ölçülür. Kaynaklarımız Adana güvercini için ayrıntılı bir eğitim programı vermez; bu yüzden burada belirli bir yöntem önermiyoruz. Yörenin deneyimli yetiştiricilerinden ve güvercin derneklerinden destek almak en doğru yoldur. Eğitimde kuşu korkutmak ya da aç bırakarak uçurmak kuşun sağlığını bozar; temel kural, sağlıklı, iyi beslenmiş ve kümesine bağlı bir kuşla çalışmaktır.
Öncelik sırası
- Kümese ve yuvaya alışma
- Kısa uçuşlarla çevreyi tanıma
- Pırıltıya tepki
- Düzenli saatlerde uçuş
- Taşıma kutusuna alışma
- Yırtıcı riskine karşı uçuş saatini seçme
Adana Güvercini uçuş ve oyun
Günlük ihtiyaç Serin saatlerde uçuş; kümeste serbest hareket
Yılmaz ve Boz Adana'yı dalıcı tip bir ırk olarak tanımlar: kuş gökyüzüne yükselir ve yerden gösterilen pırıltıya doğru hemen dalar. Bu tepki düzenli uçuşla korunur; kümeste bekletilen bir Adana hem kondisyonunu hem de pırıltıya bağlılığını kaybeder. Yaz aylarında uçuşları sabah ve akşamüstüne almak kuşları sıcaktan korur. Fırtınalı havada ve durgun, tüyü kabarık kuşlarla uçuş yapılmaz.
Sevdiği oyunlar
- Serin saatte yükselme uçuşu
- Pırıltıya dalış
- Sığ kapta yıkanma
- Kümes içinde tünek değiştirme
Adana Güvercini çocuklarla ve diğer hayvanlarla
Çocuklarla
VCA güvercinleri sakin ve kolay evcilleşen kuşlar olarak tanımlar. Çocuklar pırıltıyla dalış gösterisini izleyebilir, yetişkin yanında yem ve su verebilir. Kümesten sonra el yıkanmalıdır; VCA yabani güvercinlerin klamidya taşıyabildiğini belirtir.
Kedilerle
Kedi, kümese ve yere inen Adana güvercinleri için en yakın tehlikedir; kümes teli ve kapak kedinin açamayacağı biçimde yapılır.
Köpeklerle
Köpek kümesin ve iniş alanının dışında tutulur; inen kuşu kovalaması dalış alışkanlığını bozabilir.
Sağlık: dikkat edilmesi gerekenler
Adana güvercinine özgü bir hastalık eğilimi bildiren yayımlanmış bir çalışma bulamadık; ırk üzerine bilimsel yayın zaten azdır. Bu yüzden güvercinler için yazılmış kaynaklara dayanıyoruz. Merck trikomonozun evcil güvercinlerde sık görüldüğünü, yavruya kursak sütüyle, kümese kirli suluk ve yemlikle yayıldığını yazar; ağızda ve boğazda büyüyüp yutmayı zorlaştıran sarımsı kitleler, salya, göz sulanması, kilo kaybı ve halsizlik görülür. Çukurova'nın sıcağında suluğun çabuk kirlenmesi bu riski büyütür. Kümesin tamamını tehdit eden hastalık paramiksovirüstür: GOV.UK onu son derece bulaşıcı, sinir belirtileri ve yeşil sulu dışkıyla tanınan bir hastalık olarak anlatır. Korunmak için VCA kuşların altı ayda bir hekime gösterilmesini, açık havada yaşayanların dışkısının her yıl incelenmesini ve paramiksovirüs ile paratifo aşısı yapılmasını önerir. Aşı ve ihbar kurallarının Türkiye'deki güncel hâlini il tarım ve orman müdürlüğünden öğrenin. Hasta görünen kuşa evdeki ilacı vermek yerine kuşlara bakan bir veteriner hekime başvurun.
Merck evcil güvercinlerde sık görüldüğünü, kursak sütü ve kirli suyla geçtiğini, ağızda sarı lezyon ve zayıflama yaptığını yazar. Sıcak havada suyun çabuk kirlenmesi riski artırır.
GOV.UK baş ve kanat titremesi, boyun burulması, felç ve yeşilimsi sulu dışkıyı belirtiler arasında sayar; hastalık kümese hızla yayılır. VCA aşıyı şiddetle önerir.
VCA açık havada yaşayan güvercinlerde bağırsak parazitlerinin yaygın olduğunu yazar; yılda bir dışkı muayenesi önerilir.
VCA Salmonella paratifoya karşı aşı önerir.
Kaynaklarımız ırka özgü bir sıcak verisi vermez; yine de sıcak, havasız kümes kuşları zorlar. VCA güvercinlerin yuva ve eş için sert kavga ettiğini belirtir; sıkışık kümes yaralanmayı artırır.
Rehber: Yaz sıcağında evcil hayvanAdana Güvercini videoları
Konuyu izleyerek öğrenmek isteyenler için seçtiğimiz videolar. Videolar ilgili kanallara aittir.
Adana Güvercini sahiplenme
Irkı tanımak
Yılmaz ve Boz Adana güvercinini dalıcı tip olarak tanımlar ve yörede Cins, Yerli, Töme ve Tartaç adlarıyla da anıldığını yazar. Savaş ve Erdem'in 22 yerli ırkı karşılaştıran çalışmasında Adana ırkı kısa gagalı ırklardan ayrı çıkmış, en çok Malatya ve Muğla ırklarına yakın bulunmuştur. Irka özgü bir görünüm standardı yayımlanmadığı için bir kuşun 'gerçek Adana' olup olmadığına çoğu zaman yetiştiricinin bilgisi ve kuşun uçuşu karar verir; bu yüzden güvenilir bir yetiştirici seçmek önemlidir.
Yerli ırkların korunması
Yılmaz ve Boz birçok yerli güvercin ırkının gen kaynağının yıldan yıla azaldığını, bilinçsiz melezlemelerin yüzyıllarca yaşam mücadelesi vermiş ırkları yitirmemize yol açtığını yazar. Adana güvercini besleyen biri, kuşlarını başka ırklarla gelişigüzel melezlemeyerek bu gen kaynağının korunmasına katkıda bulunabilir.
Üreme
Güvercinler ömür boyu aynı eşle kalır; yavruyu anne ve baba birlikte, kursak sütüyle büyütür (Yılmaz ve Boz). Merck trikomonozun yavrulara bu süt yoluyla geçebildiğini, taşıyıcı kuşların damızlıktan çıkarılmasını önerir. Adana'ya özgü yumurta ve kuluçka verisi bulamadık. Irk standardı yazılı olmadığı için çiftleri, uçuşu ve pırıltıya tepkisi bilinen kuşlardan seçmek yöre yetiştiricilerinin yoludur.
Sağlıklı kuş seçimi
VCA genç ve canlı, kolay ürkmeyen bir kuş seçmeyi önerir. Adana'da mümkünse kuşun uçuşunu ve pırıltıya tepkisini görün; ağzında lezyon, kabarık tüy ya da sulu dışkı olan kuşu almayın. Yeni kuş birkaç hafta ayrı tutulur ve ilk iki haftada hekime gösterilir (VCA).
Mevzuat notu
Güvercin barındırma, satış ve hastalık ihbarı konusundaki kurallar yerel yönetime ve güncel mevzuata göre değişebilir. Güncel durumu belediyenizden ve il tarım ve orman müdürlüğünden doğrulayın.
Sahiplenmeden önce: kontrol listeleri
Adana güvercini kümesiyle ve sahibinin işaretiyle yaşayan bir uçuş kuşudur; Merck güvercinlerin 20 yıla kadar yaşayabildiğini yazar. Aşağıdaki soruları kendinize sorun; hepsine içtenlikle evet diyorsanız başlamaya hazırsınız. Genel kontrol listesi sahiplenme rehberimizde.
Kendinize sorun
- Sıcakta bunaltmayan, gölgeli ve havadar bir kümes kurabilir miyim?
- Kuşları serin saatlerde düzenli uçurabilir miyim?
- Kuşları yöreyi bilen güvenilir bir yetiştiriciden alabilir miyim?
- Adana'yı diğer ırklarla karışmadan barındırabilir miyim?
- Aşı ve dışkı muayenesi için bir kuş hekimine ulaşabiliyor muyum?
- Yavruların nereye gideceğini önceden düşündüm mü?
Adana Güvercini nereden sahiplenilir?
Adana güvercinini önce yöredeki güvercin derneklerinde ve tanınmış yetiştiricilerde arayın; kuşların bakıldığı kümesi kendi gözünüzle görün, kümesin temizliğine, kuşların canlılığına ve aşı kayıtlarına bakın. Kuşun ana-babasını ve uçuşunu sorun; mümkünse uçuşunu izleyin.
Adana Güvercini sahiplenme ve sorumluluk
Adana güvercinini yörenin tanınmış yetiştiricilerinden ya da güvercin derneklerinin üyelerinden edinmek, kuşun gerçekten bu ırktan olduğunu ve uçuş hattını öğrenmeyi kolaylaştırır. Yılmaz ve Boz ırkların bilimsel olarak tanımlanmamış olmasının bilgi kirliliğine ve gelişigüzel melezlemelere yol açtığını yazar; bu yüzden kuşun ana-babasını, yaşını ve uçuşunu sorun. VCA genç bir kuş seçmeyi ve ilk iki hafta içinde veteriner muayenesi yaptırmayı önerir.
Adana Güvercini hakkında sık sorulanlar
Adana güvercini nereden gelir?
Türkiye'nin yerli ırklarındandır. Yılmaz ve Boz Adana güvercininin Adana, İçel (Mersin) ve çevresinde yetiştirildiğini yazar; Savaş ve Erdem de ırkın adını en çok yetiştirildiği Adana ilinden aldığını belirtir.
Adana güvercininin diğer adları nelerdir?
Yılmaz ve Boz ırkın yörede Cins, Yerli, Töme ve Tartaç adlarıyla da anıldığını, İngilizcede Dewlap olarak bilindiğini yazar.
Dalıcı güvercin ne demektir?
Yılmaz ve Boz dalıcı güvercinlerin gökyüzüne yükseldiğini ve bir pırıltı gösterildiğinde hemen dalışa geçtiğini yazar. Pırıltı, sahibin elinde tuttuğu beyaz bir güvercin, dönen metal bir nesne ya da yuvadaki dişi olabilir (Özbaşer Bulut ve ark.).
Adana güvercini hangi ırklara benzer?
Savaş ve Erdem'in 22 yerli ırkı karşılaştıran çalışmasında Adana ırkı ilk bakışta kısa gagalılara benzese de onlardan açıkça ayrı çıkmış, en yakın olduğu ırklar Malatya ve Muğla olmuştur.
Adana güvercini ne kadar büyür?
Adana güvercinine özgü yayımlanmış bir boy ya da ağırlık ölçümü bulamadık; bu yüzden bir değer vermiyoruz. Kesin bilgi için yöre yetiştiricilerine ve güvercin derneklerine danışabilirsiniz.
Adana güvercini kaç yıl yaşar?
Kaynaklar bu ırka özgü bir ömür vermiyor. Merck evcil güvercinlerin 20 yıla kadar yaşayabildiğini yazar; bu, genel bir çerçevedir.
Adana güvercini apartmanda beslenir mi?
Kısmen. Güvercinler görece sessizdir (Merck), ama dalıcı bir güvercinin çatıda ya da bahçede bir kümese ve uçuş alanına ihtiyacı vardır. Komşuların ve site yönetiminin onayı ile kümes hijyeni önemlidir.
Adana güvercini ne yer?
VCA ticari peletin diyetin yaklaşık yarısını oluşturmasını, tohumun tek besin olmamasını, her gün ince doğranmış sebze ve yeşillik verilmesini önerir. Avokado, çikolata, tuzlu yiyecek, alkol ve kafein verilmez.
Güvercine kum verilir mi?
VCA uzmanların bu konuda farklı düşündüğünü, güvercinlerin kumsuz da iyi göründüğünü, kullanılacaksa sindirilebilir istiridye kabuğu ya da ezilmiş yumurta kabuğunun tercih edilmesini, fazla kumun sindirim sorunu yapabileceğini yazar.
Güvercinlerde en sık görülen hastalıklar nelerdir?
Merck trikomonozun evcil güvercinlerde sık görüldüğünü, GOV.UK paramiksovirüsün çok bulaşıcı olduğunu yazar. VCA iç ve dış parazitleri, klamidyayı ve Salmonella'yı sayar. Belirti görürseniz veterinerinize danışın.
Güvercinlere aşı yapılır mı?
VCA güvercinler için paramiksovirüs ve Salmonella paratifoya karşı aşıyı şiddetle önerir. Türkiye'deki aşı uygulamaları ve zorunluluklar için güncel durumu veteriner hekiminizden ve il tarım ve orman müdürlüğünden doğrulayın.
Güvercinler eşlerine bağlı mıdır?
Evet. Yılmaz ve Boz güvercinlerin çiftleştikten sonra ömür boyu eşleriyle birlikte yaşadığını ve yavruyu birlikte büyüttüğünü yazar; VCA da ömür boyu eş tuttuklarını belirtir.
Adana güvercini çocuklar için uygun mu?
VCA güvercinleri sakin, hoş ve dayanıklı kuşlar olarak tanımlar. Çocuklar yetişkin gözetiminde bakıma katılabilir; kümes ve kuşlarla temastan sonra el yıkamak önemlidir.
Adana güvercini nereden alınır?
Yöredeki güvercin dernekleri ve tanınmış yetiştiriciler en güvenilir kaynaktır. Yılmaz ve Boz gelişigüzel melezlemelerin yaygın olduğunu yazdığı için kuşun ana-babasını ve uçuşunu sormak önemlidir.
Adana güvercini kaybolursa ne yapmalı?
Ayağındaki halka bilgisini kaydetmek ve yöredeki güvercin derneklerine haber vermek kuşu bulmanın en hızlı yoludur. Kaybolan kuş başka bir kümese girmişse sahipleri derneğe bilgi verebilir.
Kaynaklar
- Yılmaz O., Boz M.A. — Türkiye'de amatör güvercin yetiştiriciliğinin durumu ve kullanılan yöresel tip sınıflandırmaları, Akademik Ziraat Dergisi 1(1), 2012
- Özbaşer Bulut F.T., Erdem E., Gürcan E.K., Soysal M.İ. — Genetic Animal Heritage of Anatolia: Short-beaked Pigeon Genotypes, Kocatepe Veterinary Journal, 2022
- Savaş T., Erdem H. — Distance Between Turkish Pigeon Breeds in terms of Behavioral, Morphological, and Some Genetic Characteristics, Hayvan Bilimi ve Ürünleri Dergisi 9(1), 2026
- Merck Veterinary Manual — Popular Pet Birds (tablo)
- VCA Animal Hospitals — Pigeons and Doves: General Information
- VCA Animal Hospitals — Pigeons and Doves: Feeding
- Merck Veterinary Manual — Trichomonosis in Birds
- GOV.UK — Pigeon paramyxovirus: how to spot and report the disease
- Merck Veterinary Manual — Household Hazards for Pet Birds
- Species+ (CITES / UNEP-WCMC) — Columba livia: güncel CITES kaydı yok
Bu sayfa numaralı kaynaklardan derlendi ve veteriner hekimlerimiz tarafından incelendi.
Son güncelleme: 2 Kasım 2026 · Bu sayfa muayenenin yerini tutmaz; ilaç ve doz önerisi içermez.
